Page 82 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

66
ทางประว ัติศาสตร์ และทางโบราณคดีในสมัยล้านนา ลักษณะการอพยพเคลื่ อนย ้ายของชาวไทใหญ่
เข้ามาอยู ่ในพื้นที่ เมืองแม่ ฮ่องสอนนั้ น น่าจะเชื่ อมโยงกับความสัมพันธ์ในรู ปแบบที่ หลากหลาย ทั้ง
ความสัมพันธ์ ทางการเมือง เศรษฐกิ จและสังคมในอาณาจักรล้านนา และเปลี่ยนไปตามสถานการณ์
ที่เกิ ดขึ้ นในแต่ ละช่ วงเวลาของอานาจทางการเมื องการปกครอง ใน ปี พ.ศ. 1824 สมัยพระยา
มังรายได้สถาปนาอาณาจักรล้านนาเหนือเขตที่ราบลุ่มแม่น้ าปิ ง และความสัมพันธ์ ทางการเมืองกับ
ชาวไทใหญ่นั้ น ในสมัยพระยามังราย พระองค์ขอรั บการช่วยเหลือในเรื่ องการพัฒนาฝี มือเชิงช่าง
สาขาต่าง ๆ จากเมื องอังวะซึ่ งขณะนั้ นตกอยู ่ใต้อิทธิ พลของผู ้ ปกครอง ไทใหญ่ 3 พี่น้องซึ่ งการผูก
สัมพันธ์ทาให้อาวุ ธที่ใช้ในกองทัพล้านนามีประสิ ทธิ ภาพมากกว่าเดิม และมีช่ างฝี มือด้านต่ าง ๆ
เข้ามาสู ่ อาณาจักรล้านนา ต่อมาพระยามังรายส่งราชบุ ตรของพระองค์คื อขุนเครื อไปปกครองเมือง
นาย ซึ่ งขณะนั้ นน่ าจะเป็ นศูนย์ กลางการปกครองอีกแห่งหนึ่ งของชาวไทใหญ่อี กด้วย(สถาบันวิจัย
สังคม,2551: 26) ในปี พ.ศ.1871 สมัยพระยาแสนภูกษัตริ ย์ล้านนา ได้กาหนดให้ เม ืืองปายเป็ น
เมืองขึ้ นของพันนาทับป้ องของเมืองเชี ยงแสน และเจ้าลกซึ่ งเป็ นราชบุตรของพระเจ้าสามฝั ่งแกนถู ก
เณรเทศมาอยู ่เมื องยวมใต้ และในปี พ.ศ.1984ได้กลับไปชิ งราชบัลลังค์และสถาปนาตนเองขึ้ นเป็ น
กษัตริ ย์คื อพระยาติโลกราช (สานักงานว ัฒนธรรมจังหว ัดแม่ฮ่องสอน, 2549 : 23-24)
ใน พ.ศ. 1984 ช่วงสมัยพระเจ้าติ โลกราช สมัยนี้ ได้ทาสงครามจนได้พื้ นที่ของ แพร่ น่ าน
หลวงพระบาง เชียงรุ ่ ง เมืองยอง รัฐฉาน เช่น เมืองไลคา เมืองนาย เมื องสี ป้ อ เมื องยองห้วย เป็ นต้น
และได้กวาดต้อนครอบครัวชาวไทใหญ่ หนึ่ งเข้ามาไว้ในล้านนา (สรัสวดี อ๋ องสกุ ล, 2529 : 143)
และใน พ.ศ.1985-2030 สมัยพระยาติ โลกราช มีความต้องการแรงงานของชาวไทใหญ่มาไว ้ใน
ดินแดน ล้านนา การแผ่อานาจลงใต้ของกษัตริ ย์เชียงใหม่ พระองค์นี้ ก่ อให้เกิดการสู ญเสี ยแรงงาน
มากโดยเฉพาะการตอบโต้จากอยุธยา ดังนั้ นเมื่อพระองค์ขยายอานาจไปย ังดินแดนไทใหญ่ในปี
พ.ศ. 2005 พระองค์จึงได้กวาดต้อนแรงงานชาวไทใหญ่มาไว ้จานวนหนึ่ ง และได้เข้าไปเกี่ ยวข้องกับ
กรณี พิพาทที่ เกิ ดขึ้ นในหมู ่ผู ้ ปกครองเขตตอนบนด้วยกัน ผู ้ ปกครองเมืองตุ กตู และเมืองเชียงทอง
ได้มาขอร้องให้พระยาติโลกราชยกทัพไปตี เมืองนาย และในปี พ.ศ.2066 สมัยพระเมืองแก้วเกิดการ
แย่งชิงเชี ยงตุงระหว่างพ่ อท้าวเชี ยงคงกับพระยาหิ น เป็ นเหตุให้กองทัพล้านนาต้องสู ้รบกับกองทัพ
ไทใหญ่ เพียงเพื่อช่ วยเหลื อคู่กรณี ที่หนี มาพึ่งพาแต่ ละฝ่ าย (สถาบันวิจัยสังคม,2551: 27-28)
ในช่ วงปี พ.ศ.2038-2068 สมัยพระเมืองแก้วการตั้ งถิ ่ นฐานของผู้อพยพชาวไทใหญ่อาจ
ขึ้ นอยู ่ กับพระราชวินิ จฉัยขององค์กษัตริ ย์เอง ซึ่ งพระเมื องแก้วกาหนดให้ ผู ้อพยพไปอยู ่อาศัยที่
พันนาทะกาน เก้าช่ อง เมื องพร้ าว และอีกส่ วนหนึ่ งถูกแบ่ งไปที่ เมื องฝาง และเมืองครอง และ
สันนิ ษฐานว่าการอพยพเข้าไปอยู ่ในเมืองใดของชาวไทใหญ่ ก็คงกลายเป็ น “ไพร่ เมื อง” ของขอบเขต
นั้ นไปโดยปริ ยาย แต่บางกรณีการอพยพของชาวไทใหญ่ ไม่ได้ เป็ นการเข้ามาอยู ่รวมกันกับชุ มชน