Page 55 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

39
ว ัตถุ และจิตใจ ส่ งผลกระทบต่อผู ้ คนในชุมชนโดยทั ่วไป และกลไกต่ าง ๆ ปรับตัวตามไม่ทัน ตลอด
ถึงกระทบต่ ออัตลักษณ์ทางว ัฒนธรรมที่ อยู ่ในชุมชน ทาให้ ชุมชนสร้างความเข้าใจ ความตระหนัก
ในการธารงอัตลักษณ์ทางว ัฒนธรรมของตนเองให้คงอยู ่ต่อไป
2.5 แนวคิดกระบวนการทางวัฒนธรรม
กระบวนการทางว ัฒนธรรม จะสะท้อนให้เห็ นถึงศักยภาพของชุมชนในการพัฒนาช่ วย
ให้เข้าใจลักษณะที่ เคลื่อนไหวของว ัฒนธรรมในความพยายามที่จะสื บทอดคุ ณค่าของความเป็ น
มนุษย์ และอานาจหรือศักดิ์ ศรี ของชุ มชน ดังจะเห็นได้จากกระบวนการเรียนรู ้ การสร้างสรรค์ การ
ผลิตใหม่ และการปรับตัวของชุมชน กระบวนการทางว ัฒนธรรมเป็ นการปรั บใช้หลักการหรื อ
ระบบคุณค่ าในว ัฒนธรรมเดิม เพื่อการจัดการและแก้ไขปั ญหาต่างๆ ที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงใน
ปัจจุ บัน ส่ วนอีกด้านหนึ่ ง หมายถึง การปรั บหลักการเดิ มให้มีความหมายใหม่ เพื่อการเสริ มสร้ าง
ความเข้มแข็งให้กับชุมชน เช่น การนาเอาหลักการเรื่ องพื้นที่ ส่ วนร่ วมของชุมชนมาสื่ อความหมาย
เรื่ องสิ ทธิ ของชุมชนในการต่อรอง และเรี ยกร้องสิ ทธิ จากการครอบงาของภายนอก และการนาเอา
คว า มคิ ด เ รื่ อ งภู มิ ปั ญญา ท้ อ ง ถิ ่ นม า ใ ช้ สื่ อค ว า มหม า ย ขอ ง ศั ก ย ภ า พท้ อ ง ถิ ่ น เ ป็ นต้ น
(อานันท์ กาญจนพันธุ์, 2544)
นอกจากนั้ น กระบวนการถ่ายทอดว ัฒนธรรม เป็ นส่ วนหนึ่ งของการศึกษาที่ มีอยู ่ในชุมชน
มุ่งให้เกิดการเรี ยนรู้ทางว ัฒนธรรม ขนบธรรมเนี ยมประเพณี วิธีการดาเนินชีวิตการร่ วมกิจกรรมใน
ชุมชน ส่งผลทาให้สมาชิ กของชุมชนมีพฤติกรรมที่ พึ งประสงค์ การถ่ายทอดของมนุ ษย์ทาให้ต้องมี
การผลิตซ้ าสืบต่อกันมาเป็ นทอด ๆ แต่ไม่มีสังคมใดที่ จะยึดเอาว ัฒนธรรมเดิมเป็ นแบบอย่างในการ
ดาเนินชี วิตทุ กอย่างตลอดไป เพราะว ัฒนธรรมเป็ นสิ ่ งไม่คงที่ หรื อหยุดนิ ่ งได้ มีการคิ ดค้นใหม่
ปรั บปรุ ง จ า ก ขอ ง เ ดิ ม ให้ เ หม า ะสมกั บสถ า นก า รณ์ ที่ มี ก า ร เ ปลี่ ยนแปล ง ในปั จจุ บั น
(รัชพล ปัจพิบูลย์, 2538)
ผู ้วิจัยเห็ นว่า ในวิถี ชี วิตของกลุ่ มหรื อชุมชนใด ๆ นั้ น มีพฤติกรรมของผู ้คนที่เกิ ดการ
เรี ยนรู้จากปรากฏการณ์ต่าง ๆ มี การหยิบยืมและถ่ายทอดทางว ัฒนธรรม ผ่านความเชื่ อมโยงสัมพันธ์
ระหว่างผู้คนด้ วยกัน เกิ ดกระบวนการการมีส่ วนร่วมกั นในกลุ่มคนหรื อชุ มชน ทั้ งร่ วมกันคิ ด
ร่วมกันปฏิ บัติ จนเกิดเป็ นศั กยภาพหรื อมี ความเข้มแข็งขึ้ น และกระบวนการทางว ัฒนธรรมของ
ชุมชนไทใหญ่นั้ น ผู้ วิจัยได้ศึ กษาที่ เกี่ยวข้องกับความเข้มแข็งของชุมชน การมีส่ วนร่วมของชุมชน
ต่อการดาเนิ นงานด้านกิจกรรมทางว ัฒนธรรม ที่จะช่วยให้ มองเห็นวิธี คิดด้านว ัฒนธรรมของชุมชน
ไทใหญ่ ตลอดถึงความเชื่ อมโยงและความสัมพันธ์ กับบริ บทต่าง ๆ ได้เป็ นอย่างดี โดยจะพิจารณาถึ ง
ความเข็มแข็งของชุมชนและการมีส่ วนร่วมของชุ มชน ดังต่ อไปนี้