Page 58 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

42
นอกจากนั้ น ชุ มชนเกิดขึ้ นจากการเรี ยนรู ้ ร่วมกันในประสบการณ์ ชี วิตที่แตกต่ าง การ
ตระหนักในคุ ณค่าของความแตกต่างซึ่ งกันและกัน (Mutual Appreciation) เป็ นชุมชนแบบเปิ ดที่
เป็ นมากกว่าทั้งความเป็ นปั จเจกบุคคลและการกระทาร่ วม แต่อยู ่บนฐานของการแบ่งปันซึ่ งกันและ
กัน อาจเป็ นชุมชนที่เคลื่ อนที่ที่ เกิดจากการเผชิ ญหน้าและท้าทายอานาจของศูนย์กลาง ชุมชนใน
ลักษณะนี้ จึงเป็ นชุ มชนที่พยายามก้าวข้ามความเป็ นเอกภาพ (Beyond Unity) ความเป็ นเรา (We)
และอัตลักษณ์ทางว ัฒนธรรม (Cultural Identity)และใช้ประสบการณ์ ชี วิตจากการเรี ยนรู้ในตัวตน
คนอื่น และเปิ ดกว้าง (Inclusion) สาหรับสิ ่ งหายไป /ไม่ปรากฏ (Absence) ในการอ้างถึงชุ มชนและ
ความเป็ นชุ มชน (Corletts อ้างถึงในณฐพงศ์ จิตรนิรัตน์, 2550)
ส่ วนความเข้มแข็งของชุ มชนหรื อ ชุ มชนเข้มแข็ง เป็ นวาทกรรมที่ ใช้กันมาอย่ างต่อเนื่ อง
ตามความเข้าใจโดยทั ่วไปนั้ น ชุมชนเข้มแข็ง จะเป็ นชุ มชนที่มีลักษณะความเป็ นท้องถิ ่ นอันแสดงให้
เห็นถึ งการมีความสัมพันธ์ ความช่วยเหลื อเอื้ออาทรระหว่างบุคคล หรื อระหว่ างกลุ่มคนในชุ มชนที่
พึ่งพาอาศัยกันเพื่อให้อยู ่รอด ตลอดจนมีการเรี ยนรู้ ซึ่ งกันและกัน จนเกิ ดเป็ นวิ ถีว ัฒนธรรมหรื อวิถี
ชีวิตภายในชุ มชนร่ วมกัน และเป็ นความสานึกร่ วมกันต่อกิ จกรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในชุมชน
ชุ มชนเข้มแข็ง มาจากแนวคิด สั งคมสมานุภาพ กล่ าวคือ สภาพสั งคมไทยมี ส่ วนของ
สังคมที่มีความเข้มแข็งและมีความเชื่ อมโยงกันอย่างมาก สังคมไทยปัจจุ บันภาคส่ วนหลักของสังคม
ซึ่ งก็คือ “ภาครัฐ” และ “ภาคเอกชน ” มีความเข้มแข็งและมีความสัมพันธ์เชื่ อมโยงกันอย่างมากซึ่ ง
ส่ งผลต่อภาคสังคมหรื อประชาชน คือ ทาให้สั งคมขาดดุ ลยภาพและเกิดความล้าหลังในภาคของ
ประชาชนหรื อภาคสังคม จึงมีจาเป็ นอย่างยิ ่งที่ จะต้องมีการฟื้ นฟูภาคนี้ ให้มีความเข้มแข็งและเกิ ด
ดุลยภาพที่เรี ยกว่ า “สังคมสมานุภาพ ” โดยเชื่ อว่า หนทางที่ ทาได้ก็ คื อ การพัฒนาให้เกิ ดความ
เข้มแข็งที่ชุ มชน (ประเวศ วะสี, 2526)
ชุมชนเข้มแข็ง หมายถึ ง การรวมตัวร่วมคิ ดร่ วมทา เมื่อชุ มชนเข้มแข็งสามารถแก้ปั ญหา
เศรษฐกิจ จิ ตใจ ครอบครัว ชุมชน สั งคม ว ัฒนธรรม สิ ่ งแวดล้อมและสุขภาพพร้ อมกันไป ชุมชน
เป็ นผู้ปฏิบัติ ว ัฒนธรรม ชุมชนเข้มแข็งว ัฒนธรรมเข้มแข็ง จะเกิดภูมิคุ ้มกันจากอันตรายที่มาจากทั้ง
ภายในและภายนอกชุมชน (ประเวศ วะสี , 2549)
ความเข้มแข็ งของชุ มชน หมายถึง การที่ ประชาชนรวมตัวกันด้วยจิตสานึ กร่ วมกัน มี
บทบาทและขีดความสามารถในการจัดการเรื่ องต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับวิถี ชีวิตของตน บนพื้ นฐานของ
สิ ทธิ ร่ วมกั นอย่างเท่ าเทียม และพึ่ งพาตนเองได้ โดยอาศัยกลไก กระบวนการ และกิจกรรม
หลากหลายที่กลุ่มประชาชนจัดขึ้ น ในลักษณะหุ ้นส่วนที่ เกิดจากความรั ก ความสมานฉันท์ และเอื้ อ
อาทรต่อกั น ภายใต้ระบบการจัดการที่เชื่ อมโยงกันเป็ นองค์รวม (ยิ ่งยง ทาประเสริ ฐ, 2552) และ
ความเข้มแข็งของชุ มชน เป็ นความผาสุ กปรองดองของสมาชิกหรื อความมั ่นคงย ั ่งยืนทางเศรษฐกิ จ