Page 40 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๕
• เป็ นเรื่องของอิ ทธิฤทธิ์ เรื่ องวิเศษปะปนอยู่แต่เรื่ องส่วนใหญ่เป็ นเรื่องจริ งๆ ของ
ชาวบ้ าน
• สถานที่ และตัวบุคคลมีเค้ าความจริง สามารถบอกได้ ระยะเวลาเท่านั ้ นที่ไม่
อาจกําหนดได้ แน่นอน
นิทานท้ องถิ่น แยกเป็ นประเภทย่อยๆ ได้ดังนี ้
๑.นิทานอธิบายเหตุต่างๆ (Explanatory Tales) เป็ นนิทานอธิบายเหตุการณ์
ต่างๆ ตามธรรมชาติที่ปรากฏ เช่น นิทานเรื่องทําไมพระจันทร์ จึงมีข้ างขึ ้ นข้างแรม เป็ นต้ น
๒.นิทานความเชื่อมักเป็ นนิทานเกี่ยวกับความเชื่อทางด้ านภูตผีปี ศาจเวทย์มนต์
คาถา เครื่ องรางของขลัง เช่ น เรื่ องตํานานพระพุทธมหาธรรมราชาของจั งหวัดเพชรบูรณ์
เป็ นต้ น
๓ .นิ ทานเกี่ยวกับสมบัติที่ฝั งไว้ เรื่ องของลายแทงต่างๆ ที่ เล่ากันแพร่หลาย รู้ จั ก
กันดีคือเรื่องปู่ โสมเฝ้ าทรั พย์ หรื อเรื่องถํ ้ ามหาสมบัติของชาวบ้ านเพชรบูรณ์ เป็ นต้น
๔.นิทานวีรบุรุ ษ เป็ นเรื่องประวัติของวีรบุรุ ษ อาจจะเป็ นเรื่องของความเก่งกล้ า
ความดี ความฉลาด เรื่ องประวัติของวีรบุรุ ษนี ้ มีเรื่ องของวิเศษ อิทธิฤทธิ์ ปะปนอยู่ด้ วยจึงมี
ลักษณะคล้ายนิทานปรัมปราและมักเป็ นต้ นเค้ าของวรรณคดีด้วย เช่น ท้ าวแสนปม ตํานาน
พ่อขุ นผาเมือง เป็ นต้ น
๕.นิทานคติสอนใจ มักเป็ นเรื่ องสั ้ นๆ มุ่งเป็ นคติ สอนใจคนให้ กระทําความดี หรื อ
ให้ ประพฤติ ถูกต้ อง เรื่องที่ แพร่หลายมากคือนิทานชาดก
๖.นิทานนักบวช หมายถึงความเก่งกล้ า ความมี ฤทธิ์ของนักบวชหรือพระ เช่ น
หลวงปู่ ทวดเหยียบนํ ้ าทะเลและนํ ้ าจืด เป็ นต้ น
ภาษิต (Proverb)
ภาษิ ต หมายถึงคํ ากล่าวที่ นํามากล่ าวต่อๆ กั นมาหลายชั่วอายุคน และคํากล่าวนั ้ นมี
ประโยชน์ในทางชี ้ นํา แนะแนว สั่งสอน ตักเตือนให้ ได้ คิด เป็ นข้ อมูลที่ ผ่านการวิเคราะห์ มาก
แล้ว
ที่มาของภาษิตมาได้ หลายทางด้วยกันคือ
๑. ได้ มาจากคํากล่าวธรรมดา เช่น โตเพราะกิ นข้ าว เฒ่าเพราะเกิดนาน
๒. ได้มาจากคําอุปมาอุปไมย เช่น รั กวัวให้ ผูกรักลูกให้ ดี
๓ ได้มาจากนิทาน เช่น กระต่ ายตื่นตูม
๔. ได้จากปรากฏการณ์ ที่เกิดขึ ้ นตามธรรมชาติ เช่น ตื่นก่อนไก่ ลูกไม้หล่นไม่
ไกลต้ น
๕. ได้จากประสบการณ์ชีวิต เช่น ใกล้ เกลือกินด่าง