Page 246 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

นอกจากนี้ชุ มชนฯ ยังได๎เรี ยนรู๎วําคนสามชุ กเป็นนักบุกเบิก และก๎าวทันตํอการเปลี่ยนแปลงของ
สังคม มาทุ กยุค ทุ กสมัย นับตั้งแตํการบุกเบิ กสร๎ างตลาดสามชุกขึ้นมา และขยายตัวเป็นศูนย์กลางทางการค๎าที่
สําคัญแหํงหนึ่งในแถบลุํมแมํน้ํ าทําจีน มีพั ฒนาการจากสังคมเกษตร ก๎าวสูํสังคมเกษตรอุตสาหกรรมและในที่สุ ด
ก็ถู กกระแสการพัฒนาและทุนนิยมตีกลับจนตั้งตั วไมํติดล๎มลุกคลุ กคลาน ซึ่งชุมชนได้ พบว่าการแลไปข้างหน้า
อย่างเดียวโดยไม่ เหลียวหลัง ไม่ใช่หนทางที่ถู กต้องและไม่ยั่งยืน และเมื่อทบทวนถึ งจุดเปลี่ ยนที่นํ าไปสูํความ
เสื่ อมในยุ คดังกลํ าวจะพบวํา โครงสร๎ างทางสังคมยุ คนั้นไมํ เข๎ มแข็ง หละหลวม ไมํ ให๎ความสํ าคั ญกับการ
รวมกลุํมประชุมปรึกษาหารือเพื่ อหาแนวทางแก๎ไข เมื่ อรู๎วําเส๎นทางที่ปูมาสูํฐานเศรษฐกิ จของชุมชนกําลั งจะถูก
ตั ดขาดลง แตํอยํางไรก็ตามชุ มชนตลาดสามชุ กยังพบวํา แม๎ วําเศรษฐกิจชุมชนฯ จะลํ มสลาย แตํจิตวิญญาณของ
ชุ มชนยังอยูํ และจิตวิญญาณนี้เองที่ได๎ ถู กปลุกขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ ง ด๎วยจิ ตสํานึกรักบ๎านเกิด กํอตัวทีละเล็กทีละ
น๎อย จนเติ บใหญํ เกาะเกี่ ยวรํวมมือกันอยํางเข๎มแข็ ง จนเกิดเป็ นพลังเพียงพอที่สามารถพลิ กฟื้นชุมชนฯ ไปสูํการ
เปลี่ยนแปลงตามเป้าหมายที่ รํวมกั นปักธงไว๎ได๎ เป็นผลสําเร็จ การศึกษาประวัติ ศาสตร์ท๎องถิ่ นชุมชนฯ ครั้งนี้ ทํ า
ให๎ชุ มชนตระหนักดีวํา ชุมชนเป็นผู๎สร๎างประวัติศาสตร์ของตนเอง ทั้งบุกเบิก รุํ งเรือง ซบเซา และฟื้นฟู ชาวตลาด
สามชุกทุกคนล๎ วนมีสํวนรํวมในการดําเนิ นการมาโดยตลอด ปรากฏการณ์ที่สําคัญคือชุมชนตลาดสามชุ ก ทํางาน
มีเป้าหมาย ทําด๎วยใจ สู๎ทุกเรื่ อง ไมํเคยถอยแม๎แตํเรื่องเดี ยว
จากประสบการณ์ที่ ผํานมาทําให๎ ชุมชนมีความเชื่ อมั่นในเรื่ องของพลังการเปลี่ยนแปลง ดังเชํนที่
ชุ มชนตลาดสามชุกได๎ ลุกขึ้นมากอบกู๎สถานการณ์ของชุ มชนจนพ๎นวิกฤต ทํ าหน๎าที่เป็นพลเมืองที่ดี อาสาเข๎ามา
ทํางานในฐานะเป็นสํ วนหนึ่งของสังคม ที่สามารถนําแนวคิดทฤษฎีตํางๆ มาพิสูจน์ให๎ เห็นเป็นรูปธรรมที่จับต๎อง
ได๎ ผํานการเรียนรู๎บทเรียนที่ สําคัญซึ่งนํามาซึ่งการเปลี่ยนแปลง ประสบการณ์ ดังกลํ าวเป็นสิ่งที่ มีคุณคํ ามิควร
จํากัดอยูํเฉพาะที่ชุ มชนหรือท๎องถิ่นเทํานั้น ถ๎าหากทุกฝ่ายที่เกี่ ยวข๎องสามารถนําประสบการณ์เหลํานี้ไปขยายผล
ในทางปฏิบั ติ ในพื้นที่ที่ มีความพร๎อม และขยายผลอยํ างตํอเนื่องและจริ งจังแล๎ว เชื่ อวํ าจะเกิดคุ ณู ปการแกํ
สังคมไทย สะสมจนเป็นพลังที่ สําคั ญและมากพอที่จะเป็น คานงั ด ให๎สั งคมพ๎นจากภั ยคุกคามจากกระแสทุ น
นิยม จนสามารถเติ บโตและพัฒนาอยํางมีดุ ลยภาพได๎
นอกจากองค์ ความรู๎ใหมํ ที่ชุ มชนตลาดสามชุ กได๎ ค๎ นพบแล๎ ว ชุ มชนยังพบวําในยามที่ ชุ มชน
เคว๎งคว๎างไมํ รู๎วําจะดําเนินการอยํ างไรนั้น จําเป็นต๎องมี “พี่เลี้ ยง” ชํวยสนับสนุนแนะนํา เพื่อให๎สามารถก๎ าว
ผํานพ๎ นอุปสรรคแตํละขั้นตอนไปได๎ สนับสนุนทั้งด๎านความคิด การจัดกิจกรรม การอํ านวยความสะดวก การ
ประสานงาน สนับสนุ นงบประมาณบางสํวน เพื่อให๎ชุ มชนสามารถดําเนินการได๎ ซึ่งมูลนิธิ ชุมชนไท ได๎ทํ า
หน๎าที่พี่เลี้ยงที่ดีให๎ กับชุมชนจนจบโครงการ และก็คํ อย ๆ ถอยออกไปเป็นเพียงที่ปรึกษาให๎ชุ มชนดําเนินการตํอ
เอง ในระยะเวลาตํ อมาหลังจากนั้ นชุมชนก็ได๎ดํ าเนินการเอง เศรษฐกิจของชุ มชนเติบโตขึ้นเป็นลําดับ มีคนเข๎า
มาเยี่ ยมชมจํานวนมาก ทั้ งจากชุมชนที่ต๎ องการศึกษารูปแบบกระบวนการฟื้ นฟูชุ มชน นั กทํ องเที่ ยวที่นิ ยม
การศึกษาภูมิหลั งทางประวัติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๒๐๕