Page 135 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ข้อเสนอแนะในการพัฒนาทุนทางสังคม
๑) การพั ฒนาทุนทางสั งคมระดับชุมชนควรให๎ความสํ าคัญในการพัฒนาผู๎นํ าชุมชน ท๎ องถิ่น
และข๎าราชการในพื้นที่ เนื่องจากเป็นปัจจั ยชี้นํ าสําคัญในระดับชุมชน โดยที่ชุ มชนควรเป็นผู๎กํ าหนดกิจกรรม
ด๎านทุ นสังคมในพื้นที่ได๎ด๎วยตนเอง โดยปราศจากการครอบงําของรัฐ
๒) ทุ นทางภูมิปั ญญาและวั ฒนธรรมเป็นทุ นที่ดํ ารงอยูํในวิถี ชี วิตของชาวบ๎านในชุมชน แตํ
ปัจจุบันหนํ วยงานราชการยั งไมํได๎ ให๎ความสํ าคัญ แตํกลับเน๎นไปที่การสร๎างศู นย์วัฒนธรรม / หอศิลป์และการ
ประกวดแขํงขันมากกวํา ดั งนั้นภาครัฐจึงควรเปลี่ ยนทิศทางการพั ฒนาโดยให๎ความสําคั ญกับการรักษา ฟื้นฟู
และขับเคลื่อนให๎ ชุ มชนตระหนักในคุ ณคําของทุนทางสังคม และดํ ารง / สืบทอดทุนเหลํ านี้ให๎ คงอยูํในวิ ถีชี วิต
ของตนสืบไป
๓) นโยบายเอื้ ออาทร เชํน กองทุนหมูํ บ๎ าน ธนาคารคนจน ฯลฯ ได๎ สํ งผลกระทบตํอ
กระบวนการพึ่งพาตนเองของชุ มชน ดังนั้น เพื่อให๎ชุ มชนมีความเข๎ มแข็งยั่งยืน ภาครัฐจึงควรใช๎นโยบายเอื้อ
อาทรในการตํอยอดกลุํม / องค์ กรประชาชนที่มีอยูํเดิม และสนับสนุนการรวมกลุํมของประชาชนโดยธรรมชาติ
๓.๔ แนวคิดเกี่ยวกับชุมชนเข้มแข็ง
เอนก นาคะบุตร (๒๕๓๖) กลําวถึงองค์ประกอบ ๓ ประการของการทําให๎ชุ มชนเข๎มแข็งคื อ
๑) ภูมิปัญญาและความรู๎ที่สืบสานและประยุกต์ให๎สอดคล๎ องตํอการเปลี่ยนแปลงและการบุกรุก
จากภายนอก
๒) องค์กรชุมชนและผู๎นําที่มีคุ ณธรรมและภูมิปั ญญา
๓) เวที การเรียนรู๎และกระบวนการเรียนรู๎ที่ เทําทันตํอเหตุ การณ์ ที่เปลี่ยนแปลงและการบุกรุก
จากภายนอก
มุมมองของ สีลาภรณ์ บัวสาย (๒๕๔๗)ในงานชื่อพลั งท๎องถิ่น บทสังเคราะห์งานวิจัยด๎านชุมชน มี
สมมุ ติฐาน ในเรื่องของชุมชนเข๎มแข็ งวํา ในชุมชนท๎องถิ่นของไทย มีศั กยภาพเป็นทุนเดิมอยูํทําให๎ คนในชุมชน
ท๎ องถิ่นนั้นอยูํรอดและเติบโตมาได๎โดยไมํต๎ องพึ่งพารั ฐมากนัก ความสามารถของท๎องถิ่ นในการปรับตั วและ
พั ฒนาได๎นั้นไมํใชํ เหตุบังเอิญแตํเป็นเพราะท๎องถิ่นนั้นมีฐานของพลั งที่ทําให๎ ท๎องถิ่นนั้นสามารถจัดการตัวเองได๎
และหาความสมดุลพอดีของท๎องถิ่นได๎ ด๎วย ฐานที่สําคัญของพลังท๎องถิ่นประกอบด๎วย ๔ ฐานสําคัญคือ
๑) ฐานทรั พยากร
๒) เครือขํายสังคม
๓) ระบบความรู๎
๔) วั ฒนธรรมและความเชื่อ
การศึกษาภูมิ หลังทางประวัติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๑๐๔