Page 246 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

224
การจัดงาน “ปอยส่ างลอง” ในอดีตนั้ นเป็ นงานที่ยิ ่งใหญ่ มากไม่มีงานอื่ นใดในรอบปี ที่จะ
มาเทียบได้ ใช้เวลาเตรี ยมงานกันเป็ นแรมเดือน มี การบอกกล่าวไปตามหมู ่ บ้านต่าง ๆ ให้ได้ทราบ
ก่อนล่วงหน้า เพื่อป้ องกันไม่ให้ แต่ละหมู ่บ้านจัดตรงกัน และเพื่อที่ จะให้ญาติพี่ น้องที่อยู ่ห่ างไกลได้
รั บทราบข่าวล่ วงหน้า ช่ วงระยะเวลาในการจัดงานปอยส่ างลอง นิ ยมจัดในช่วงเดื อนมีนาคม –
เมษายน ซึ่ งเป็ นช่ วงปิ ดภาคเรี ยนและว่างเว ้นจากการทานา มีอาหารอุดมสมบู รณ์ ฝนฟ้ าไม่ตก
สะดวกในการเดินทางไปมาหาสู ่ กัน พ่อแม่ เด็กเมื่อตกลงที่ จะให้บุ ตรของตนไปบวชเป็ นสามเณรก็
จะนาบุตรและคนที่ จะบวชไปฝากฝังให้เจ้าอาวาสอบรมสั ่ งสอน หัดให้ท่ องจาคาขอบรรพชา คาให้
ศีลให้พร ก่อนจะจัดงานประมาณ 7-10 ว ัน จากนั้ นก็จะเชิ ญผู้ที่จะร่ วมในการจัดงานปอยส่างลองมา
ประชุ มปรึ กษาหารือกันว่าใครจะรับเป็ นเจ้าภาพใหญ่ “ตะก่าโหลง”ซึ่ งมักจะเป็ นผู้ที่มีฐานะดี หรื อผู ้
ที่ได้รั บการยกย่องในหมู ่บ้านนั้ น จะจัดงานกี่ ว ัน ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เช่ น ค่าอาหารที่จะเลี้ ยงผู ้ร่วมงาน
ค่าเครื่ องไทยธรรม ค่ าต้นตะเป่ ส่ า (ต้นกัลปพฤกษ์ ) จานวนพระภิ กษุสงฆ์ที่ จะนิมนต์ มารับเครื่ อง
ไทยธรรม จานวนแขกที่จะเชิ ญมาร่วมงานการยืมสิ ่ งของเครื่องใช้ ค่ารางว ัล “ตะแปส่ างลอง” (พี่
เลี้ ยงส่ างลอง) ค่าเจ้ามื้อ (ผู ้รับผิดชอบในการปรุงอาหารเลี้ ยงผู ้ ร่วมงาน) ฯลฯ เมื่ อตกลงกันได้แล้วก็
จะเชิญตะแปส่ างลองมามอบหมายหน้าที่การงานให้รับผิดชอบเป็ นองค์ ๆ ไป ตะแปส่ างลองนั้ นมี
หน้าที่ดูแลส่ างลองตั้ งแต่การอาบน้ า ผ ัดหน้าทาแป้ ง เขี ยนคิ้ว เกล้ามวยผม แต่งองค์ทรงเครื่ อง ดู แล
ในเรื่ องอาหารการกิ น และให้ส่ างลองขี่คอไปในที่ ต่าง ๆ ตั้ งแต่ ว ันแรกจนว ันสุ ดท้ ายของงาน
โดยเฉพาะว ันสุดท้ายจะต้องคอยดูแลไม่ให้คลาดจากสายตาเพราะมักจะมีการแอบนาเอาส่ างลองไป
หลบซ่อนไว ้ไม่ให้บรรพชา เดือดร้อนเจ้าภาพจะต้องนา “อะซู ”คือรางว ัลไปมอบให้จึงจะได้ส่ างลอง
กลับมาบรรพชาเป็ นสามเณรต่อไป
ประเพณี การเชิ ญแขกมาร่ วมงานปอยส่ างลองในสมัยก่อน จะมีญาติพี่ น้องที่ เป็ นหนุ่ ม ๆ
สาว ๆบ้านใกล้เรื อนเคี ยงเจ้าภาพมาช่วยกันเชิ ญแขก แต่เดิ มจะใช้วิธี “ต๊ กห่อเน่ง” (เมี่ ยง) คือนาเมี่ยง
ที่นิ ยมกินกันนามาห่ อด้วยใบตองอย่างสวยงาม ให้หนุ ่มสาวนา “ห่ อเน่ง” ไปมอบให้เจ้าของบ้านที่
จะเชิญมาร่ วมงานโดยบอกรายละเอียดการจัดงานให้ทราบว่าใครเป็ นเจ้าภาพจัดงานปอยส่ างลอง
จานวนกี่ องค์จะรับส่ างลองว ันไหน แห่ โคหลู ่ว ั นไหน และทาพิ ธีบรรพชาว ันไหน ฯลฯ ต่อมา
ภายหลังได้เปลี่ ยนไปใช้เที ยนไขแทนเรียกว่า “ต๊กเต็น” (บอกเที ยน) การให้หนุ่ มสาวไปบอกเทียน
หรื อ ต๊กเต็นนั้ นเป็ นกุศโลบายอย่างหนึ่ งคื อ เป็ นการเปิ ดโอกาสให้หนุ ่มสาวได้ใกล้ชิ ดสนิทสนมกัน
อีกประการหนึ่ งการบอกบุญในต่างหมู ่บ้านที่อยู ่ห่างไกลออกไปหนุ่มสาวจึงเหมาะสมที่ จะทาหน้าที่
นี้ ส่วนการนิ มนต์พระภิ กษุสงฆ์เป็ นหน้าที่ของผู ้ สู งอายุโดยผู ้ สู งอายุจะนากระสวยดอกไม้ธูปเทียน
ไปนิมนต์พระตามว ัดที่ ศรัทธา