Page 245 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ไปหรื อตํางคนตํางทํ าก็จะไมํมีพลั ง ยิ่งมีความพร๎อมกันมากเทํ าไรก็ยิ่งมีพลั งมากเทํานั้ น การมีสํ วนรํวมของ
ชุ มชนจึงเป็นพื้นฐานที่สําคัญคือรํวมคิด รํ วมตัดสินใจ รํ วมทํา การหลอมดวงใจของชุ มชนให๎เป็ นหนึ่งเดียวคือ
เป้าหมายเพื่อการฟื้นฟูชุ มชนทั้งด๎านการอนุรักษ์และเศรษฐกิจของชุ มชน ในสถานการณ์ขณะนั้นจํ าเป็นต๎องมี
ผู๎นํ าเพื่อระดมสรรพกําลังของชุมชน เพื่ อขับเคลื่อนไปสูํเป้าหมาย ถ๎ าหากได๎ผู๎นํ าซึ่งเป็นที่ยอมรับก็จะทําให๎การ
ขับเคลื่อนเป็นไปได๎อยํางรวดเร็ว แตํถ๎ าหากไมํได๎รับการยอมรับก็จะมี การขัดขวาง ไมํเห็นด๎วย ไมํ รํวมงาน สิ่ ง
เหลํ านี้ล๎ วนเป็นอุปสรรค การขับเคลื่อนนับเป็นกลไกสําคัญที่นําไปสูํความสําเร็จ แม๎จะมีความคิดดีเพี ยงใด ถ๎า
ไมํ สามารถขับเคลื่อนได๎ ก็ยากที่ จะประสบความสําเร็จ และการขับเคลื่อนที่จะประสบความสําเร็จได๎จะต๎ องมี
“พลัง” ที่ เพี ยงพอที่จะทําให๎เกิ ดการเปลี่ ยนแปลง ทั้งผู๎นํ าและชุ มชนจึงมี บทบาทที่สํ าคัญ ใครควรจะยื นอยูํ
ตรงไหนทํ าหน๎ าที่ อะไร แบํงกั นไป จะทํางานรํ วมกั นได๎ อยํ างไร งานของชุมชนตลาดสามชุ กเป็นงาน
อาสาสมัคร ทํ าด๎วยใจ ไมํมีคํ าตอบแทน การบริหารจั ดการมีข๎ อจํากัด บังคับใครไมํได๎ ไมํ มีการให๎คุณให๎โทษ
ไมํมีกติกาที่แนํนอน ใครพอใจทําก็ทํ า ใครเหนื่อยก็ พัก การที่จะให๎ ชุมชนมารํวมงาน รํวมมือ รํวมใจกัน ผู๎ นํา
จะต๎องได๎ใจ คื อการยอมรับและศรัทธาจากชุมชนกํ อน ความรํวมมือจึงจะตามมา ต๎องทําด๎วย “ใจ” คาดหวัง
อะไรไมํได๎มากนั ก บางครั้งสิ่ งที่คาดหวังก็ไมํ สมหวัง สิ่งที่ ไมํคาดหวังก็สมหวั ง มีใจเป็นที่ตั้ ง ทุกอยํางมาเอง
คิ ดดี ทํ าดี ทําแตํพอเพียง ทําตามกําลังพึ่ งตนเองมากที่ สุดกํอน ใครไมํทํา เราทํ า ถ๎าคิ ดวําคนอื่นไมํทํา เราก็ไมํ
ทํ า ก็ไมํสํ าเร็จ คนอื่นไมํทํ าเราทํา เดี๋ยวก็เสร็จ สิ่งเหลํานี้ เป็นการอยูํ รํวมกั น ทํางานรํ วมกันของชุมชนตลาด
สามชุก เป็ นการบริหารงานแบบยื ดหยุํนไมํตายตัว แตํก็ สามารถดํ าเนินกิจกรรมตํางๆ ที่ นําไปสูํกระบวนการ
ขั บเคลื่อนจนประสบความสํ าเร็จ ประกอบด๎ วย ๑) สร๎างกลไก ๒) ศึกษาดู งาน ๓) รํ วมเวทีสัมมนา
๔) วิเคราะห์ชุ มชน ๕) จัดเวทีประชาคม ๖) วางแผนดํ าเนินงาน ๗) เริ่มนําแผนมาปฏิบั ติ ๘) ขยายผลสูํ
กิ จกรรมตํอไป ๙) ขยายเครื อขําย ๑๐) ขับเคลื่อนอยํางตํ อเนื่อง ๑๑) ติดตาม/ประเมิ นผล ๑๒) สรุปบทเรียน
กระบวนการนี้ เป็นสิ่งที่เกิดขึ้ นในชุมชนตลาดสามชุ กในชํวงทศวรรษที่ ผํานมา เป็ นกระบวนการที่ชุ มชนได๎
รํ วมกันสร๎าง และนํามาสรุ ปเป็นองค์ ความรู๎สําหรับชุมชนที่ต๎ องการศึกษาเรียนรู๎ในการพลิกฟื้นตลาดเกําร๎อยปี
ให๎ กลับมามีชี วิตอีกครั้งหนึ่ ง โดยเฉพาะตลาดเกําริมแมํน้ําทํ าจีน ซึ่ งประสบภาวะซบเซาที่คล๎ายคลึงกัน หรื อ
ชุ มชนที่ต๎องการพัฒนาในแนวทางการอนุรั กษ์ชุ มชนแบบก๎าวหน๎ า นอกจากนี้ชุมชนยั งพบวํา เมื่อนําบทเรียนที่
ผํานมาเทียบกั บองค์ประกอบชุมชนที่ประสบความสําเร็จ ในความหมายที่ ศาสตราจารย์ประเวศ วะสี ได๎ให๎ ไว๎
ซึ่งประกอบด๎วย ๘ “ก” นั้ นพบวํา ชุ มชนตลาดสามชุกมีคุณสมบัติทุ กองค์ประกอบ คือ ๑) แกนนํา ๒) กลุํ ม
ก๎ อน ๓) กัลยาณมิ ตร ๔) กองทุน ๕) การบริหารจัดการ ๖) การเรี ยนรู๎ ๗) การสื่อสาร ๘) การสนั บสนุน
และชุมชนตลาดสามชุกยังสามารถตํ อยอด ก ที่ ๙ ได๎ คื อ “กระบวนการ” ดังกลําวข๎างต๎น ซึ่งเป็ นองค์ความรู๎
ใหมํที่ได๎จากการศึกษาครั้งนี้
การศึ กษาภูมิหลังทางประวัติ ศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึ กษาชุมชนตลาดสามชุก ๒๐๔