บทที่
๒
เอกสารและงานวิ
จั
ยที่
เกี่
ยวข
อง
การศึ
กษาองค
ความรู
ศิลป
นแหงชาติ นายมานพ ยาระณะ ผู
วิจั
ยไดศึกษาเอกสารและ
งานวิจั
ยที่
เกี่
ยวของ ดั
งนี้
๑. สั
งคม วั
ฒนธรรม และประเพณีของลานนา
๒. ศิ
ลปะการแสดงพื้
นบ
านลานนา
๓. ตํ
านาน ชาดก คาถาธรรมในลานนา
๔. ข
อมู
ลพื้
นถิ่
นพํ
านั
กของศิ
ลป
นแห
งชาติ
๕. งานวิจั
ยที่
เกี่
ยวของ
๑. สั
งคม วั
ฒนธรรม และประเพณี
ของล
านนา
ดิ
นแดนล
านนาเป
นดิ
นแดนที่
มี
ความเจริ
ญรุ
งเรืองมาแต
อดี
ตกาล ในตํ
านานพื้
นเมือง
เชียงใหมระบุ
วา ดินแดนล
านนาประกอบดวยเมือง ๕๗ เมือง แตไมไดระบุ
ว
า ๕๗ เมืองนั
้นมี
เมื
องอะไรบ
าง ความอุ
ดมสมบู
รณ
ทางธรรมชาติ
ในดิ
นแดนล
านนา ทํ
าให
เกิ
ดมี
กลุ
มชนชาติ
ต
าง ๆ หลายเผ
าพั
นธุ
รวมตั
วกั
นอาศั
ยอยู
ตามบริ
เวณที่
ราบเชิ
งเขาและที่
ราบลุ
มแม
น้ํ
า
สายสํ
าคั
ญ ๆ อั
นประกอบไปด
วยแมน้ํ
าป
ง แม
น้ํ
าวั
ง แมน้ํ
าน
าน แม
น้ํ
ากก แมน้ํ
าอิ
ง ฯลฯ กลุ
ม
ชนต
าง ๆ ในล
านนา ล
วนมี
แบบแผนทางวั
ฒนธรรม ประเพณี
และวิ
ถี
ชี
วิ
ตเป
นแบบฉบั
บของ
ตนเอง
ประวั
ติ
ศาสตร
ล
านนามี
ความเป
นมาอั
นยาวนาน เริ่
มต
นเมื่
อพระเจ
ามั
งรายทรงรวม
หั
วเมืองต
าง ๆ ทั
้
งในแคว
นโยนกและแคว
นหริ
ภุ
ญชั
ยเข
าเป
นป
กแผ
นเดี
ยวกั
น และทรงสร
าง
เมื
องใหม
ในบริ
เวณที่
ราบเชิ
งดอยสุ
เทพ ตั
้
งชื่
อว
า “นพบุ
รี
ศรี
นครพิ
งค
เชี
ยงใหม
” เมื่
อ พ.ศ.
๑๘๓๙ ซึ่
งต
อมาได
กลายเป
นเมืองศู
นย
กลางของอาณาจั
กรล
านนา กษั
ตริ
ย
ราชวงศ
มั
งราย
ปกครองลานนา ตั
้งแต
พ.ศ. ๑๘๓๙ – ๒๑๐๑ ในป
พ.ศ. ๒๑๐๑ พระเจาบุ
เรงนอง แหงกรุ
ง
หงสาวดีไดยกกองทั
พมาตีเมืองเชียงใหมและสามารถยึดเมืองเชียงใหมไดอยางงายดาย ทํ
าให
อาณาจั
กรลานนาถู
กปกครองโดยพม
ามานานกว
าสองรอยป
จนถึ
งสมั
ยสมเด็
จพระเจาตากสิน
มหาราชและพระบาทสมเด็
จพระพุ
ทธยอดฟาจุ
ฬาโลกมหาราช ไดมีการทํ
าสงครามเพื่
อขั
บไล
พม
าออกจากเมืองเชี
ยงใหม
และเชี
ยงแสนไดสํ
าเร็
จ โดยการนํ
าของพระยากาวิ
ละและพระยา