Page 138 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒) เป็นชุมชนที่รู๎จักจัดการตนเอง (Community Management) ซึ่งประกอบไปด๎วยกิจกรรม
สําคัญ ๔ ประการ คือ การวางแผน (Planning) การจัดกระบวนการ (Organizing) เพื่อเตรียมคน ทุนดําเนินการ
และการลงมื อดําเนิ นการตามแผน (Implementing) ตลอดจนการเรียนรู๎ จากการประเมินผล เพื่อรักษาความมั่นคง
หรือความเข๎มแข็งในการสร๎างความก๎าวหน๎าให๎กับชุมชนตนเอง
๓) เป็นชุมชนที่มีจิตวิญญาณ (Spirituality) คือ สมาชิกมีความรู๎สึกเป็นเจ๎าของชุมชน มีความ
ผูกพัน เสียสละเพื่อชุมชน มีที่ยึดเหนี่ยวจิตใจรํวมกัน
๔) เป็นชุมชนที่มีสันติภาพ (Peaceful) เป็นลักษณะของความสมดุลทางเศรษฐกิจ สังคม
การเมือง และสิ่งแวดล๎อม สามารถแก๎ไขปัญหาของชุมชนได๎ ประชาชนในชุมชนสมัครสมานสามัคคีกัน และอยูํ
ในชุมชนได๎ โดยไมํต๎ องวิตกกังวลเรื่องปั ญหาของชุมชน
สานักงานสภาสถาบันราชภัฏ (๒๕๔๒) ลักษณะของชุมชนเข๎มแข็งมีพฤติกรรมโดยรวมดังนี้
๑) องค์กรทางสังคมเข๎มแข็ง หมายถึ ง ผู๎นําชุมชนเข๎มแข็ง มี ความสามัคคี รักษากติกาทาง
สังคมที่รํ วมกันสร๎างขึ้น มีจิตสํานึกถึงสํวนรวม
๒) รํวมคิดรํวมหารือ รํวมแก๎ปัญหา โดยไมํหวังพึ่ งพาจากภายนอก
๓) มีการจัดองค์กรทุนทางสั งคมอยํางเป็นระบบ และมีประสิ ทธิภาพ เชํน กลุํมออมทรัพย์
กลุํมอาชีพ กลุํมภูมิปัญญา และประเพณี กลุํมคุ๎มครองทรั พยากรท๎องถิ่น เป็นต๎น
๔) มีบทบาทสู งในการมีสํวนรํ วมด๎านการปกครองท๎ องถิ่น และการดูแลความสงบเรียบร๎อย
ของชุมชน
๕) มีกิ จกรรมชุมชนอยํางหลากหลายรูปแบบและตํอเนื่อง
๖) มีคุ ณภาพชีวิตที่ดี และมีการสืบสานวัฒนธรรมของท๎องถิ่นอยํางตํอเนื่อง
อรทัย อาจอ่า (๒๕๔๓) กลําวถึงปัจจั ยที่ทําให๎องค์กรชุมชนหรือหมูํบ๎านมีความเข๎มแข็ งจากการ
วิจัยในพื้ นที่ จังหวั ดนําน และจั งหวัดมหาสารคาม พบวํา ปัจจัยที่สํงผลตํอความเข๎มแข็งของชุมชนมีดั งนี้
๑) ชาวบ๎านและผู๎นํามีจิตสํานึก และความตระหนักตํอปั ญหาที่เกิดขึ้นในชุมชนหรือหมูํบ๎าน
ของตนเอง และยังมองเห็ นถึงความสํ าคัญของการที่ต๎ องแก๎ปั ญหา รวมทั้งมีความปรารถนาที่จะเข๎ามาแก๎ปั ญหา
ตํ างๆ ด๎วยตนเอง
๒) ชาวบ๎านหรือสมาชิกในชุ มชนมีความเชื่อมั่นในความสามารถของตน/กลุํม/องค์ กรหรือ
ของชุมชนวําสามารถแก๎ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได๎
๓) มีการระดมความคิ ดเห็นของทุ กฝ่าย หรือมีการเปิดกว๎างให๎สมาชิกทุกคนในชุมชนได๎ เข๎า
มามีสํวนรํ วมและมีบทบาทตํางๆ ในทุกขั้นตอน
การศึ กษาภูมิหลังทางประวัติ ศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึ กษาชุมชนตลาดสามชุก ๑๐๗