Page 37 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๒
วัฒนธรรม จากประเพณี แต่โดยเหตุ ที่หมู่บ้ านที่ ใช้เป็ นกรณีศึกษาเป็ นหมู่บ้ านเก่ าแก่อายุนับ
ร้ อยปี ขึ ้ นไปจําเป็ นต้องใช้ ศาสตร์ การศึกษาในเชิงคติ ชนวิทยา
ความหมายของคติชนวิทยา
วัฒนธรรมพื ้ นบ้ านที่เรียกว่ าคติชาวบ้ านหรือคติชนวิทยา พระยาอนุมาณราชธน,
(เสฐียรโกเศศ,ม.ป.ป,หน้ าพิเศษ)ได้ ให้ ความหมายของวัฒนธรรมชาวบ้ านไว้ ดังนี ้
“ ถ้ากล่าวรวบยอดคติชาวบ้ านก็คือเรื่ องของวัฒนธรรมดั ้ งเดิมทั ้ งหมดของชาติ
ที่สืบต่อกันมาแต่ปรัมปรา แต่โดยเหตุที่มานุษยวิทยาวัฒนธรรมนําเอาคติชาว
บ้ านมาสมทบอยู่ด้ วย ส่วนมากจะแบ่งในแง่ วัฒนธรรม จึงทําให้ แง่ต่างๆทางคติธรรมเหลือน้ อย
(เช่น บทเล่นของเด็ ก บทร้ อง คํากล่าวเป็ นคติ คําทาย อะไรเอ่ย และนิ ทาน )
ถ้าจะศึ กษาแต่คติชาวบ้ านก็จะต้ องศึกษาวัฒนธรรมดั ้ งเดิมทั ้ งหมด”
นั่นคือการศึกษาวัฒนธรรมของชาวบ้านในชุมชนเราจะต้ องศึกษาวัฒนธรรมดั ้ งเดิมของชุมชน
ทั ้ งหมด
ริ ชาร์ ด เอ. วอเตอร์แมน ( Richard .A.Waterman),๑๙๖๒,หน้ า ๑๑ ) ได้ ให้ ความหมายของ
วิชาคติชนวิทยาไว้ ดังนี ้
“ คติชนวิทยาหรื อคติชาวบ้ านเป็ นรู ปแบบของศิลปะ ประกอบด้วย
เรื่องราวหลายประเภท เช่น นิทานประเภทต่างๆ ภาษิตคํ าพังเพย คํากล่าว
เพลง คาถาอาคม ตลอดจนรู ปแบบอื่นๆ ที่ ใช้ภาษาพูดเป็ นสื่อหรือเป็ น
เครื่ องมือในการ ถ่ายทอด”
ในวิชาคติชนวิทยานั ้ น การถ่ายทอดวัฒนธรรมคือการสื่อสารตัวสารก็คือระบบ
สังคมที่ประกอบด้ วย ระบบสังคม วัฒนธรรมประเพณีของชุมชนนั่นเอง ซึ่งลักษณะของการ
ถ่ายทอดมีดังนี ้ คือ
๑. ถ่ายทอดกั นมาตั ้ งแต่บรรพบุรุ ษ
๒. คงไว้ ด้ วยความจํ ามากกว่าการบันทึ ก(ซึ่งการบันทึ กนี ้ ได้ กระทํ าขึ ้ นเมื่ อมีการศึกษา
ค้ นคว้ าและรวบรวมข้ อมูลไว้ โดยผู้สนใจและนักวิชาการ)
๓. ไม่ปรากฏผู้ ประดิษฐ์ หรือผู้ ตกแต่ง
๔. ถ่ ายทอดโดยวิธีมุขปาฐะและทางการประพฤติปฏิบัติ
๕. เป็ นสิ่ งที่มีประจําอยู่กับมนุษย์
๖. เป็ นสมบัติของสามัญชนที่มีการศึกษาน้ อย
นั่นคื อการศึกษาวั ฒนธรรมของชุมชนในเขตเทศบาลเมืองจํ าเป็ นต้ องใช้ วิธี การศึกษาใน
รู ปแบบของวิชาคติชนวิทยา จึงจะทําให้ เข้ าใจวิถี วัฒนธรรมของชุมชนเมืองเป็ นอย่างดี