Page 124 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ขณะที่ปัจจุบั น “ระบบทุน” ที่กํ าลังคุกคามจากภายนอกเข๎ามา “ระบบชุ มชนและระบบทุนนั้นมี
จุดหมายตํางกัน ชุ มชนผลิตเพื่อเลี้ ยงตัวเองให๎รอดกํอน แล๎วจึงจะขยายตั วตํอไป สํ วนระบบทุน ผลิตเพื่ อหา
ผลประโยชน์ หากํ าไร สูงสุดให๎เจ๎าของทุน ขนาดของหนํวยการผลิตในสองระบบนี้ตํางกั น สําหรับระบบชุมชน
ขนาดที่เป็นอุดมคติ คื อขนาดเล็กที่สุดที่จะทําให๎มีประสิทธิ ภาพได๎ สํ าหรับระบบทุนขนาดใหญํ เทําไหรํก็ได๎ มุํง
ให๎ ได๎กํ าไรสูงสุด.... ระบบทุนจะแปลงทุกอยํ างเป็นเศรษฐกิ จ ทําให๎เป็ นสินค๎า ระบบทุ นเป็นระบบเศรษฐกิจที่
หลุดออกจากวัฒนธรรม แล๎วกลั บมาทําลายคุ ณคําตํางๆของมนุษย์... ถ๎าเราจะสู๎ กับระบบทุ น...เราควรจะสู๎ด๎ วยวิถี
ชี วิตอันเป็นองค์รวมคือวัฒนธรรม วัฒนธรรมคือสินทรัพย์สําคัญที่ชุ มชนมีมาช๎านาน เราจึงควรเรี ยกแนวคิดวิ ธีนี้
วําวัฒนธรรมชุมชน (ฉัตรทิพย์ นาถสุ ภา, ๒๕๔๔: )
สําหรับคําวํา “วัฒนธรรมชุมชน” ฉัตรทิ พย์ได๎ให๎ความหมายไว๎วํา เป็น “ระบบการคิ ด ระบบคุณคํา
และอุดมการณ์ที่ ชุมชนได๎ตั้ งไว๎ กลั่นกรองและสืบทอดตํอเนื่องกันมา” โดยวั ฒนธรรมหมูํบ๎านในประเทศไทยมี
ความสัมพั นธ์กับเงื่อนไขด๎านตํางๆ ได๎แกํ
- เงื่อนไขที่ตั้ งทางภูมิศาสตร์ ซึ่งมี อิทธิพลตํอการตั้งถิ่นฐาน รูปแบบการทํามาหากิน และการจั ด
ความสัมพั นธ์ระหวํางหมูํบ๎านกับโลกภายนอก
- เงื่ อนไขทางสภาพแวดล๎อมทางธรรมชาติ และวิถีการผลิ ต ซึ่งมี อิทธิ พลตํอการจัดวางรู ปแบบ
ความสัมพั นธ์ระหวํ างคนกับคนในชุ มชน ระหวํางคนกับที่ดิ น และมี อิทธิพลตํอรู ปแบบการรู๎สึกนึกคิ ดและ
ระบบการให๎คุ ณคํา
- เงื่อนไขทางประวัติ ศาสตร์ของหมูํบ๎าน มี อิทธิพลตํอความรู๎สึ กในด๎านความเกี่ยวข๎องระหวําง
ตนเอง – บรรพบุรุษ – ชุมชนและตําแหนํ งแหํงที่ของหมูํบ๎าน
อนาธิปัตย์นิยมคือลักษณะสาคั ญของชุมชนไทย
ฉัตรทิพย์ตั้ งข๎อสังเกตวําแม๎หมูํ บ๎านไทยจะเปลี่ยนผํ านเข๎ าสูํระบบทุนนิยมที่เน๎นลั ทธิปั จเจกบุคคล
นิ ยม แตํหมูํบ๎ านไทยแทบไมํเคยเปลี่ยนผําน “สังคมแบบกสิกรรม” โดยลักษณะการเป็นสังคมกสิ กรรมของ
หมูํบ๎านไทย มีอิทธิพลตํ อการจัดตั้งทางสังคมของหมูํบ๎ าน
๑) การให๎ความสํ าคัญตํอการยั่งยื นของสังคมสํวนรวม มากกวําประโยชน์สูงสุ ดของผลผลิตตํอ
หนํวย
๒) ให๎ความสํ าคัญตํอผลประโยชน์รํ วมกันของชุมชน
๓) ให๎ความสํ าคัญแกํการสื บสายเลือด สถาบันครอบครั ว เครือญาติ และชุ มชนขนาดเล็ก
การศึกษาภูมิ หลังทางประวัติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๙๓