Page 55 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๐
ในเมืองราดคือพ่อขุ นผาเมืองมีความสําคัญในการสถาปนาอาณาจักรสุโขทัยและสันนิษฐาน
ว่าเมืองราดอยู่ในจังหวัดเพชรบูรณ์
สําหรั บวีรกรรมของพ่อขุนผาเมืองนั ้ นคือ พระองค์ร่ วมกับพ่อขุนบางกลางหาว เจ้าเมืองบาง
ยาง หัวหน้ าชุมชนไทย ได้ รวมกําลังนํ ้ าใจและกํ าลังคนเข้ าขับไล่ขอมสมาดโขลญลําพง และ
ขจัดอํานาจการปกครองของชุมชน ให้ พ้ นไปจากอาณาจักรขอม และได้ สถาปนาพ่อขุนบาง
กลางหาวขึ ้ นเป็ นเจ้ าเมืองมีพระนามใหม่ว่า พ่อขุนศรีอิ นทราทิตย์ เป็ นกษัตริย์ พระองค์แรก
ของราชวงศ์พระร่ วง
หลังจากหมดอํานาจของกรุ งสุโขทัย ดินแดนเพชรบูรณ์ ก็หมดความสําคัญลง มี
อาณาจักรของกรุ งศรี อยุธยาเจริ ญรุ่ งเรื องแทน เพราะเป็ นเมืองที่ตั ้ งอยู่บริเวณชุมทางของ
แม่นํ ้ าหลายสาย คือแม่นํ ้ าเจ้ าพระยา แม่นํ ้ าน้ อย แม่นํ ้ าลพบุรี และแม่นํ ้ าป่ าสัก ซึ่งล้ วนแต่เป็ น
เส้ นทางคมนาคมติดต่ อกับบ้ านเมืองภายในทั ้ งทางตะวันตกเฉี ยงเหนือ ทางเหนื อและทางทิศ
ตะวันออกเฉี ยงเหนือและด้ วยเหตุที่เพชรบูรณ์ เป็ นเมืองที่ตั ้ งอยู่บริเวณแม่นํ ้ าป่ าสัก ซึ่งเป็ น
เส้ นทางการค้าขายระหว่างเพชรบูรณ์ และอยุธยา ดังนั ้ นการโยกย้ ายอํานาจการปกครอง การ
เผยแพร่วัฒนธรรมจึงมาตามเส้นทางของแม่นํ ้ านี ้ ดังที่ วิชัย ตันกิตติ กร (,๒๕๓๔,หน้ า๑๒๗)
ได้ กล่าวไว้ ดังนี ้ พิ ษณุโลกเป็ นเมืองหลวงเอาลํานํ ้ าไว้ กลางเมืองเช่นเดียวกับเมืองพิษณุโลก
กําแพงเมื องมีลักษณะเป็ นกําแพงดิน กว้ างยาวด้ านละ ๘๐๐ เมตร
ยุคที่ สองสร้ างในแผ่นดินพระนารายณ์ มหาราชมีป้ อมกําแพงก่ อด้ วย
อิฐปนศิลาสันนิษฐานว่าคล้ ายที่เมืองนครราชสีมาแต่ เล็กและเตี ้ ยกว่า
เอาแม่นํ ้ าไว้ กลางเมืองเหมือนกัน เพียงแต่สร้ างกํ าแพงเมืองให้เล็กลงกว่าเดิม”
หลังสมัยอาณาจักรกรุ งศรีอยุธยาล่มสลายลง ในสมัยกรุงธนบุรี เพชรบูรณ์กลายเป็ นเมือง
ชายแดนที่ ไม่สู้ มีความสําคัญนักสมเด็จกรมพระยาดํารงราชานุ ภาพ,(๒๕๓๕หน้ า๒) ได้
กล่าวถึงหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้ องกับกรุ งธนบุรี ไว้ ดังนี ้
จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็ นแหล่ งพํานักชั่วคราวของเจ้ าพระยาจักรี (สมเด็จ
พระพุทธยอดฟ้ าจุฬาโลก) กับเจ้าพระยาสุรสีห์(กรมพระราชวังบวรสุรสีหนาถ)
ได้นํากองทัพตีแตกทัพอะแซหวุ่นกี ้ (พม่า)ที่ล้ อมรอบเมืองพิษณุโลก (มีตํานาน
อะแซหวุ่นกี ้ เคยขอดูตัวพระยาจักรี) และมาชุมนุมพักทัพที่วัดมหาธาตุจังหวัด
เพชรบูรณ์ .........
.........“แหล่งนํ ้ าจะเป็ นปั จจัยหลักทั ้ งการใช้ อุปโภคและบริ โภคในรู ปของการ
เกษตรกรรมการสัญจรแลกเปลี่ยนสินค้ ารวมทั ้ งการแพร่กระจายจาก
ชุมชนหนึ่งไปยังอี กชุมชนหนึ่ง ซึ่งประเด็นของแหล่งนํ ้ าทางสัญจรกั บ
เมืองสําคัญจะเป็ นตัวกําหนดโครงสร้ างทางวัฒนธรรมของชุมชนในแต่