Page 84 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

68
สมัยพระเจ้ามโหตรประเทศ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ลาดับที่ 5 ส่ งให้เจ้าแก้วเมื องมาซึ่ งเป็ นญาติให้
เป็ นแม่ กองนาไพร่ พล ช้างต่ อ หมอคราญ ออกมาสารวจความเป็ นไปตามแนวชายแดนตะว ันตก
และให้จับช้ างป่ าไปใช้งานให้ กับเจ้าผู ้ ครองนครเชี ยงใหม่ เจ้าแก้วเมืองมาได้เดิ นทางมาถึ งที่แห่ ง
หนึ่ งทางใต้ริมฝั ่งแม่น้ าปาย เห็ นทาเลดีและเหมาะสมอีกทั้งย ังพบหมู ่บ้านเล็ก ๆ ซึ่ งมีพื ้นที่ ราบริ มน้ า
อุดมสมบูรณ์ มีป่ าที่หมูป่ าลงมากินดินโป่ งอย่างชุ กชุม เจ้าแก้วเมื องมาจึงรวบรวมชาวไทใหญ่มาตั้ง
บ้านเรื อนเป็ นหลักแหล่ งที่นี่ และตั้ งชื่ อว่า “บ้านโป่ งหมู” และต่ อมาเพี้ ยนเป็ น “บ้านปางหมู” และ
เจ้าแก้วเมืองมาจึงได้เรี ยกประชุ มผู ้ คนในหมู ่บ้านให้เลือกหัวหน้าสาหรั บปกครองผู้คนบ้านโป่ งหมู
ได้พร้ อมใจกันเลื อกชาวไทใหญ่ชื่ อพะกาหม่ องเป็ น “เหง” (คาว่าเหง หมายถึ ง กานัน) เป็ น
ผู ้ ปกครองหมู ่บ้าน (สัมภาษณ์พระครู อนุ ยุตสังฆกิ จ) ต่อมาประมาณปี พ.ศ.2399 เกิ ดจลาจลหัวเมือง
เงี้ ยวฝั ่งตะว ันตกของแม่น้ าสาละวิ นทาให้ชาวไทใหญ่จากเขตพม่าอพยพเข้ามาในเขตไทยมากขึ้ น
หนึ่ งในนั้ นคือชาวไทใหญ่จากเมืองจ๋ ามกา(แปลเป็ นไทยว่าจาปี ) ชื่อ “ชานกาเล” ได้มาอยู ่กับพะกา
หม่องที่ บ้านโป่ งหมู ต่อมาชานกาเลย ้ายไปอยู ่ที่ “กุ๋ นลม” หรื ออาเภอขุนยวมในปัจจุ บัน ชาวบ้าน
เห็นว่าชานกะเลมีความเฉลียวฉลาดเหมาะกับการเป็ นผู้ นา จึ งได้แต่ งตั้งให้เป็ นผู ้ ปกครองเมืองกุ๋ นลม
เป็ นคนแรก (สถาบันวิจัยสังคม, 2551: 61)
ส่ วนเหตุการณ์พื้ นที่เมืองปายในสมัยพระเจ้ากาวิโรรสสุ ริ ยวงศ์ ให้เจ้าอุปราชขนาน
ธรรมปัญโญมาปกครองเวี ยงใหม่ และขยายไปย ังบริ เวณด้านทิศตะว ันตกของน้ าปาย โดยแบ่ งการ
ปกครองออกเป็ น 2 ส่ วน คือ เวียงเหนือ ที่เป็ นบ้านเวียงใหม่ และเวียงใต้ที่ อยู ่ฝั ่งตะว ันตกของน้ าปาย
ในปี พ.ศ.2400 ซึ่ งในช่วงระยะเวลาดั งกล่ าวนี้ ตรงกับรัชการที่ 3 แห่ งรัตนโกสิ นทร์ และในปี
พ.ศ. 2401 กลุ่มไทใหญ่ขอสร้างว ัดโป่ งเพื่ อเป็ นศูนย์กลาง และลักษณะการอพยพเข้ามาของกลุ่มคน
จะเริ ่มเข้ามาในลักษณะสัมปทานป่ าไม้ และเข้ามากับค้าขายในเส้นทางค้าว ัวต่างม้าต่าง (นุ ชนภางค์
ชุมดี , 2552:44) ในปี พ.ศ. 2409 เจ้าฟ้ าโกหล่ านซึ่ งเป็ นเจ้าฟ้ าหมอกใหม่ (เมืองไทใหญ่)อพยพหนี
สงครามเข้ามาอาศัยกับแสนโกมและแสนโกมยกลู กสาวให้รวมทั้งไปตั้ งบ้านให้ ใหม่ที่ หมู ่ บ้าน
ขุนยวม(สงวน โชติ สุ ขรัตน์ , 2508) ในช่ วงปลายของสมัยพระเจ้ากาวิโรรสสุ ริ ยวงศ์ ประมาณ
พ.ศ.2412-2413 เกิดสงครามที่เมืองปาย (เมืองขึ้ นของเชี ยงใหม่ขณะนั้ น) ซึ่ งทางเชี ยงใหม่ยกทัพไป
ช่วยไม่ ทัน กองทัพเมืองหมอกใหม่ (เมืองไทใหญ่ในพม่ า) ตีเมื องปายแตก แล้วจุ ดเพลิงเผาบ้านเรื อน
ไหม้สิ ้น กวาดต้อนครอบครัวเมื องปายไปเมื องหมอกใหม่ เหตุ การณ์ช่ วงนี้ พอสันนิ ษฐานได้ว่าคง
ส่ งผลทาให้ เกิดการอพยพ และแตกกระจายของหมู ่ บ้านในพื้ นที่แถบนี้ เพราะเส้ นทางจากเมือง
ไทใหญ่เข้าสู ่ เมื องปายสั้ นและใกล้สุ ดคือ เส้นทางเทือกเขาผ่านมาทางเขตอาเภอขุ นยวมในปัจจุ บัน
(อุดมลักษณ์ ฮุ่นตระกูล, 2550)