Page 73 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๖๔
ศักราชใหม ในชวงนี้จะมีงานปอยจาตี่ชาย “เจดียทราย” ที่วัด จะมีการขนทรายเข าวัด มีการถวาย
ขนมเทียน ขนมจอก มีการชอนน้ําเจ าพรา(สงน้ําพระ) ตลอดจนถึงพระสงฆ ขอขมาลําหัวผูเฒ า ผูแก
ขอขมาพอแม และญาติผู ใหญ นอกจกากนี้ จะมีการละเลนพื้นบ านตางๆ เช น เลนหมากนิม(สะบา)
หมากขวาง หมกกอน หมากอิ้น ของหนุมๆ สาวๆ จะมี การเลนน้ําสงกรานต “เหลินห า” ปอยชางก
ยาน สวนผู สูงอายุในวันขึ้น ๑๔-๑๕ ค่ํา จะพากันไปฟงธรรม จําศีลนอนวัด ถื อศีล ๘ มีการทําบุ ญตัก
บาตรพระ เรื่องที่เห็นประเพณีกลาวไวว าขณะที่พระพุ ทธเจาประทับอยูที่เชตุ วันวิ หารในกรุงสาวัตถี
พระเจาปเสนทิโกศลไดชักชวนข าราชบริพารตระเตรียมไทยธรรมความหวาน นําไปถวายพระพุทธเจ า
และพระสงฆ พระพุ ทธเจาตรัสเทศนาวาในชวงเทศกาลเปลี่ยนศั กราชนี้ขอใหเชิญชวนกันไปคาราวะ
พระรัตนตรั ย และผูมี พระคุณและพากันไปสรงน้ําพระพุ ทธรูประน้ํ าดําหัวผูเฒาผูแก เพื่อขอพรปใหมให
มี โชคลาภอยูเย็นเปนสุขเจริญดวยจตุ รพิธพร ๔ ประการ มีอายุ วรรณะ สุขะ พละ ปฏิภาณธนสาร
สมบัติตลอดไป พระพุทธองคทรงนําพระสงฆไปสรงน้ํ าในสระอนปทัต ในกลุมดอกบัว ๕ ประเภทที่
บานสะพรั่งเต็ มพระ พอถึงเดือน ๕ ชาวประชาจึ งพากันทําโกมโบ (โคมรูปดอกบัว) ไปบูชาตามวั ดวา
อารามตางๆ ยึดถือเป นประเพณีสื บตอกันมาจนตราบเทาทุกวันนี้ จากเอกสารโรเนียวเย็บเล มภาษาไต
ชื่อ “หยาสี่สิบสองเหลิ นคํา” เขียนโดยเจเร แสงเฮิง บานแม สาว อ.แมอาย จ.เชียงใหม กลาววา เดือน
๕ เปนวาระการเปลี่ยนศักราชเนื่องจากธิดาทาวมหาพรหมเปลี่ ยนวาระอุมเศียรบิดาไว ในแตละป ตาม
ตํานานเลาว าหลังจากเกิดดลกาวินาศไฟประลัยกัลป ลางโลก และน้ําทวมโลกแลวมีดอกบัว ๕ ดอก ผุด
ขึ้นที่กลางสระใหญ เปนจุดเริ่มตนของภั ทรกัลปนี้ ใหกัลปนี้มีพระพุ ทธเจามาตรั สรู ๕ พระองค และใน
ดอกบัว ๕ ดอก มีจีวร ๕ ชุด พระพรหมไดลงมาอัญเชิ ญจีวรทั้ง ๕ ชุดขึ้ นไปไวในพรหมโลก เมื่ อถึ ง
เวลาที่พระพุ ทธเจาแตละองค มาตรัสรู ทาวมหาพรหมและคณะจะนําผาจี วรลงมาถวายตามลําดับ
และขณะนี้พระพุ ทธเจาแตละองค มาตรัสรูไปแลว ๕ พระองค ยั งเหลืออีก ๑ พระองค คือ พระศรี
อาริยเมตไตย ซึ่งตรั สรูตอจากยุคพระโคดมพระพุทธเจา บรรดาพระพรหมที่ ลงมาในมนุษยโลกมาได
สูดกลิ่นดินหอมแลว เกิดความพอใจพากันขุดมาชิมดูหลังจากชิมดินหอมแล ว ทําใหวิชาฌาน(เหาะเหิน
เดินอากาศ)เสื่อมไมสามารถเหาะกลับไปสูพรหมโลกไดจึงอาศั ยอยูในโลกมนุษย ตอมาจนถึงปจจุ บัน
เหล าพรหมและเทวดาได ประชุมปรึ กษาเรื่ องวิ ธี กํ าหนดราศี ฤดู กาล และพิ จารณาหาผู ที่ มี
ความสามารถกําหนดราศีฤดูกาลได ซึ่ งทาวพรหมไดรั บอาสาเปนผู จัดทํ า พรอมกั บสั ญญาวาหากไม
สามารถทําใหสําเร็จก็จะให ศีรษะเปนประกันตอมาเมื่อไมสามารถกําหนดราศีฤดูกาลให ดี ทัดเที ยมกัน
ได พระอิ นทร จึงขอใหศาสดาพยากรณ(งะพอหมอกยาม)กําหนด ฤดู กาลเปนฤดูร อน ฝน หนาว ซึ่ง
เปนฤดูกาลตราบจนปจจุบัน พระอินทรจึงบอกธิดาทั้ง ๗ ของทาวมหาพรหมวาใครสามารถตัดศีรษะ
ของทาวมหาพรหมไดจะอภิ เษกยกขึ้นเปนอัครเหสีธิ ดา ๖ องค ไมสามารถทํ าได แตธิ ดาองคสุ ดทาย
(วันเสาร) ไดใชเสนผมขึงกั บโครงไม ทําเป นเลื่อย ใชเลื่อยคอของทาวมหาพรหมจนขาด พอขาดแลว
นําไปไวที่ไหนก็ ไม ไดไว ในน้ํา น้ําก็แห ง ไวบนบกก็เกิดไฟไหม จําเปนที่ธิ ดาทั้ง ๗ จะตองผลัดกันทูน
ศีรษะของบิดาไว คนละ ๑ ป หมุนเวียนกันไปตลอดกาล พอถึงเดือน ๕ ของแตละป ก็ จะเปลี่ยนกั น
ครึ่งหนึ่ง ธิดาองคที่หมดภารกิจก็ จะถือโอกาสลางมือ อาบน้ํา ซักผา สระผมใหสดชื่ น หลังจากที่รับ
ภารกิจมานานเป นเวลาแรมป ด วยเหตุนี้ จึงถือเป นประเพณีวาพอถึ งเดือน ๕ เปลี่ยนศั กราชใหม จะ
พากันอาบน้ําชําระร างการ สระผม ปดกวาดทําความสะอาดบานเรื อนในโอกาสขึ้นปใหมใหเป นกรณี
พิเศษ สําหรับตัวทาวมหาพรหมนั้ น พระอินทรไดทูลถามมารดาของทาวมหาพรหมวา จะสามารถหา