Page 309 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๙๑
ราชูปโภค คือพระขรรค์ชั ยศรีและพระนามเฉลิมพระเกี ยรติว่า “ศรีอิ นทราทิตย์ หรือ ศรี อิ นทรบดินทรา
ทิตย์” อาณาเขตของกรุ งสุโขทัยในสมัยพ่อขุนศรีนาวนําถม คงไม่กว้ างขวางเท่าใดนัก สันนิษฐานว่า
ครอบคลุมถึงเมื องฉอด (เมืองสอด) ลําพูน พิษณุโลก และอํานาจในสมัยขอมในการควบคุมเมืองใน
อาณาเขตในสมัยของพ่อขุนศรี นาวนําถมคงไม่มั่นคงนัก แต่ละเมื องคงเป็ นอิสระในการปกครองตนเอง
เมืองหลายเมืองคงเป็ นเมืองในระบบเครื อญาติ หรื อเมืองที่ มีสัมพันธไมตรีต่อกัน ภายหลังเมื่ อพ่อขุ นศรี
นาวนําถมสิ ้ นพระชนม์ คงเกิดความวุ่นวายในเมืองสุโขทัย ขอมสมาดโขลญลําพง ซึ่งสันนิษฐานว่าอาจ
เป็ นเจ้ าเมืองลําพง ซึ่งเป็ นเมืองที่ปรากฏชื่อในศิลาจารึ ก หรืออาจเป็ นขุนนางขอมที่ กษัตริย์ ขอมส่งมา
กํากับดูแลอยู่ที่สุโขทัย ได้ นํากําลังเข้ ายึดเมืองสุโขทัย ศรี สัชนาลัย และเมืองใกล้ เคียงไว้ ได้ พ่อขุนผา
เมือง เจ้ าเมืองราดและพระสหายคือพ่อขุนบางกลางหาว เจ้ าเมืองบางยาง ได้ รวมกําลังกันปราบปราม
จนได้ ชัยชนะ พ่อขุ นบางกลางหาวยึดได้ เมืองศรี สัชนาลัย
ส่วนพ่อขุ นผาเมืองเข้ายึดเมืองสุโขทัยไว้ ได้ เมื่อได้ เมืองสุโขทัยแล้ ว พ่อขุ นผาเมืองได้ ทรงมอบ
เมืองสุโขทัยให้แก่ พ่อขุนบางกลางหาวพร้ อมทั ้ งพระนามที่กษัตริ ย์ขอมเคยแต่งตั ้ งพ่อขุนผาเมื องคือ “ศรี
อินทรบดิ นทราทิตย์” ด้วยเหตุดังกล่าวนี ้ พ่อขุนบางกลางหาว จึงได้ ขึ ้ นครองราชย์ ณ เมืองสุโขทัย มี
พระนามว่า “พ่อขุนศรี อินทราทิตย์” เป็ นปฐมกษัตริย์ ราชวงศ์พระร่วง ส่วนพ่อขุ นผาเมืองได้
กลับไปครองเมืองราดดังเดิม
เราจะเห็นได้ ว่าปรางค์ในวัดพระแก้ วอยู่ในสมัยเดียวกันกับสมั ยของพ่อขุนผาเมืองคื อกลาง
พุทธศตวรรษที่ ๑๘ สมัยพระเจ้ าชัยวรมันที่๗ ซึ่งเป็ นพ่อตาของพระองค์และพระองค์ก็ เป็ นเจ้ าเมืองอยู่
แถบลุ่มนํ ้ าป่ าสักและเมืองที่ทรงปกครองคื อเมืองราดหรื อเมืองลุมดังปรากฎอยู่ ในหลักฐานศิลาจารึ ก
วัดศรีชุมดังนี ้
ศิลาจารึ กวัดศรีชุม เรี ยกว่า ศิลาจารึ กหลักที่ ๒ ทําด้วยหินดินดานเป็ นรู ปใบเสมา กว้ าง ๖๗
เซนติเมตร สูง ๒๗๕ เซนติเมตร หนา ๘ เซนติเมตร ด้ านที่หนึ่งจารึกอักษรไทยสุโขทัย ภาษาไทย มี
๑๐๗ บรรทัด ด้ านที่ สองมี ๙๕ บรรทัด มี อายุประมาณ ปี พ.ศ.๑๘๘๐ - ๑๙๑๐ นายพลโท พระยา
สโมสรสรรพการ เมื่อครั ้ งเป็ นที่หลวงสโมสรพลการ พบที่อุ โมงค์วัดศรีชุม เมืองเก่าสุโขทัย เมื่อปี พ.ศ.
๒๔๓๐ ปั จจุบันอยู่ที่พิพิ ธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
สาระสําคัญของจารึกหลักนี ้ สมเด็จพระมหาเถรศรี ศรัทธาราชจุฬามุนีศรีรัตนลังกาทีปมหาสามี
เป็ นเจ้ าได้ให้ ศิษย์ของท่าน จารทําบอกเล่าให้ เราให้ ทราบเรื่องของคนไทยสมัยก่อนพ่อขุนศรีอิ นทรา
ทิตย์ครองกรุงสุโขทัย ทรงเล่าไว้ ว่า ท่านเกิดในนครสรลางสองแคว (พิ ษณุโลก) เป็ นโอรสพระยาคําแหง
พระราม เป็ นหลานปู่ พ่อขุนนาวนําถุม หรือพระยาศรี นาวนําถุม ซึ่งเสวยราชย์ ในนครสองอัน อันหนึ่งชื่อ
นครสุโขไท อีกอันหนึ่งชื่อ นครสรี เสชนาไล (ศรีสัชนาลัย) ภายหลังประทับอยู่ที่นครสุโขทัยแห่งเดียว