Page 34 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

18
2.2.2 ทฤษฎีการแพร่ กระจายทางวั ฒนธรรม (Diffusionism)
หลักของการแพร่ กระจายทางว ัฒนธรรมนั้ น ว ัฒนธรรมหนึ่ ง ๆ จะแพร่กระจายไป
ย ังแหล่ งอื่น ๆ ได้ต้องยึดหลักว่ า ว ัฒนธรรม คือ ความคิ ด และพฤติกรรม(ผลของความคิด) ที่ติ ดตัว
บุคคล บุคคลไปถึ งที่ ว ัฒนธรรมก็จะไปถึงที่ นั ่น ดังนั้ น การแพร่ กระจายของว ัฒนธรรมจะขึ้ นอยู ่กับ
ปัจจัยดังต่ อไปนี้ (นิ ยพรรณ (พลว ัฒนะ) วรรณศิริ, 2550)
1. หลักภูมิศาสตร์ ต้องไม่มีอุ ปสรรคทางภูมิศาสตร์ ขวางกั้ น เช่น ไม่ มีภูเขาสูง
ทะเลกว ้าง ทะเลทราย แหล่งหิ มะ ป่ าทึบ เป็ นต้น เพราะสิ ่ งเหล่านนี้ เป็ นอุปสรรคต่อการเดิ นทางของ
คนที่มีว ัฒนธรรมติ ดตัว
2. ปั จจัยทางเศรษฐกิจการที่ผู ้คนต้องเดินทางติดต่อไปมาหาสู ่กันส่วนมากเนื่องมา
จากปัญหาทางเศรษฐกิ จ บ้างก็ ต้องการไปติดต่ อค้าขาย หรื อแสวงหาโอกาสที่ดี กว่าทางเศรษฐกิ จ
บ้างก็ ต้องการไปเที่ยวเตร่ ดู สิ ่ งแปลกใหม่ แต่ ก็ ต้องมีเงิ นทองจึ งจะไปเที่ยวย ังถิ ่ นอื่นได้ คนที่ มี
เศรษฐกิจดี จึงมีโอกาสนาว ัฒนธรรมติดตัวไปสังสรรค์กับว ัฒนธรรมอื่นได้
3. ปั จจัยทางสังคม ได้แก่ การจงใจแลกเปลี่ยนวิธีการ พฤติกรรมใหม่และความรู้
เป็ นต้น การไปศึ กษาย ังถิ ่ นอื่นจึ งเป็ นการไปแพร่ กระจายว ัฒนธรรมโดยตรง การรู้ จักรั กใคร่ และ
แต่งงานกับคนต่ างว ัฒนธรรม การไปร่วมปฏิ บัติตามพิ ธีกรรมทางศาสนา และการอพยพโยกย ้ายถิ ่ น
เพราะเกิ ดภัยทางสังคม เช่ น เกิดสงครามความขัดแย ้ง การประสบภัยธรรมชาติ เช่ น ข้าวยากหมาก
แพง แห้งแล้ งและการยึดครองโดยผู ้รุกรานเหล่ านี้ ล้วนเป็ นปั จจัยให้ เกิ ดการแพร่ กระจายทาง
ว ัฒนธรรมทั้ งสิ้ น
4. การคมนาคมขนส่ งที่ ดี เป็ นปั จจัยเอื้อต่อการแพร่ กระจายทางว ัฒนธรรม เช่น
ถนนดี พาหนะสาหรับการโดยสารและการเดินทางในระยะไม่ไกลเกินไปนัก ล้วนแล้วแต่ เป็ นอัตรา
เร่ งการแพร่กระจายทางว ัฒนธรรมที่ดีด้วย
อย่างไรก็ดี ว ัฒนธรรมของสั งคมหนึ่ ง ย่อมแตกต่ างจากว ัฒนธรรมของสังคมอื่ นและ
ว ัฒนธรรมเป็ นสิ ่ งที่ไม่สามารถเก็บกักไว ้เหมือนสิ ่ งของใดๆ ได้ ตราบใดที่มนุ ษย์ย ังมีการเคลื่ อนย ้าย
จากถิ ่นหนึ่ งไปย ังแหล่งอื่นๆ เช่น มีการท่องเที่ยว มีการค้าขาย การเผยแพร่ ศาสนา การไปศึ กษาหา
ความรู ้ ฯลฯ เขาเหล่ านั้ นก็ จะนาเอาว ัฒนธรรมจากสั งคมของเขาติ ดตัวไปด้วย และรั บเอา
ว ัฒนธรรมจากสังคมที่ เขาไปติดต่อกลับมา ซึ่ งถือได้ว่าเป็ นการแพร่ กระจายทางว ัฒนธรรม (Culture
diffusion) นอกจากนั้ นความเจริญก้าวหน้ าในการสื่ อสารคมนาคมขนส่ งก็ย ังช่ วยให้การแพร่
ว ัฒนธรรมเป็ นอย่ างกว ้างขวาง สะดวกและรวดเร็ว หากพิ จารณาถึ งสังคมไทย เราจะพบว่ า
ว ัฒนธรรมของต่ างประเทศมากมายได้หลั ่งไหลเข้าสู ่ สั งคมไทย เช่น เครื่ องมือเครื่ องใช้ ต่ าง ๆ
ตลอดจนวิถีการดาเนินชีวิต และแม้แต่ระบบการศึ กษา จรรยามรรยาท ซึ่ งทาให้ว ัฒนธรรมของไทย