Page 127 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑) ทุ นมนุษย์ ทั้งที่ เป็นบุคคลทั่วไปและผู๎นําทางสั งคม เชํน ปราชญ์ชาวบ๎ าน อาสาสมัคร ฯลฯ ที่ มี
ความรักไว๎เนื้อเชื่ อใจ มีน้ํ าใจและเอื้ออาทรตํอเพื่อนมนุษย์ มีความเชื่อในระบบคุณคําและหลั กศีลธรรมที่ดี เชํน
มีคุณธรรม วินั ย ความซื่อสัตย์ จิตสํานึกสาธารณะ ที่จะทําประโยชน์ตํ อสังคม
๒) ทุนที่เป็ นสถาบัน ตั้งแตํสถาบันหลักของชาติ ได๎ แกํ สถาบั นครอบครัว สถาบันศาสนา
และสถาบั นพระมหากษัตริ ย์ สถาบันสําคัญในสังคม เชํน สถาบันการศึกษา สถาบันการเมือง ฯลฯ องค์กร
ที่ตั้ งขึ้นมา เชํน องค์กรพัฒนาเอกชน องค์ กรชุมชน องค์กรประชาชน ภาคธุรกิจเอกชน สื่อมวลชน ฯลฯ ที่มี
บทบาทสนับสนุนให๎เกิดการรวมตัว รํวมคิด รํวมทําของคนในสั งคม
๓) ทุนทางภูมิปัญญาและวัฒนธรรม ทั้งภูมิปัญญาไทย ภูมิปัญญาท๎องถิ่น ศิลปะ วัฒนธรรม
ไทย จารีตประเพณีที่ ดีงาม และสถาปั ตยกรรมตําง ๆ เชํน แหลํงประวัติศาสตร์ โบราณสถาน เป็นต๎น โดยที่
ทุ นมนุษย์ ทุ นสถาบัน และทุ นทางภูมิปัญญาและวั ฒนธรรมดังกลําวจะต๎องมี กระบวนการประสานเชื่อมโยง
เกื้อกูลกันให๎เกิดเป็นทุ นทางสังคม
เนื่องจากทุนทั้ง ๓ องค์ ประกอบหลักนั้น เป็ นเรื่องที่มีขอบเขตกว๎างขวางทั้งที่ เป็นรูปธรรมและ
นามธรรม และเกี่ยวข๎องกับปัจจั ยตําง ๆ อยํางมาก รวมทั้งขึ้นอยูํ กับโครงสร๎ างสังคม วัฒนธรรมของแตํละพื้นที่
และกลุํมเป้ าหมายที่มีการเปลี่ยนแปลงอยูํ ตลอดเวลา ขณะเดียวกั น จะต๎องพิจารณาเปรียบเที ยบบทบาทของ
ความเป็นทุนเพื่อสังคมด๎วย โดยทุนทางสังคมจะต้องนาไปสู่เป้ าหมายและผลลัพธ์ที่ ดี ยกตัวอย่ างการรวมตัว
ร่วมคิด ร่วมทาของกลุ่มคนในพื้ นที่ หนึ่งเพื่อทาประโยชน์แก่คนในกลุ่มของตนเอง แตํ สร๎างผลกระทบทางลบ
ตํ อสํวนรวมไมํอาจนับเป็นทุ นทางสังคม แตํต๎องเพิ่ มพูนทุนทางสั งคมที่มีอยูํให๎ มากขึ้น
นอกจากความหมายและประเด็นที่ กลํ าวมาข๎างต๎ นแล๎ว สํ านั กงานคณะกรรมการพั ฒนาการ
เศรษฐกิจและสังคมแหํงชาติ (สศช.) ได๎ขยายเพิ่มเติมวํา ทุนทางสังคมในบริบทของตํ างประเทศสํวนใหญํให๎
ความสําคัญกับความไว๎เนื้อเชื่อใจ (Trust) ระบบคุณคํา (Value) บรรทั ดฐาน (Norms) และเครือขําย (Network)
ของสังคม ซึ่งเป็นพื้นฐานในการรวมกลุํมเพื่อเอื้อประโยชน์แกํ สมาชิกกลุํ ม แตํ สศช. พิจารณาวํา สังคมไทยมี
สิ่งดี หลายประการที่เป็นองค์ประกอบเกื้อหนุ นให๎เกิดทุนสร๎างสรรค์สังคมขึ้นมาได๎ เชํน ทุนทางภู มิปั ญญาและ
วัฒนธรรม หรือสถาบันองค์กรตํ าง ๆ ที่มีอยูํในสังคมไทย รวมไปถึงคนไทยที่มีความรู๎ ความรักและจิ ตสํานึ กที่
จะทําประโยชน์เป็ นทุนมนุษย์เพื่ อสังคม เป็นต๎น ทั้งนี้หลายฝ่ ายได๎เสนอให๎รวมทุนทรั พยากรธรรมชาติ และ
สิ่งแวดล๎ อมไว๎ในทุนทางสังคมด๎ วย แตํ สศช. เห็นวํ าทุนดังกลําวมีมิติ การพัฒนาที่ กว๎างขวางและเชื่อมโยงกั บ
การพัฒนาหลายด๎าน จึงควรมีการดําเนินงานพัฒนาทุ นทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล๎อมเป็นการเฉพาะ
สังคมไทยเป็นสังคมที่ เปิดกว๎าง ยอมรับวัฒนธรรมและสิ่ งใหมํ ๆ จากภายนอก และสามารถนํ าทั้ง
สิ่งใหมํมาผสมผสานกับสิ่งเกําที่มีอยูํแล๎วปรับให๎เข๎ากับวิถีชีวิตไทยได๎ตลอดเวลา ทําให๎มีความหลากหลายทาง
การศึกษาภูมิ หลังทางประวัติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๙๖