องค
ความรู
ศิ
ลป
นแห
งชาติ
: นายสํ
าราญ เกิ
ดผล
๓๓๕
บ
านพาทยโกศล
ข
อมู
ล : สั
มภาษณ
และวิ
เคราะห
เอกสาร
เจ
าฟ
าบริ
พั
ตรสุ
ขุ
มพั
นธุ
กรมพระนครสวรรค
วรพิ
นิ
ต ว
า “พาทยโกศล” จึ
งมี
ชื
่
อเรี
ยกว
าบ
าน
พาทยโกศลด
วย บ
านหรื
อสํ
านั
กดนตรี
แห
งนี้
มี
นั
กดนตรี
ระดั
บฝ
มื
อหลายท
านไปมาหาสู
กั
นเสมอ
คุ
ณครู
ช
อ สุ
นทรวาทิ
น ศิ
ษย
คนหนึ่
งของสํ
านั
กดนตรี
แห
งนี้
เคยเล
าให
คุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล ฟ
งว
า
พระประดิ
ษฐไพเราะ (ครู
มี
แขก) ซึ่
งอยู
คนละฝ
งคลอง (คลองบางหลวง หรื
อคลองบางกอกใหญ
)
มี
บ
านอยู
ตรงบริ
เวณกุ
ฎี
เจ
าเซ็
น ได
ข
ามฟากมาพบหาและพู
ดคุ
ยกั
บนายทองดี
ชู
สั
ตย
ครู
และนั
กดนตรี
สํ
าคั
ญท
านหนึ่
งของสํ
านั
กดนตรี
บ
านพาทยโกศลอยู
เสมอ
แบบแผนดนตรี
ของสํ
านั
กดนตรี
บ
านพาทยรั
ตน
ข
อมู
ล : นายทรงพล เลิ
ศกอบกุ
ล
วงดนตรี
บ
านพาทยรั
ตน
ได
รั
บการกล
าวขานจากวงการดนตรี
ไทยทั่
วไปคื
อ การรั
กษา
รู
ปแบบดนตรี
อย
างโบราณ เช
น การบรรเลงเพลงที่
ไม
นิ
ยมเพลงหางเครื่
องบรรเลงต
อท
าย ยกเว
น
เพลงที่
มี
หางเครื่
องอยู
ก
อนแล
ว การบรรเลงเพลงที่
เน
นอรรถรสของเพลง มุ
งรู
ปแบบการบรรเลง
เพลงที่
เน
นความเรี
ยบร
อย ไม
มุ
งการบรรเลงที่
รวดเร็
วเกิ
นไป การสื
บทอดเพลงประเภทเพลงเรื่
อง
ซึ่
งมี
จํ
านวนมาก การสื
บทอดเพลงเก
าดั้
งเดิ
มที่
หายไปจากสํ
านั
กดนตรี
อื่
นๆ แต
ยั
งปรากฏอยู
ที่
บ
าน
พาทย
แห
งนี้
การครอบครองโน
ตเพลงต
นฉบั
บโบราณจํ
านวนมาก ซึ่
งครู
อาจ สุ
นทร ได
มาจาก
จางวางทั่
ว พาทยโกศลเมื่
อครั้
งที่
บั
นทึ
กเพลงเป
นโน
ตสากล โดยครู
อาจ สุ
นทรคั
ดลองไว
๒ ชุ
ด
โดยเก็
บไว
ส
วนตั
ว ๑ ชุ
ด โน
ตเพลงนี้
ต
อมาตกทอดถึ
งครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล
ฝ
มื
อกั
บความสามารถในการเรี
ยนดนตรี
ข
อมู
ล : สั
มภาษณ
คุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล เล
าว
า ในสมั
ยโบราณ ศิ
ษย
ดนตรี
ต
องใช
เวลาฝ
กฝนและเรี
ยนดนตรี
อย
างต
อเนื่
องหลายป
ครู
ต
องดู
กั
นนานกว
าจะได
วิ
ชาประเภทเพลงฝ
มื
อชั้
นสู
ง ต
างจากทุ
กวั
นนี้
ที่
เด็
กมี
ความมั่
นใจในตนเองแล
วมาขอความรู
ในเพลงขั้
นฝ
มื
อ ทั้
งที่
เมื่
อครู
พิ
จารณาแล
วฝ
มื
อของเด็
กยั
งไม
ถึ
ง
หากเที
ยบได
ก็
ประมาณว
ามี
ความรู
และฝ
มื
อระดั
บประถมศึ
กษา แต
มาขอวิ
ชาความรู
ขั้
นปริ
ญญา
ครั้
นไม
ให
ก็
หาว
าครู
หวง
พระยาเสนาะดุ
ริ
ยางค
(แช
ม สุ
นทรวาทิ
น)
ข
อมู
ล : สั
มภาษณ
คุ
ณครู
สํ
าราญ เกิ
ดผล เล
าถึ
งพระยาเสนาะดุ
ริ
ยางค
(แช
ม สุ
นทรวาทิ
น) กั
บความสั
มพั
นธ
กั
บศิ
ษย
ของท
าน คื
อคุ
ณครู
เที
ยบ คงลายทองว
า คุ
ณครู
เที
ยบ คงลายทองเป
นนั
กดนตรี
สั
งกั
ดวงป
พาทย
ของเจ
าพระยาธรรมาธิ
กรณบดี
(ม.ร.ว. ปุ
ม มาลากุ
ล) เสนาบดี
กระทรวงวั
ง นั
กดนตรี
ในวงนี้
มี
หลายคน เช
น คุ
ณครู
แสวง โสภา คุ
ณครู
มิ
ทรั
พย
เย็
น คุ
ณครู
สอน วงฆ
อง คุ
ณครู
เที
ยบ คงลายทอง