Page 123 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

สําหรับระดับรากฐานของวัฒนธรรม อันได๎ แกํ “ระบบความเชื่อ คํานิยม อุ ดมการณ์ ” ของชุมชน
นั้ น กลํ าวได๎วํา ชุมชนที่ มีความเข๎ มแข็ งนั้น มักมี “ระบบความเชื่ อ คํ านิ ยมและอุดมการณ์ ” โดยภาพรวม
ดังตํ อไปนี้
 ยึดหลักศีลธรรม
 ยึดหลักการพึ่งตนเอง (ใช๎ทรัพยากรภายในชุมชน สร๎างความเข๎มแข็งจากภายในชุมชน)
 การชํวยเหลือกันภายในชุมชน (พึ่งพิงอิ งกัน)
 การพึ่งพาอาศัยกันระหวํางชุมชน (เครื อขําย)
 อนาธิปั ตย์นิ ยม ( รักอิสระ จิตวิญญาณแหํงชุมชน)
 อนุรักษ์นิ ยมแบบก๎าวหน๎า
๓.๒.๓ แนวคิดชุมชนเข้มแข็งบนฐานวัฒนธรรม
ฉัตรทิพย์ นาถสุภา และกลุ่มวัฒนธรรมชุมชน
ศาสตราจารย์ ดร. ฉัตรทิ พย์ นาถสุภา ถือเป็นนักเศรษฐศาสตร์ ที่คนสําคั ญของคนไทยที่หันมาให๎
ความสําคัญกับการศึกษาประวัติศาสตร์วัฒนธรรมอยํางเข๎มข๎น โดยได๎ มีการศึกษาวิจัยและผลิตผลงานชิ้นสํ าคัญ
ออกมาหลายชิ้น การศึ กษาวิจัยประวัติ ศาสตร์หมูํ บ๎าน ประวัติ ศาสตร์วัฒนธรรมไทย และวัฒนธรรมชุมชน
อยํางลงลึกและตํ อเนื่อง สํ งผลและมีอิทธิพลทางความคิ ดและทางวิชาการอยํางมาก ตํอกระบวนการเสริมสร๎าง
ความเข๎มแข็งของชุ มชน
ฉัตรทิ พย์ ชี้ ให๎ เห็นวําสังคมไทยมี วั ฒนธรรมสืบทอดมาช๎านาน มี เอกลั กษณ์ของตัวเองและ
สามารถรั กษาเอกลักษณ์เอาไว๎ได๎ ดังนั้น ในการพั ฒนาสั งคมไทย ฉัตรทิพย์ เห็ นว่าควรมีการพั ฒนาโดยยึ ด
วัฒนธรรมแห่งชุมชน ซึ่งถือได้ว่า เป็นการพัฒนาของสังคมทั้ งมวล ของทุกคน ซึ่ งตรงข๎ามกับแนวความคิดและ
อุดมคติของคนไทยสํวนใหญํที่ เน๎นความเป็นมนุษย์ มีรากฐานในประวัติศาสตร์ และเหมาะกับองค์ กรทางสังคม
ของไทยซึ่ งมีขนาดเล็ก สอดคล๎องกับทรั พยากรธรรมชาติและระบบนิเวศ เน๎ นการพัฒนาประชาสังคม (Civil
Society) ซึ่งเน้นให้ ความหลากหลายของท้องถิ่น และการพั ฒนาศักยภาพของท้ องถิ่นอย่ างเต็มที่ เป็ นการ
เปลี่ยนแปลงจากภายในสังคม (ฉั ตรทิพย์ นาถสุ ภา, ๒๕๓๔)
การที่ฉัตรทิพย์ ให๎ความสําคั ญแกํ “วัฒนธรรมชุ มชน” นั้น เนื่ องจากเห็นความสําคั ญของ “ระบบ
ชุ มชน” ของไทย ที่ชาวบ๎านมีการรวมตัวกันเป็นชุมชนอย่างยาวนานแล้ว และชุมชนเหล่านี้ก็มีความสามารถที่จะ
เลี้ยงตนเองได้ มีวัฒนธรรมของตนเอง และมีการช่วยเหลือซึ่งกั นและกัน
การศึกษาภูมิหลังทางประวั ติศาสตร์ กระบวนการเปลี่ ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชุมชนตลาดสามชุก ๙๒