Page 148 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ประชาสั งคมในเรื่องที่เกี่ยวกับความสัมพั นธ์รั ฐกับประชาสั งคม แตํสิ่ งที่ตรงกั นก็คือการเน๎นความเป็นอิสระของ
ประชาสั งคม อีกทั้งยั งเห็นวําประชาสังคมเป็นที่ๆสิทธิเสรี ภาพของปัจเจกชนจักต๎องได๎ รับการเคารพและสํ งเสริม
ดังเห็ นได๎วําความสมัครใจและความมีอิ สรเสรีในการเข๎ารํวมกิจกรรมเป็นสิ่ งที่ถู กเน๎นย้ํามาก ขณะเดียวกันก็เห็น
วํา ประชาสังคมเป็นสิ่งที่จะชํวยให๎ประชาชนสามารถกําหนดชะตากรรมของตนเองและนําพาสั งคมไปใน
ทิศทางที่ต๎ องการได๎โดยไมํ ถูกครอบงํากําหนดจากรัฐแตํ ฝ่ายเดียว
๒) ความเท่าเทียม
ประชาสังคมจะเข๎ มแข็งมั่นคงได๎ ก็ตํ อเมื่อประชาชนมีความสัมพั นธ์อยํางเทําเทียมกั น บางทําน
ถื อวําองค์กรใดเป็ นสํวนหนึ่งของประชาสังคมหรือไมํ ดูได๎ จากความสัมพันธ์ ระหวํางคนในองค์ กรนั้นวํ ามี
ความสัมพันธ์แบบเทําเทียมกันหรือไมํ หากมีความสัมพั นธ์แบบอุปถัมภ์ระหวํางผู๎ใหญํกั บผู๎น๎ อย ก็ไมํถื อวําเป็น
สํวนหนึ่งของประชาสังคม ดังนั้นความสัมพันธ์ แบบแนวราบจึงเป็นสิ่ งที่ประชาสังคมเน๎ นมากกวําความสั มพันธ์
แนวดิ่ง การรวมตั วกันเป็นเครือขํายจึงเป็น แบบแผนที่พึงปรารถนายิ่งกวําการจั ดตั้งในรูปเจดีย์หรือปิรามิด
นอกจากความเทําเทียมกันระหวํ างบุคคลแล๎วแนวคิดประชาสังคมยั งเชื่อในความเทําเทียมกัน
ระหวํางรัฐกั บสังคม รัฐจะใช๎ อํานาจครอบงําสังคมไมํได๎ หากจะต๎องทํางานรํวมกั บสังคมบนพื้นฐานที่เทําเทียม
กั น ด๎วยเหตุผลเดี ยวกันนี้ นั กประชาสั งคมจึงไมํเห็นด๎ วยที่รั ฐจะอ๎ างสิทธิผูกขาดทรั พยากรของสํวนรวม หาก
จะต๎องกระจายให๎สังคมเป็นเจ๎าของด๎วย
๓) ความร่วมมือ
สิ่งที่ ยึดเหนี่ ยวประชาสังคมอยํางสําคั ญก็คือ ความรํ วมมือดังเห็ นได๎วําลักษณะที่โดดเดํนที่ สุด
ประการหนึ่งของประชาสังคมก็คือการรวมกันเป็นกลุํม ชมรม สมาคม นอกจากนั้ นองค์กรดั งกลําวยังมารวมกัน
เป็นเครือขํายอี กชั้นหนึ่ง บรรทัดฐาน (Norm) แหํ งความรํวมมือจึงเป็นหัวใจประการหนึ่งของประชาสังคม
แนวคิดดังกลํ าวทําให๎ประชาสังคมตํ างจากรัฐและตลาด เพราะรัฐนั้นดํารงและดําเนิ นการได๎
โดยอาศั ยการขํมขูํ บังคับด๎วยกําลั ง แม๎จะใช๎มาตรการอื่นๆเพื่อสร๎ างความภักดีแตํถึ งยังไงก็ต๎องมี กฎหมายและ
บทลงโทษหนุนหลังและที่ ขาดไมํได๎คือการผูกขาดการใช๎ความรุ นแรงเอาไว๎ สํวนตลาดนั้นอาศัยการแขํงขันเป็น
สําคั ญถือกันวําตลาดที่ ดี คือตลาดที่ มีการแขํงขั นกันอยํางเสรี ยิ่งแขํงขันกันมากเทําไรความเจริ ญมั่งคั่งก็เกิดขึ้ น
มากเทํานั้น
การศึกษาภูมิหลังทางประวั ติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๑๑๗