Page 572 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๔๕
แม่นํ ้ าป่ าสัก ที่ดักพบที่วัดโพธิ์เย็น เมื่อปลงศพแล้ วนําไปบรรจุที่วัดช้ างเผือกเพราะขณะที่
คอยการค้ นหาศพช้างเผื อกเกิดล้ ม
๒. วัดพระสิงห์และวัดพระเสือ เป็ นวัดที่ถูกสร้ างขึ ้ นในสมัยกรุ งสุโขทัยยุคต้ นโดย
ลักษณะของเจดีย์ เป็ นทรงกลมตามลักษณะของศิลปกรรมบ่งบอกว่า เป็ นเจดีย์ที่สมัย
สุโขทัยที่ ได้รับอิ ทธิพลจากลังกา(ตามหลักฐานที่ได้ วิเคราะห์ไว้) และพระพุทธรู ปพระพักตร์
รู ปไข่แบบอิทธิพลศิลปสุโขทัย
๓,วัดมหาธาตุ ตามหลักฐานการวิเคราะห์จากโบราณวัตถุและโบราณสถานเป็ น
วัดที่กษัตริ ย์คือเจ้าเมืองเพชรบูรณ์ เป็ นผู้สร้ างขึ ้ นในสมัยสุโขทัยยุคปลาย เพราะเจดีย์ เป็ น
ลักษณะศิลปะเฉพาะของสุโขทัยโดยแท้ คือเจดีย์ ทรงพุ่มข้ าวบิณฑ์
สรุ ปได้ ว่าวัดในเขตชั ้ นในเป็ นวัดที่ สร้ างขึ ้ นตั ้ งแต่ก่อนยุคสุโขทัยและสมัยสุโขทัย
เป็ นราชธานี
สําหรับในเขตนอกเมืองวัดที่ สําคัญคื อวัดช้างเผื อกเพราะเป็ นวัดที่ กษัตริย์สร้ าง
เพื่อเป็ นอนุสรณ์ให้ แก่ราชธิดาและช้ างเผือก นอกนั ้ นเป็ นวัดที่ราษฎรและขุนนางผู้ ใหญ่สร้ าง
ขึ ้ นมาเพื่อเป็ นพุทธเจดีย์สําหรั บใช้ในกิจกรรมทางศาสนาได้แก่ วัดทุ่งสะเดียง วัดเพชรวรา
ราม วัดโพธิ์ เย็น วัดไตรภูมิ วัดประตูดาว วัดโบสถ์ชนะมาร
และจากข้อสันนิษฐานของสมเด็จฯกรมพระยาดํารงราชานุภาพ สันนิษฐานว่า
เพชรบูรณ์เป็ นเมืองที่สร้ างขึ ้ นเป็ นสองยุคคือยุคแรกสร้ างขึ ้ นในสมัยสุโขทัยตามหลักฐานจาก
ที่ได้ ศึกษาจากวัดสี่วัดรวมถึ งวัดที่ ๕ คือวัดช้ างเผือกมีหลักฐานที่เจดีย์บรรจุอัฐิช้ างและนาง
ผมหอมเป็ นเจดีย์สมัยสุโขทัย
สําหรับยุคที่ สองคือวัดไตรภูมิเป็ นวัดที่สันนิษฐานว่าขุนนางผู้ ใหญ่สร้ างในลักษณะ
ให้ เป็ นวัดหลวงและเป็ นเจ้ าเมืองในสมัยอยุธยา เพราะลักษณะของพระพุทธรู ป เจดีย์มี
ลักษณะแบบขอมที่สมัยอยุธยายุคปลายให้ ความนิยมอีกครั ้ งหนึ่ง เจดีย์มีลักษณะย่อมุม
ทรงปรางค์พระพุทธรู ปพระพักตร์ ดุ นอกจากนี ้ ลักษณะศิลปกรรมแบบอยุธยายุคกลางและ
ยุคปลายจะปรากฏอยู่ที่วัดช้างเผื อกคือพระพุทธรูปทรงเครื่ อง และที่วัดมหาธาตุมีเจดีย์ย่ อ
มุมอีกด้ วยแสดงให้ เห็นว่ามี อิทธิ พลของอยุธยาครอบคลุมทั ้ งเมือง ที่อดีตเคยเป็ นเมืองของ
อาณาจักรสุโขทัย
ส่วนหลักฐานที่สร้ างเมืองทับอาณาจักรเดิมของเมื องเพชรบูรณ์ในสมัยสุโขทัยคือ
กําแพงเมื องที่มีขนาดของบริเวณเมืองแคบกว่าเมืองเดิม โดยมีวัดไตรภูมิเป็ นวัดสําคัญและ
มีวัดที่เก่าแก่ที่สุดในเมืองยุคที่สองนี ้ คือวัดโพธิ์เย็นเพราะมี ตํานานเกี่ ยวข้ องกับวัดช้ างเผือก
และวัดช้ างเผือกเป็ นวัดที่ มียุคสมัยร่ วมกับยุคสุโขทัยตอนต้ น