Page 136 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

นภาภรณ์ หะวานนท์ และคณะ (๒๕๕๐) ได๎ ทําการศึ กษาและพั ฒนา “ดัชนี ความเข๎มแข็งของ
ชุ มชน” โดยสรุปวํา ความเข้มแข็งของชุมชนเกิ ดจากกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันของชุ มชน เพื่อที่จะมองความ
คาดหวังในอนาคตซึ่ งมีลั กษณะดังนี้
๑) กระบวนการสะสมทุนของชุมชน วิถี ชีวิตสมัยใหมํหรือสั งคมสมัยใหมํหรือทุนนิยม ทุนเป็ น
เรื่องใหญํ ถ๎ าไมํมีการสะสมทุนชุมชนก็จะเข๎มแข็งได๎ยาก
๒) การสร๎างเครือขํายชุมชน มีเครือขํายระหวํ างชาวบ๎านกั บชาวบ๎าน ชุ มชนกับชุมชน ชุ มชน
กั บรัฐ ชุมชนกับเอกชน ภายในชุมชนต๎องมีระบบความสัมพั นธ์ที่ ดี ขณะเดียวกันต๎องสร๎ างเครือขํายภายนอก
ชุ มชนกลายเป็นพื้นฐานสํ าคัญที่ทําให๎ชุ มชนเข๎มแข็ง
๓) มี กระบวนการ วิธีการในการรํวมคิด รํวมตัดสินใจ รํวมทํา รํ วมรับผลประโยชน์
๔) มี การระดมทรัพยากรทั้งภายในและภายนอกชุมชนมาเพื่อพัฒนาการพึ่งตนเองของชุมชน
๕) มีการเรียนรู๎ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ การพัฒนาภายในชุ มชนและระหวํางชุมชนในรูปแบบ
เครือขํายการเรี ยนรู๎และรูปแบบอื่นๆ
๖) มีกระบวนการเสริมสร๎ างและพัฒนา ผู๎นํ าการเปลี่ยนแปลงในแตํละคนแตํละรุํนของชุ มชน
ศาสตราจารย์ ระพี สาคริก (๒๕๔๘) กลําววําชุ มชนเข๎มแข็ งควรเกิ ดจาก จิตวิญญาณที่อิ สระของ
คน ในชุมชนอยํางแท๎ จริง เพราะการสร๎ างความเข๎มแข็งควรเกิ ดจากรากฐานจิตวิ ญญาณของคนท๎ องถิ่ น ซึ่ง
จําเป็นต๎องใช๎ความคิดทบทวนตัวเองให๎ถึ งที่สุดและจําเป็นต๎องใช๎เวลานานหลายสิบปี
ศาสตราจารย์ ประเวศ วะสี (อ๎ างในสมบัติ กุ สุมาวลี และคณะ,๒๕๔๙) กลําวถึ งสังคมเข๎มแข็ง
หรือประชาสังคม (Civil Society) วําเป็นรากฐานทําให๎เศรษฐกิจดี และศีลธรรมดี ประเทศไทยมีทุ นได๎แกํ ทุน
ทางสังคม ทุนทางวัฒนธรรม และทุนสิ่งแวดล้ อม ทุนทางสังคมก็คือชุมชนเข้มแข็ง ความเป็นกลุํ มก๎อนทางสังคม
การมีการศึกษาดี มีวัฒนธรรม มี ความซื่อสัตย์สุจริ ต มีความรับผิดชอบตํอสํ วนรวม มีการเมืองและระบบราชการ
ที่ดี ดังนั้ น สังคมที่มีการรวมกลุํม คือสังคมที่ มีความเป็ นชุมชนเข๎มแข็ง
แผนภูมิที่ ๗ รูปแบบของสังคมแบบรวมกลุํม สังคมเชิงอํานาจ และสังคมแบบตัวใครตัวมัน
สังคมตัวใครตัวมัน สังคมความสั มพันธ์เชิงอานาจ สังคมที ่มีการรวมกลุ่ม
การศึ กษาภูมิหลังทางประวัติ ศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึ กษาชุมชนตลาดสามชุก ๑๐๕