Page 548 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๓๐
๕. ดางแห มีลักษณะคล้ ายแหแต่เป็ นรู ปสี่เหลี่ ยมผืนผ้ า กว้างประมาณ ๒ เมตร ยาวเท่ ากับความ
กว้ างของคลองเล็กที่แยกจากแม่นํ ้ าป่ าสักใช้ เป็ นที่รองรับปลาที่จะกระโดดเข้ ามาติดอยู่บนดางผืน
ผ้าที่ กางไว้ คล้ ายๆกับอู่
๖. เฝื อก ไม้ ไผ่ผ่าเป็ นซีกขนาดนิ ้ วมือ ยาวกว่าความลึกของนํ ้ าในคลองเล็กที่ แยกนั ้ นประมาณ ๑ ศอก
ใช้ เถาวัลย์ถักไม้เรียงกันคล้ ายกับมู ่ ลี่ ยาวเท่ากับความกว้ างของคลองเล็กที่ แยกนั ้ น
๗. สวิงเล็ ก ไว้สํ าหรับตักปลาจากอู่ที่กระโดดมาติด โดยมีด้ามต่อให้ ยาวประมาณ ๒เมตร เพื่อ
สะดวกในการตักปลา
๘. หลักไม้ ต่ างๆ ไม้ หลักต่างๆเหล่านี ้ ใช้เพื่อยึดหลั กอู่โจนและมัดยึดเฝื อกให้ มั่นคงแน่นหนาไม่โยก
เยก ใช้ ตามจํานวนที่ต้องการ
การจับปลาโดยอู่โจนนี ้ เป็ นภูมิปั ญญาของชาวบ้านในการสังเกตและเรี ยนรู้ เรื่องการดํารงชีวิต
ของปลา ชาวบ้ านรู้ ดีว่าปลาจะหากิ นในช่วงหัวคํ่ าถึงเที่ ยงคืนและเป็ นช่วงที่ ปลาจะหากินตามริ มตลิ่ง
คลองเล็กคลองน้ อย เมื่อใกล้แจ้ งก็ จะกลับมาอาศัยในแม่นํ ้ าป่ าสักตามเดิม
ดังนั ้ นผู้ ที่ทําอู่โจนจะเอาอาหารไปหว่านไว้ เช่ นตัวปลวกบ้าง มดแดงบ้ าง รํ าข้าวบ้างแล้ วแต่ จะหาอะไร
ได้ ตอนเย็นจะไปกางอู่โจนไว้และเตรี ยมเฝื อกที่จะกักกั ้ นไว้ให้ พอดีแต่ยังไม่กางกั ้ นเพียงแต่เตรี ยมไว้ ที่
ริ มตลิ่งริ มคลองเล็กที่จะกั ้ นนั ้ น เมื่อเตรี ยมดีแล้วก็เอาอาหารปลาที่ เตรียมไว้ ไปหว่านลงในลําคลองเล็ก
เพื่อให้ปลาเข้ าไปกินเรี ยกว่า”อ่อยปลา” เจ้ าของก็ กลับบ้ านไม่ต้ องเฝ้ าดูก็ ได้ พอหัวคํ่าปลาก็จะออกหา
กิน เมื่อในคลองเล็กมี อาหารมากปลาก็จะเข้ าไปหากินจํานวนมากเพราะมีอาหารอ่ อยอยู่
พอตกดึกประมาณเที่ ยงคืนหรื อตีหนึ่งปลาก็ จะเริ่ มอิ่มและหยุดหากิ นเริ่ มหวนกลับเพื่อจะว่ายออกสู่แม่
นํ ้ าป่ าสักตามเดิมแต่ผู้ ไปทําอู่โจนก็จะไปกั ้ นเฝื อกที่เตรี ยมไว้ ไปกั ้ นคลองเล็กๆไว้ โดยไม่ให้ มีช่องออกได้
เมื่อปลาว่ายกลับมาชนเฝื อกที่ กั ้ นไว้ หาทางออกไม่ได้ ก็จะกระโดดข้ ามเฝื อกไปตกลงใส่อู ่โจนที่
รองรับไว้ เจ้ าของก็ใช้ สวิงที่เตรียมไว้ ตักเอาปลาในอู ่ โจนที่รองรับไว้ ไปตามต้ องการ
การหาปลาประเภทนี ้ ไม่ต้ องเหนื่อยยากอะไร เพียงแต่เตรียมทํ าไว้ ก่อน แล้ วเวลากลางคืนก็ กลับบ้ าน
ไปนอนตามปกติ ประมาณเที่ยงคืนก็ลงไปกั ้ นเฝื อกเท่านั ้ น ปลาก็จะกระโดดลงมานอนในอู่โจนเองให้
เราจับเอาตามต้ องการ ส่วนมากปลาที่ เข้ าไปหากินตอนหัวคํ่ามากเท่าไหร่ ตอนหลังเที่ยงคืนก็ จะกลับ
ออกมากระโดดเข้ าอู่โจนจนหมดเท่านั ้ น ส่วนมากจะได้ ปลาช่อนเป็ นจํานวนมากเพราะกระโดดเก่ง
ข้ อควรระมัดระวังการกั ้ นเฝื อกต้ องกั ้ นให้ ดี อย่าให้ มีช่องหรื อรูให้ ปลาออกได้ ถ้ ามีช่องปลาลอดออกได้
ปลาจะลอดออกทางช่องหมด จะไม่กระโดดเข้ าอู่โจนเลย วันนั ้ นก็คงอดได้ ปลาแน่ๆ
(วิทยากรนายสําลี แย้ มอุบล ต.ในเมือง อ.เมือง จ.เพชรบูรณ์)
วิธี ตักปลาเน่ า