Page 202 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

มีธนาคารเกิดขึ้ น เพื่อรองรั บกระแสการหมุ นเวี ยนของเงิ นเดิ นสะพัดที่ มีจํานวนมากทํ าให๎ตลาดสามชุ ก
กลายเป็นทําเลทองของธุรกิจขนาดใหญํในขณะนั้น ดึงดูดให๎ผู๎คนอพยพเข๎ ามาตั้งหลั กแหลํงทํ ามาหากินเพิ่มขึ้น
จํานวนมาก โดยเฉพาะคนจีนรุํนใหมํที่อยูํ ในวัยทํางาน ทําให๎ เกิดแรงขับ (Drive) แขํ งขันกันประกอบธุรกิจบน
เส๎ นทางของการพัฒนาสมัยใหมํและระบบทุนนิ ยมสํ งผลให๎ชุ มชนขยายใหญํขึ้ น แตํขาดเอกภาพ เนื่ องจาก
โอกาสในการรวมตัวน๎อยลง ขาดพลังความคิ ด พลังความรู๎ที่เกิ ดจากการแลกเปลี่ยนและขาดพลังการมี สํวนรํวม
ขาดจิตวิญญาณและอุดมการณ์ที่จะทํางานเพื่ อสํ วนรวมของชุ มชน ตลาดจึงทํ าหน๎าที่เป็นแหลํงแลกเปลี่ยนทาง
ธุรกิจการค๎ า สายสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงกันจึงมีเป้าหมายเพื่อผลประโยชน์ทางการค๎าเป็นหลัก ทํ าให๎โครงสร๎างทาง
สังคมมีลักษณะที่หลวม จุ ดอํอนอีกประการหนึ่งคือในยุคนี้ขาดผู๎นํ าที่จะทําให๎เกิดการรวมตัวกันภายในชุมชน ทั้ง
ผู๎ที่ เข๎ามาใหมํและผู๎ที่ ตั้งรกรากอยูํเดิม ไมํมีโอกาสทํากิจกรรมของชุ มชนรํวมกัน วัฒนธรรมชุ มชนจึงอํ อนแอลง
จะเห็นได๎วําในยุ ครุํงเรืองนี้บทบาทของ “ผู๎นํ า” ไมํปรากฏชัดนัก สะท๎ อนให๎เห็นวํ าในยุครุํงเรืองนี้ วัฒนธรรม
ชุ มชนไมํเข๎มแข็งนํ ามาสูํยุคซบเซาในเวลาตํอมา
๒.๑ ระบบความสัมพันธ์
ความสัมพั นธ์ในชุมชนตลาดสามชุกเปลี่ยนแปลงไป ไมํแนํ นแฟ้นเหมือนยุ คบุกเบิก เนื่องจาก
มีผู๎ คนย๎ายเข๎ามาใหมํเป็ นจํานวนมาก ตํางคนตํางมาทั้ งทางน้ําและทางบก มีความเป็ นปัจเจกชนสูงไมํมีความ
จําเป็นต๎องพึ่งพาระบบอุปถัมภ์ หันไปสร๎างความสัมพั นธ์กั บเครื อขํายทางการค๎าซึ่งใกล๎ชิ ดกวําและสามารถให๎
ผลประโยชน์ตอบแทนโดยตรงได๎ดีกวํ า แตํอยํางไรก็ ตาม กลุํมชาวจีนที่สืบเชื้ อสายมาจากบรรพบุรุษยุคบุกเบิ กก็
ยังคงรั กษาขนบธรรมเนียมประเพณี ของชุมชนไว๎ และยังมี การแตํงงานกั นระหวํ างทายาทของผู๎นํ าชุมชน
รวมทั้งมีการแตํงงานระหวํางชาวตลาดด๎วยกัน ทําให๎ เกิดความสัมพั นธ์ที่ซ้ํ าซ๎อนยิ่งขึ้นกลุํมนี้ จึงเป็ นกลุํ มที่สืบ
ทอดวัฒนธรรมชุมชนในเวลาตํ อมา ในขณะเดียวกั นกลุํมดั งกลําวก็โยงใยกันเป็นเครื อขํายที่ครอบคลุมธุรกิจที่
สําคั ญ จะเห็นได๎วํากระแสของระบบทุนนิ ยมไหลบําอยํ างรวดเร็วมาก แทรกซึมธุ รกิจตั้ งแตํ ขนาดใหญํ ลงมา
จนถึงขนาดเล็ก ตํางหั นมาลงทุนตามเส๎นทางสายใหมํ ซึ่งแบํ งแยกและลดบทบาทของวัฒนธรรมชุมชนลง ขาด
การรวมกลุํม ขาดการสร๎ างสรรค์วัฒนธรรมชุมชนอยํ างตํอเนื่อง ทําให๎ขาดภูมิคุ๎ มกัน ไมํ มีพลังพอที่จะต๎ าน
กระแสการตีกลั บทางเศรษฐกิจที่ โหมกระหน่ําอยํ างหนัก เข๎ามาโจมตีชุ มชนในระยะเวลาไมํ นานนัก ทําให๎
ชุ มชนตกอยูํในสภาพเสื่อมถอย ซบเซา ในเวลาตํ อมา
การศึ กษาภูมิหลังทางประวัติ ศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึ กษาชุมชนตลาดสามชุก ๑๖๘