Page 6 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

เซา เงียบเหงา บ๎านเรือนทรุดโทรม ในที่ สุดถูกปัญหาการรื้อถอนที่อยูํอาศัยซ้ําเติม ทําให๎ชุ มชนตกอยูํในสภาพ
ที่ถอยไมํ ได๎อีกแล๎ว จึ งได๎รวมตัวกันขึ้น แสดงการคัดค๎านการรื้อถอนดั งกลําว เริ่มจากกลุํมเล็กๆ และขยายใหญํ
ขึ้ น จุดนี้ถื อเป็นเงื่ อนไขที่ ทําให๎เกิ ดการรวมตั ว ดังคํากลําวที่ วํา “ปัญหาทาให้ เกิดการรวมตัว” เกิ ดผู๎นํ าตาม
ธรรมชาติ ในการขั บเคลื่อนให๎ชุ มชนรวมกันเป็นน้ําหนึ่งใจเดี ยวกัน ชุมชนพยายามแสวงหาแนวทางแก๎ ไข
ปัญหา และฟื้นฟู เศรษฐกิจในชุมชน ด๎ วยการจัดกิจกรรมตํางๆ กิจกรรมที่ถือวํ ามีความสํ าเร็จในระดับหนึ่ งคือ
การจัดงาน “อรํอยดี ที่สามชุก” มีผู๎คนให๎ ความสนใจมารํวมงาน ชุมชนสามารถขายอาหารได๎จํานวนมาก ชุมชน
ได๎ เห็ นวํ ากิจกรรมดั งกลําวสามารถเพิ่มรายได๎ ให๎กั บบรรดาพํ อค๎า แมํ ค๎ ามากขึ้น คณะกรรมการฯ ที่ดํ าเนิน
กิ จกรรมก็พยายามค๎นหาวิธีการเพื่ อเพิ่มรายได๎ให๎กั บชุมชนด๎วยวิธี การตํางๆ ตามแตํจะคิดได๎ สํ วนใหญํเป็ น
กิ จกรรมเล็กๆ น๎อยๆ หรือกิจกรรมตามประเพณี ซึ่งยั งไมํมีพลังพอที่จะพลิกฟื้ นชุมชนซึ่ งอยูํในสภาพซบเซา
อยํางหนักได๎
เมื่อได๎ศึกษาภูมิหลั งทางประวัติ ศาสตร์ของชุ มชนตลาดสามชุกแล๎ ว พบวําระบบความสัมพั นธ์
ภายในชุมชนเชื่ อมโยงกันหลายชั้นทั้งด๎านเครือญาติ เชื้ อชาติ บ๎านใกล๎เรื อนเคียง เกาะเกี่ยวกันอยํ างแนํ นแฟ้น
นอกจากนี้ ยังมีอั ตลั กษณ์ ในการตื่ นตั ว ไวตํ อการรั บรู๎ การเปลี่ยนแปลง ทํ าให๎ ไวตํ อการรวมตัว มี การตั้ง
คณะทํางานขึ้นมา จัดประชุมเพื่อหาวิธี การแก๎ไขปัญหาให๎กั บชุมชนอยํางตํ อเนื่อง แตํงานไมํคื บหน๎าจนเบื่อกัน
ไปเอง ในที่ สุดก็ มาถึงจุ ดเปลี่ยน เมื่ อ มูลนิธิ ชุ มชนไท ซึ่ งเป็นองค์ กรพัฒนาเอกชน (NGO) ได๎เข๎ ามาเสนอ
“โครงการปฏิบัติการชุมชนและเมืองน่าอยู่” ผู๎ นําและชุมชนเห็นวําเป็นเรื่องใกล๎เคียงกับเรื่องที่ ชุ มชนจะทําอยูํ แล๎ว
จึงสนใจเข๎ารํ วมโครงการฯ แตํยังเกรงอยูํ วําจะทํางานกับ NGO ได๎หรือไมํ แตํอยํ างไรก็ตามชุมชนคิ ดวําไมํ ใชํ
เรื่องเสียหายนํ าจะลองดู ในขณะเดียวกั นมูลนิธิฯ ก็ ได๎ประเมินศักยภาพชุมชน ด๎วยการสํารวจชุ มชน พบวํามี
ความพร๎อมทั้งด๎ านผู๎นํา วัฒนธรรมชุมชน มีสถาปัตยกรรมที่งดงาม องค์ประกอบเหลํานี้จะชํวยให๎โครงการของ
มูลนิธิประสบผลสําเร็จ มู ลนิธิจึงตัดสินใจเลือกสามชุ ก เป็น ๑ ใน ๑๒ เมืองนํ ารํอง ของโครงการปฏิบั ติการ
ชุ มชนและเมืองนําอยูํ เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๔๕ การตัดสินใจเข๎ารํวมโครงการฯดั งกลําว แสดงให๎ เห็นวําผู๎นํ าและ
ชุ มชนเปิ ดใจกว๎างพร๎อมจะรับการเปลี่ ยนแปลง กล๎าที่ จะออกนอกกรอบ ด๎วยความเชื่ อมั่นวํ า ถ๎ามี ปัญหา
สามารถแก๎ ไขได๎ ภายหลังจากที่ ได๎ ทํ างานรํ วมกั น พบวํา มู ลนิ ธิ ฯ เป็นกั ลยาณมิ ตรที่ คอยหนุ นเสริมการ
ดําเนิ นงานของชุมชนโดยตลอด พยายามให๎ชุ มชนได๎เปิดหูเปิดตา เรียนรู๎ภายนอกชุมชน ด๎วยการพาไปศึ กษาดู
งาน เพื่อเป็นการเปิดโลกทัศน์ ทําให๎ชุมชนเห็นแสงสวํางที่ปลายอุโมงค์ และยังเป็นการเปรียบเทียบสถานการณ์
ที่กํ าลังเผชิญอยูํกับสิ่ งที่ได๎พบเห็น ซึ่งสามารถเลือกสิ่งที่ดีมาปรับใช๎ เกิดการเรี ยนรู๎มากมายทําให๎ ทราบวํา การมี
สํวนรํ วมของชุมชน เป็นปัจจั ยพื้นฐานที่ จะขาดเสียมิได๎ สํวนรํวมของชุ มชน เป็นปัจจั ยพื้นฐานที่จะขาดเสียมิได๎
การศึกษาภูมิหลังทางประวัติ ศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึ กษาชุมชนตลาดสามชุก ง