Page 140 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๗) ไมํถู กแทรกแซงจากกลุํมผลประโยชน์ กลุํมอิทธิพล กลุํ มของนักการเมื องทั้งภายในและ
ภายนอกชุมชน
ไพโรจน์ ภัทรนรากุ ล (๒๕๔๕) ชุมชนเข๎มแข็ง หมายถึง ประชาสังคม (Civil Society) ซึ่งเกิดจาก
การรวมกลุํมของประชาชนในลักษณะประชาคม หรือชุมชนที่มีความเข๎มแข็ง มี ศักยภาพ มีเสถียรภาพ มีการสั่ง
สมทุนทางปัญญา หรือทุ นทางเศรษฐกิจ มีคุณธรรมและคุณคําที่ดี งามเป็นกรอบยึดเหนี่ยว และนําไปสูํ สังคมที่มี
คุณภาพ มี ภูมิปัญญาภายใต๎ ระบบเครือขําย ความรํวมมืออยํางเกื้อกูลและเอื้ ออาทร
“ความเป็นชุมชนที่เข้มแข็ง” หมายถึง การทําอยํางไรที่จะให๎กลุํมคนที่หลากหลายของสังคมมารํวม
คิดรํวมกันสร๎างทางเดินใหมํ เพื่ อเปลี่ยนแปลงคุณภาพของประชาชนจากที่รอคอยการถูกพัฒนามาเป็นประชาชน
พลเมืองที่ มีขี ดความสามารถในการคิดและรํวมกันพัฒนามาเป็นของตัวเองภายใต๎กระบวนการประชาสังคม
(Civil Society) ทั้งนี้ แนวทางในการสร๎างประชาคม/ประชาสังคมขึ้นกับเงื่อนไขที่จะเป็นได๎แกํ
๑) ความเป็นชุมชนที่แท๎ จริง ซึ่งอาจเป็นชุมชนที่เกิดขึ้นจากวิกฤตการณ์ (Community by
crisis) หรือ ชุ มชนที่เป็นผลจากความปรารถนารํวมกันของสั งคม (Community by design)
๒) มีจิตวิญญาณและความรับผิดชอบ
๓) มีองค์ความรู๎ มีภูมิปัญญา โดยเฉพาะบนรากฐานของภูมิปัญญาตะวันออก หรือภูมิปัญญา
แบบไทยๆ ที่มีพุทธิปัญญาเป็นแกํน ซึ่งเชื่ อมโยงกับรากฐานทางวัฒนธรรม และวิถีชีวิตความเป็นอยูํของชุมชน
๔) มีพื้ นที่สาธารณะ (Public space) เพื่อการรวมกลุํมดําเนินกิจกรรม
๕) มีสื่ อท๎องถิ่นเพื่อเป็นเครื่องมือในการสื่อสาร ขยายความคิดความรับรู๎และยกระดับ
จิตสํานึกสาธารณะ (Public consciousness) ให๎สมาชิกในชุ มชนตระหนักถึงภาระหน๎าที่ และความรับผิดชอบ
๖) ต๎องสร๎างความรู๎คูํ การปฏิบัติ โดยนําองค์ ความรู๎มาปรับใช๎เพื่อให๎เกิดการเรียนรู๎ รํวม
คิดและตัดสิ นใจแก๎ปัญหาในทางปฏิ บัติ
ชาญเดช เจริญวิริยะกุล (๒๕๔๖) ได๎ศึกษาเกี่ยวกับปัจจัยที่ทําให๎เกิดชุมชนเข๎มแข็ง พบวํา
ความเข๎มแข็งของชุมชนขึ้นอยูํกั บภาวะผู๎นําในชุมชน โดยความเข๎มแข็งดังกลําวแบํงออกเป็นระดับ
กลุํมและชุมชน ภาวะผู๎นําในชุ มชนสํงผลตํอความเข๎มแข็งของชุมชนทั้งในระดับกลุํมและชุมชนโดยรวม โดยมี
มิติดั งนี้
ภาวะผู้นาที่มีผลกระทบต่อความเข้มแข็ งของกลุ่มและองค์กรในชุมชน ประกอบด้ วย
๑) ระดับความเป็นผู๎นํา
 การทํางานอยํางซื่อสั ตย์
 การมีมนุษย์ สัมพันธ์ที่ ดี
การศึกษาภูมิหลังทางประวั ติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๑๐๙