Page 55 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องคความรูศิลปนแห งชาติ : นายสําราญ เกิดผล ๔๖
เฉพาะพวกดนตรีและพวกฟอนรํา เพื่อให เขาใจหลั กการของเพลงหนาพาทย การใช ไมเดิ นและ
ไมลา ข าพเจาได เขียนอธิบายเพลงหนาพาทย ดั งรายละเอียด ตอไปนี้
ไมเดิน
ไมเดิ นเปนวิธีการตีกลองทั ดที่ดําเนินไปตามจังหวะอยางสม่ําเสมอและมั่นคง การตีเชนนี้
ตะโพนทําหนาที่ตี กลองทัดตัวเมี ยตามกระสวนจังหวะ รูปแบบการตีตะโพนนอกจากแบงตาม
อั ตราจังหวะแลว ยังมีสัดสวนที่กํ าหนดเรียกจั งหวะที่เรี ยกของกระสวนจังหวะวา “ท า” ครู
ดนตรีแต ครั้งโบราณไดประดิษฐกระสวนจังหวะของตะโพน ๑ ท ามีสัดสวนเทากับ ๔ จังหวะหนา
ทับตะโพน หรื อมีสัดสวนเทากับ ๔ ไมกลอง การกําหนดเชนนี้เพื ่อเปนที่หมายรู ของนักดนตรีที่
ตี ไมกลอง ใหถูกตองตรงตามทํานองและจังหวะที่กํากับทํ านองเพลง การตีไมเดินมี ๓ อยาง คื อ
เดินแบบตระ เดินแบบเสมอ และเดินแบบนางเดิน ไมเดินทั้ง ๓ อยางมีคํ าอธิบาย คือ
๑. ไมเดินแบบตระ การตีไม เดินแบบตระ ใหดํ าเนินจังหวะอย างชาที่เรี ยกวาเดินชา
ทํานองเพลงของเพลงตระมี ทั้งอัตรา ๓ ชั้ น และ ๒ ชั้น เชน ตระสั นนิบาต ตระพระอิศวร เปนตน
การตีไม กลองตองดํ าเนินไปตามจังหวะช าอยางสม่ําเสมอ โดยสัดสวนของการตีไม กลองของ
ทํานองเพลงอั ตรา ๓ ชั้นตองชากวาอัตรา ๒ ชั้น เปรียบเทียบคือไมเดินของตระ ๓ ชั้น ตะโพนตี ๑
จังหวะหนาทับ ไมกลองตี ๑ ไม ระยะเทากับจังหวะหนาทับปรบไก ๓ ชั้น ๑ จังหวะ ถาเปนไมเดิน
ของตระ ๒ ชั้น ตะโพนตี ๑ จังหวะหนาทับ ไมกลองตี ๑ ไม สัดส วนเทากับหนาทับปรบไก ๒ ชั้น
๑ จังหวะ
๒. ไมเดินแบบเสมอ การตีไมเดิ นแบบนี้ให ดําเนินอยางปานกลางที่เรียกวาเดินปานกลาง
สําหรับเพลงหนาพาทยเสมอตางๆ เชน พราหมณเขา บาทสกุ ณี เปนตน การตีไมกลองใหดําเนิ นไป
ตามจังหวะปานกลางอยางสม่ําเสมอ การเดินลักษณะนี้ตะโพนตี ๒ จังหวะหนาทับ ไมกลองตี ๒ ไม
สัดสวนเทากับหนาทับปรบไก ๒ ชั้น ๑ จังหวะ
๓. ไมเดินแบบนางเดิ น การตีไมเดิ นแบบนี้ให ดําเนินเร็วที่เรียกวาเดินเร็ว สําหรับเพลง
หนาพาทยตางๆ เชน เพลงชุบ เพลงเชิดฉาน เปนตน การตี ไมกลองใหดําเนินไปตามจังหวะที่ มี
สัดสวนเร็วอยางสม่ําเสมอ การเดินลักษณะนี้ตะโพนตี ๔ จั งหวะหนาทับ ไมกลองตี ๔ ไม
สัดสวนเทากับหนาทับปรบไก ๒ ชั้น ๑ จังหวะ
ไมลา
ไมลาเปนวิ ธีการตีกลองทัดที่แสดงใหทราบว าทํานองเพลงจะจบตอนหรือจบเพลง โดยมี
การกําหนดให กลองทัดตั วผู ดําเนินไม กลองด วยวิธีตี สอดแทรกให กระชั้นระหว างไม กลองกับ