Page 125 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ลักษณะทั่ วไปเชํนนี้สํงผลให๎ชาวบ๎ านไทย “ยึดถือเอาความสัมพั นธ์ทางสายเลือด คือ ความเป็นพี่
เป็นน๎ อง การมีน้ํ าใจชํ วยเหลือเกื้อกูล และการประสานประโยชน์ ซึ่งกั นและกันเพื่อความอยูํรอดรํ วมกันของ
หมูํบ๎านวําเป็นสิ่ งที่มีความหมาย มีคุ ณคํา ต๎ องสืบทอด ” กลํ าวโดยสรุป วัฒนธรรมไทยมีคุ ณลักษณะที่สําคั ญ ๒
ประการ คือ
๑) การรักความอิสระ
๒) ความมี น้ํ าใจไมตรี คนไทยชอบทํ าอะไรตามใจ ไมํชอบการบังคั บกดขี่ ไมํ ชอบการใช๎
อํานาจ ไมํชอบรัฐ ขณะเดียวกัน คนไทยมีน้ําใจ ชํวยเหลื อเพื่อนมนุษย์ ถือเป็ นพี่เป็นน๎อง แบํงกันอยูํ แบํงกันกิน
อยูํรวมเป็นชุมชนขนาดเล็ก เรียกวํา บ๎าน วัฒนธรรมชาวบ๎ านไทยเป็น อนาธิ ปัตย์นิยม (Anarchism)
ความเป็นอนาธิปัตย์ ของชุมชนหมูํ บ๎านไทย คือ การที่ชุ มชนหมูํบ๎ านไทยไมํรั บอํานาจจากทางการ
โดยเฉพาะอยํ างยิ่งของอํ านาจรัฐ แตํเน๎นที่การชํวยเหลือซึ่ งกันและกันในสังคมโดยสมัครใจของราษฎรธรรมดา
เน๎ นที่การจัดองค์ กรตํางๆ ของประชาชน ของชุมชนในท๎องถิ่ น รูปธรรมที่อาจจะแสดงปรากฏออกมาได๎คื อ
ระบบสหกรณ์ ที่ประชาชนในหมูํบ๎านจัดกลุํมสานความสั มพันธ์กันเป็ นเครือขํายสหกรณ์ โดยไมํต๎ องหวังพึ่ งพิ ง
การชํวยเหลือจากรั ฐ
“ ในการค๎นคว๎าวิจัยชุมชนหมูํบ๎านไทยในอดีต ทั้งในและนอกดินแดนประเทศไทย คณะของเราได๎
พบวํ า ชุมชนหมูํบ๎ านไทยมีลั กษณะตรงกับสั งคมอุดมคติของลั ทธิอนาธิปัตย์ นิยม คุณลักษณะสํ าคัญของสังคม
และวั ฒนธรรมไทยในระดับชุมชนหมูํบ๎ านคือ การรักอิสระและความมีน้ําใจ คนไทยชอบทํ าอะไรตามใจ ไมํ
ชอบการบั งคับกดขี่ ขณะเดียวกันคนไทยมีน้ํ าใจ ชํวยเหลือเพื่อนมนุษย์ ถื อเป็ นพี่เป็นน๎อง แบํงกันอยูํ แบํงกัน
กิน อยูํ รวมเป็นชุมชนขนาดเล็กเรี ยกวํา “บ๎าน” สังคมและวัฒนธรรมชาวไทยเป็นอนาธิปัตย์นิ ยม เมื่อค๎นคว๎าโยง
ไปถึ งชุมชนไทยนอกประเทศ เชํ นในรัฐอัสสัม รั ฐฉาน สิบสองปั นนา ลาว และสิบสองจุ ไท ก็ได๎ พบ
ลั กษณะอนาธิปั ตย์นิยมนี้ เชํนเดียวกัน ต่างจากสังคมและวั ฒนธรรมจีนและอินเดียที่เป็ นระบบรวมศูนย์และมี
ลาดั บขั้นเข้มงวดในสั งคมตามแบบขงจื้ อและฮิ นดู (ฉัตรทิพย์ นาถสุ ภา อ๎างใน สมบัติ กุสุ มาวลี และคณะ
,๒๕๔๙)
๓.๓ แนวคิ ดเกี่ยวกับทุนทางสังคม
คณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสั งคมแหํงชาติ ได๎กํ าหนดให๎เรื่ องทุนทางสังคม เป็นเรื่องหนึ่ง
ของวาระแหํงชาติ พ.ศ. ๒๕๔๗ เนื่องจากตระหนั กในคุณคําของทุนทางสังคม ที่มีอยูํในสังคมไทย ซึ่งถือเป็ น
ทุ นสําคัญที่ มีสํ วนเสริ มสร๎ างวิ ถี ชี วิตที่ ดีของคนในสั งคม และชํ วยสนั บสนุนการพั ฒนาเศรษฐกิ จ สังคม
การเมื อง การปกครอง โดยเฉพาะอยํางยิ่ งในยามที่เกิ ดวิ กฤตเศรษฐกิจและสังคม ทํานองเดี ยวกั บที่หลาย
ประเทศ หลายองค์กร ได๎หันมาให๎ความสําคัญกับทุนทางสังคมมากขึ้น เชํน OECD (The Organization for
การศึกษาภูมิหลังทางประวั ติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๙๔