Page 325 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๐๗
”สถาปั ตยกรรม สิ่งก่ อสร้ างสมัยสุโขทัยมีความงดงามและเป็ นแบบอย่างของสุโขทัย
โดยเฉพาะ ดังจะเห็นได้ จากการก่อสร้ างเจดี ย์ในสมัยสุโขทัยตอนต้ นที่นิยมให้ ก่อสร้ างเจดีย์
ทรงกลมแบบลังกา ซึ่งได้ รับอิทธิ พลมาจากพระพุทธศาสนาลัทธิ ลังกาวงศ์ ต่อมาในสมัย
สุโขทัยตอนปลายการก่อสร้ างเจดีย์ จะมีลักษณะสวยงามยิ่งขึ ้ น เป็ นรู ปแบบสุโขทัย
แท้ คือ เจดี ย์ทรงพุ่มข้ าวบิณฑ์หรื อทรงดอกบัวตู ม
นอกจากนี ้ สมัยสุโขทัยจะสร้ างวิหารใหญ่ กว่าโบสถ์ มีกําแพงทึบ และเจาะเป็ นช่องเล็ก ๆ
คล้ ายกับหน้าต่ างเพื่อให้แสงลอดผ่ านเข้ าข้างในได้ ซึ่งเป็ นลักษณะเฉพาะของการสร้ างวิหาร
ในสมัยนั ้ น จะนิ ยมสร้ างไว้ด้ านหน้ าของเจดีย์ เช่ น วิหารหลวงที่เมืองสุโขทัย วิหารหลวงที่
วัดมหาธาตุ เป็ นต้น”
และตามจารึกจากลานทองคําระบุว่าวัดมหาธาตุเป็ นวัดที่ลูกเจ้ าเมืองเพชรบูรณ์ เป็ นผู้ สร้ างจึงเป็ นวัด
หลวงและเป็ นวัดหลวงซึ่งสมเด็จกรมพระยาฯดํารงราชานุภาพ(๒๔๗๑)ได้ทรงราชาธิ บายไว้ ดังนี ้
สํ าหรับวัดหลวง พิเคราะห์ดูเกณฑ์ที่จะขนานนามวัดหลวงดูเหมือนจะเอาสิ่งสําคัญซึ่ง
ประดิษฐานอยู่ในวัดนั ้ นเป็ นนามอย่าง ๑ เช่น "วัดมหาธาตุ" เพราะเป็ นที่ประดิษฐานพระบรมธาตุ “
ดังนั ้ นเราจึงอาจจะกล่าวสรุปได้ ว่าวัดมหาธาตุเป็ นวัดที่ถูกสร้ างขึ ้ นในสมัยสุโขทัยยุคปลาย
เพราะมีวิหารสร้ างไว้หน้ าเจดีย์ เช่นเดียวกันเป็ นวัดที่ กษัตริย์สร้ างขึ ้ นเพื่อให้เป็ นวัดคู่ บ้ าน
คู่เมืองและถ้ าหากลําดับเหตุการณ์ตั ้ งแต่วัดพระแก้ วจะเห็ นว่าเป็ นวัดที่เก่าแก่และน่าจะเป็ นวัดที่ สร้ าง
อยู่ในวัง และสิ่งก่อสร้ างวังน่าจะเป็ นเครื่ องไม้จึงผุพังไปในที่ สุด ยุดสมัยของวัดพระแก้ วเป็ นวัดที่เน้ น
วัดพุทธเจดีย์ ที่เป็ นทรงปรางค์อันเป็ นยุคสมัยที่ขอมเรืองอํานาจ ในสมัยพระเจ้ าชัยวรมันที่ ๗และเป็ น
พุทธศาสนาลัทธิมหายาน นับถื อสิ่งศักดิ์สิ ทธิ ์ อภินิหารเหนือจริง (การที่ก่ อเจดีย์ทรงปรางค์ เนื่องจาก
ขาดแคลนพระบรมสารี ริ กธาตุเนื่องจากมี การแบ่งให้ไปบรรจุเพียง ๘ แห่งจนถึงสมัยพระเจ้าอโศก
มหาราชทรงเรี ยกคืนมาและกระจายไปบรรจุในวัดมหาธาตุถึง ๘๔,๐๐๐แห่ง สําหรับไทยได้รับอิ ทธิพล
ศาสนาลัทธิหินยานผ่านมาทางลังกาโดยพระสงฆ์จากเมื องนครศรีธรรมราช)อยู่ในลัทธิมหายานและ
อยู่ในยุคสมัยที่ขอมยังมีอิทธิพลอยู่มีเหตุการณ์เรื่องราวที่เกี่ ยวพันระหว่างลูกสาวเจ้ าเมืองขอมกับหนุ่ม
ชาวบนคือตํานานนางผมหอมแห่งวัดช้ างเผือกเป็ นเรื่ องราวของชนชาติขอมทั ้ งสิ ้ นและจากเรื่องราวที่
เจ้ าเมืองถ้ าหากเป็ นพ่อขุนผาเมืองพระองค์ ได้ทิ ้ งเมืองเพื่อไปครองเมื องศรี เทพเมืองอาจจะถูกทิ ้ งร้ างไป
ในสมัยสุโขทัยยุคต้ น มีการเข้ ามาของคนไทยในยุคต้ นสุโขทัยและที่วัดพระแก้ วได้มีการสร้ าง
เพิ่มเติมขึ ้ นใหม่เพราะเมื่อมีคนมาอาศัยอยู ่ มักนิ ยมสร้ างวั ดโดยเรียกชื่อวัดตามตําแหน่ งที่สร้ างและชื่อ
คนที่ อํานวยการสร้ างนั่นคือวัดพระสิงห์และวัดพระเสือ และน่ าจะมีกษัตริย์ ปกครองเรื่อยมาและได้