Page 247 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

225
6. ขั้นตอนในการจัดงาน มีขั้นตอนโดยสรุ ป ดังนี้
6.1 ขั้ นเตรี ยมงาน ก่อนถึ งว ันพิธีประมาณครึ่ งเดือนถึ ง 3 เดือน ขึ้ นอยู ่กับปริ มาณงานที่
จะจัด ถ้าเป็ นงานใหญ่บวชหลายรู ป ต้องเตรี ยมงานนาน หากบวชรู ปเดียวใช้เวลาเตรี ยมงานเพียง 7-
15 ว ัน ก็พอ งานที่จะจัดเตรี ยม ประกอบด้วย
1) เตรี ยมข้าวแตก หรื อข้าวตอก คื อนาข้าวเปลือกเหนี ยวมาคั ่วในหม้อดิ นให้แตกเป็ นช่อ
คล้าย ๆ ข้าวโพดคั ่ว เพื่อใช้ เป็ นเครื่องสักการะในพิ ธีบรรพชาอุปสมบท และนาไปคลุกกับน้ าอ้อย
เชื่อมปั้ นเป็ นก้อนโต กว่าลูกเทนนิสนิ ดหน่ อย เรี ยกว่า “ข้าวแตกปั้ น” และทา “ข้าวพองต่อ” คื อนา
แป้ งมาคลุกเคล้ ากันนวดทาเป็ นแผ่น ๆ ตัดให้กว ้างยาวประมาณนิ้วคูณนิ้ว นาไปตากแห้งแล้วนามา
ทอดและฉาบน้ าอ้อยสาหรั บเป็ นของหวานและไทยธรรม วิธี จัดเตรียมข้าวแตก เจ้าภาพจะเตรี ยม
อุปกรณ์ ต่ าง ๆ ไว ้ให้ครบ แล้วเชิ ญสาว ๆ หรื อเพื่อนบ้านใกล้เคี ยง มาช่ วยกันคั ่วข้าวแตกในเวลา
กลางคืนหลังจากเลิกประกอบอาชีพประจาว ันแล้ว สาว ๆ จะมาช่วยคั ่วข้าวแตกเป็ นกลุ่ม ๆ พวก
หนุ่ ม ๆ ก็จะมาจี บสาวและช่วยงานคั ่วข้าวแตกไปด้วย โดยเฉพาะงานหนักหรื อเสี่ ยงภัย เช่น แบก
ข้าวสาร แบกฟื น ยกภาชนะร้อน ๆ ลงจากเตา ฯลฯ จะจัดทาอย่างนี้ ทุกคืนหรื อตามโอกาสไปเรื่ อย ๆ
จนกว่าจะได้ปริมาณข้าวแตกเพียงพอที่ จะใช้ในงานแต่ละคื นจะคั ่วไปจนถึงเวลา 22.00-23.00 น.
2) เตรี ยมบุ หรี่ บุหรี่ มี 2 ชนิด คื อ ยาฉุ นกั บขี้ โย ยาฉุ นมวนจากยาสู บพื้ นเมืองด้วย
ใบตองกล้วยอบแห้ ง หรื อใยกาบต้นหมาก ขนาดเส้นผ่าศู นย์กลางประมาณ 1 เซนติเมตรยาว 6
เซนติเมตร ส่ วนบุ หรี่ ขี้ โยมวนจากยาฉุนผสมไม้ไคร้สั บ หรือเปลือกฝั กมะขามคลุ กน้ าอ้อยและน้ า
มะขามเปี ยกตากแห้ง เป็ นบุหรี่ รสจืดสาหรับผู้ หญิงสูบ เมื่อมวนเสร็ จแล้ว จะมี ขนาดยาวประมาณ 15
ซม. ด้านปลายที่จุดไฟจะสอบแหลมขนาดเส้ นผ่าศูนย์กลาง 1 เซนติ เมตรด้านโคนสาหรั บสู บมี
ขนาดเส้ นผ่าศูนย์กลาง 1.5 เซนติ เมตรด้านโคนนี้ จะกรองด้วยเส้ นใยจากกาบมะพร้ าวหรื อเปลือก
ข้าวโพดพันด้วยกระดาษสี กว้าง 1 ซม. จะต้องเตรี ยมมวนบุหรี่ ไว้เป็ นจานวนพัน ๆ มวน เพื่อใช้ใน
การต้อนรับแขกที่ มาร่วมงาน และเป็ นเครื่ องไทยธรรม วิธี เตรี ยมทาเช่นนี้ ทาเช่ นเดียวกับการเตรี ยม
แตก ปัจจุ บันภาระการเตรียมบุ หรี่จะน้อยลง เพราะมี บุหรี่ ของโรงงานยาสูบ จาหน่าย แต่บางหมู ่ บ้าน
ก็ย ัง จัดเตรี ยมกันอยู ่เพราะบุหรี่ ของโรงงานยาสู บ มีราคาแพง
3) เครื่ องไทยธรรมและอัฐบริ ขาร เมื่อใกล้ถึ งกาหนดเวลาพิธีประมาณ 7 ว ัน มีการ
เตรี ยมตกแต่ งเครื่ องไทยธรรมและอัฐบริ ขาร เช่ น ทาต้นปุ๊ กข้าวแตก โดยนาข้าวแตกมาห่อด้ วย
กระดาษสาผูกติดกับธงสามเหลี่ยมเป็ นช่อ ๆ แล้วนาไปผู กไขว ้เป็ นคู่ ๆ ติดกับลาไม้ไผ่ หรื อไม้รวก
ยาวประมาณ 5-6 เมตร ห่อข้าวแตกนี้ จะนามาแจกผู้เข้าร่ วมพิธีในว ันสุ ดท้าย เพื่อใช้เป็ นเครื่ อง
สักการะต่างดอกไม้ ธูปเที ยนสาหรับอัฐบริ ขาร เช่ น บาตร จี วร เสื่ อ หมอน ผ้าห่ ม จาน ช้อน เครื่ อง
กรองน้ า มีดโกน ฯลฯ นามาตกแต่ งด้ วยไหมพรมถักตารางสี่ เหลี่ ยมเล็ก ๆเป็ นผืนหุ ้มอุ ปกรณ์