Page 61 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

45
2.5.3.1 ความหมายของการมี ส่วนร่ วม
การมี ส่ วนร่ วมเป็ นกระบวนการของการพัฒนา โดยให้ ประชาชนมี ส่ วน
ร่วมในการพัฒนาตั้ งแต่เริ ่ มต้นจนสิ้ นสุ ดโครงการ ได้แก่ การร่ วมกันค้ นปั ญหา การวางแผน การ
ตัดสิ นใจ การระดมทรัพยากรและเทคโนโลยีท้องถิ ่น การบริ หารจัดการ การติ ดตามประเมิ นผล
รวมทั้ งการรับประโยชน์ที่ เกิดจากโครงการ และต้องมีความสอดคล้องกับวิถี ชีวิตและว ัฒนธรรม
ของชุ มชน(ปาริชาติ วลัยเสถี ยร และคณะ, 2543: 138) และการมี ส่ วนร่ วมนั้ นต้องมี การเข้าร่ วม
อย่างแข็งขันของกลุ่ มบุคคลที่ มีส่ วนได้ส่ วนเสี ยในทุกขั้ นตอนของโครงการพัฒนาชนบท การมีส่ วน
ร่วมต้องเป็ นไปในรู ปที่ผู ้ รั บการพัฒนาเข้ามามีส่ วนกระทาให้ เกิดการพัฒนา ไม่ใช่หมายถึงเพี ยงการ
ดึงประชาชนเข้ามาทากิจกรรมตามผู้นาท้องถิ ่นคิดหรื อจัดทาขึ้ น เพราะแท้ที่ จริ งแล้วในหมู ่บ้านหรื อ
ชุมชนต่าง ๆ มีกิ จกรรมและวิธี การดาเนิ นงานอยู ่แล้ว ประชาชนมี ศักยภาพที่จะพัฒนาหมู ่บ้านได้
(สานักมาตรฐานการศึกษา, 2545: 114)
โคเฮนและอัฟฮอฟ (Cohen and Uphoff. 1981 : 6) ได้ให้ความหมาย การมีส่ วนร่ วมของ
ชุมชนว่า สมาชิ กของชุ มชนต้องเข้ามามีส่ วนเกี่ยวข้องใน 4 มิติ ได้แก่
1. การมี ส่ วนร่วมการตัดสิ นใจว่าควรทาอะไรและทาอย่างไร
2. การมีส่ วนร่ วมเสี ยสละในการพัฒนา รวมทั้งลงมื อปฏิบัติตามที่ได้ตัดสิ นใจ
3. การมีส่ วนร่ วมในการแบ่งปันผลประโยชน์
โดยสร้ างโอกาสให้สมาชิกทุกคนของชุ มชน ได้เข้ามามีส่ วนร่ วมช่วยเหลื อและเข้ามามี
อิทธิ พลต่อกระบวนการดาเนิ นกิ จกรรมในการพ ัฒนา รวมถึ งได้รับผลประโยชน์จากการพัฒนา
นั้ นอย่างเสมอภาค
ผู ้ วิจัยเห็ นว่า การมีส่ วนร่ วมเป็ นการปะทะสังสรรค์ และการช่วยเหลื อ การพึ่ งพากันทาง
สังคม ทั้ งในลักษณะการมี ส่ วนร่ วมของบุคคลกับกลุ่ม และการมี ส่ วนร่ วมระหว่างกลุ่ มหรื อ
ระหว่างชุมชนในกิจกรรมที่กาหนดขึ้นในชุมชนทั้งโดยตรงคื อเข้าไปมีส่ วนร่วมด้วยตนเอง และโดย
อ้อมคือมีส่ วนร่ วมโดยผ่านทางกรรมการหรือผู ้ แทนในชุมชน เป็ นต้น
2.5.3.2 ลักษณะและปัจจัยของการมีส่วนร่ วม
การมี ส่ วนร่วมมีความสาคัญต่อกิ จกรรมต่าง ๆ ภายในชุมชน จะสะท้อนถึง
ความสาเร็ จหรื อล้มเหลวต่ อกิจกรรมนั้ นได้ การมีส่ วนร่ วมอาจเป็ นการสนับสนุนทรั พยากร เช่น
การสนับสนุนเงิ น ว ัสดุ อุ ปกรณ์ แรงงาน หรื อช่วยทากิ จกรรม คือการเข้าร่ วมในการวางแผน การ
ประชุม การแสดงความคิ ดเห็น การดาเนิ นการ การติ ดตามและประเมินผล และอานาจหน้าที่ของ
ผู ้ เข้าร่ วม คือเป็ นผู ้ นา เป็ นกรรมการ เป็ นสมาชิก ซึ่ งการเข้าร่ วมนี้ แสดงถึงระดับอานาจของผู้ เข้าร่ วม
(ปาริชาติ วลัยเสถี ยร และคณะ,2543 : 146) และการมีส่ วนร่ วมต้องสร้างขึ้ นบนรากฐานที่ ยึดมั ่นใน