Page 271 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๕๓
แต่ก่อนประวัติศาสตร์ความเป็ นมาของวัดช้างเผื อกมีเรื่องราวเล่ากันมาด้ วยกันสองกระแส
กระแสหนึ่งเล่าสืบต่อกันไว้ ว่า มีเจ้ าเมืองหนึ่งในสมัยโบราณซึ่งตั ้ งอยู่ทางทิ ศเหนือของจังหวัด
เพชรบูรณ์ ปั จจุบันนี ้ เข้ าใจว่าจะอยู่ใกล้ชิดกับเมื องราดที่พ่อขุ นผาเมืองปกครองอยู่ หรืออาจจะอยู่
ใกล้ชิดกั บเมือง “นครเดิด”(คําว่าเดิด หมายถึง สูง ซึ่งอาจหมายถึง เมื องที่ตั ้ งอยู่ในปั จจุบัน) เจ้า
เมืองนี ้ ไม่ ปรากฏนามแต่มีพระธิดาองค์หนึ่งรู ปโฉมงดงามยิ่งนักมีนามว่า”นางผมหอม”ยังไม่มีคู่ครอง
เจ้ าเมืองผู้ เป็ นบิดาก็ ประกาศออกไปว่าถ้ าใครก็ตามสามารถหา”ขอนดอก”มาให้ ได้ ก็จะยกลูกสาวให้
เป็ นคู่ครอง ชาวเมืองทั ้ งหนุ่มและแก่ต่างพากันหา”ขอนดอก”มาถวายเพื่อหวังจะได้เป็ นลูกเขยเจ้ า
เมือง(“ขอนดอก”นี ้ มีลักษณะเหมื อนปลีกกล้ วยที่ขึ ้ นอยู่ในป่ าลึก แต่มีกลิ่นหอมเหมือนดอกไม้ที่มีกลิ่น
หอมทั ้ งหลาย ซึ่งหายากมาก) ประกาศอยู่นานหลายเดือนก็ไม่มีผู้ ใดสามารถหาขอนดอกไปถวายเจ้ า
เมืองได้ แต่ทุกคนก็ไม่ละความพยายามที่จะหาขอนดอกให้ ได้ เพื่อหวังจะเป็ นบุตรเขยของเจ้ าเมืองและ
ในครั ้ งนั ้ นมีชายหนุ่มจากบ้ านไกลเป็ นชาวบ้ าน ชาวซําบน(บ้ านนํ ้ าเลาในปั จจุบันนี ้ ซึ่งตั ้ งอยู่ในพื ้ นที่สูง
ในอําเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ มีภาษาพูดที่ เข้ าใจยากเป็ นภาษาถิ่น โดยเฉพาะของพวกเขา เช่น
จะโป่ ง แปลว่า รับประทานข้ าว ซงดั๊ก แปลว่า ดื่มนํ ้ า ฯลฯ)
ชายหนุ่มชาวบ้ านป่ าคนนี ้ หาขอนดอกมาถวายเจ้ าเมืองได้ ดังนั ้ น เจ้ าเมืองจึงต้ องยกธิดา
ให้ กับชายคนนั ้ นตามสัญญา ฝ่ ายธิดาสาวของเจ้ าเมือง มีความน้ อยอกน้ อยใจมากที่จะต้ องแต่งงาน
กับหนุ่มชาวป่ าชาวดอยก็รู้ สึกอัปยศอดสูใจ จึงหนีออกจากเมืองไปโดยไม่มีใครเห็น ไปโดดนํ ้ าตายใน
ลํ านํ ้ าป่ าสัก ทําให้ เจ้ าเมืองและมารดาของนางผมหอม มีความโศกเศร้ าเสี ยใจยิ่งนัก จึงยกขบวนช้าง
ขบวนม้ าและไพร่พลออกติดตามหาในลํานํ ้ าป่ าสัก ขบวนได้ มาถึงที่แห่งหนึ่งแถวๆหน้าสถานีตํารวจ
ปั จจุบันคือ ที่สร้ างหอประชุมศาลาประชาคมจังหวัด เจ้าเมืองและไพร่ พลจึงพักขบวน
ช้ างม้ า และเรี ยกสถานที่ตรงนี ้ ว่า “พระยาพักช้ าง” ซึ่งแต่เดิมมีคลองผ่านมาหลายสายจึง
เรียกคลองนี ้ ว่า “คลองแสนพระยาโศก” แล้ วก็ให้ ไพร่พลไปทําลี่ (ทํานบกั ้ นนํ ้ า ทําด้ วยไม้ ไผ่และไม้ รวก
ผูกติดกันเหมือนเผือกปิ ดกั ้ นนํ ้ า) ที่ลํ านํ ้ าป่ าสักข้างๆวัดโพธิ ์เย็น ต.ในเมือง อ.เมือง จ.เพชรบูรณ์ และให้
คนเลี ้ ยงช้ างนําเอาช้ างเผือกไปเลี ้ ยงที่วัดช้ างเผือกในปั จจุบันนี ้ เจ้ าเมืองมารอศพของนางผมหอมอยู่
หลายวัน ศพก็มาติดที่ ลี่นั ้ นเอง
วัดโพธิ์เย็นในอดีต เรี ยกว่าวัด”สบ”(ซึ่งแปลว่า พบ) และขณะที่ รอศพอยู่นั ้ นช้ างเผื อกที่
นํามาเลี ้ ยงในวัดช้ างเผือกซึ่งขณะนั ้ นเป็ นป่ าดงรกทึ บ ช้ างเผือกก็ตายในวัดแห่งนี ้ เจ้ าเมืองมีความ
โศกเศร้ ายิ่งนัก ที่ต้ องมาเสียทั ้ งธิดาและช้ างเผือกคู่บารมี ของตนเอง จึงได้ สร้ างวัดขึ ้ น ณ ที่ช้ างเผือก
ตาย และได้ ก่ อเจดีย์ไว้ สององค์ องค์หนึ่งบรรจุศพธิดาสาว จะด้ วยความเสียดายธิดาสาวมากนี่ เอง