Page 71 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๖๒
๒๐ รูปทําผิดวินัย อาบัติสั งฆาทิเลส พระพุทธองคทรงลงโทษใหไปบําเพ็ญเพี ยรเจริญ สมถกรรมฐาน
ทรมานอยูในที่โลงแจง ทามกลางน้ําคางและสายหมอก ในขณะนั้นพระเจาปเสนทิโกศลไดเห็ นความ
ทุกข ยากของพระภิกษุทั้ง ๒๐ รูปก็ ทูลถามพระพุ ทธเจาว าพระภิกษุที่ ถูกทําโทษตากน้ํ าคาง อยู
กลางแจงไมมี สิ่งกําบังใดๆ ไดรับทุกขเวทนาหากขาพระพุทธเจามีเจตนาศรั ทธาจะทําที อยู ที่พักถวาย
จะเหมาะสมประการใดหรือไม พระพุทธเจาตรัสวาสามารถถวายได พระเจาปเสนธิโกศลจึงรั บสั่ งให
เสนออมาตยนําปองจาง(สั ปคับหลังชาง) ไปถวายรูปละ ๑ ที่จนครบและจัดอาหารบิณฑบาตมาถวาย
ตลอดเวลาที่พระภิกษุอยูปริวาสและมานัด ดวยเหตุนี้เมื่อถึงเดือน ๒ (เหลิ นก๋ํา)พระสงฆได เขาปริวาส
กรรมและอยูมานั ต ส วนศรัทธาประชาชน ก็ ถือโอกาสทํ าบุ ญทําทานถวายอาหารบิณฑบาตและ
เสนาสนะแดพระสงฆที่อยูปริวาสและมานัตนั้นสืบตอมาจนตราบเท าทุกวันนี้
เดือน ๓ ไตเรี ยกวา “เหลิ นสาม” ภาษาปุงนา (ปุโรหิต) เรียกว า “กุมหยาสี” ภาษาพม า
เรียกวา “ตะโปละ” ธาตุปนะจํ าราศี คือวาโยธาตุ ธาตุ ลม กอกประจําราศี ดอกชูปานและดอกอิงแง
(ภาษาถิ่น) เปนฤดูถวายไมไหล(ฟน) ถวายขาหยากุ (ขาวเหนียวแดง) นิยมทําข าวเหนียวแดงถวายวั ด
และถวายกองโหลในวันเพ็ ญเดือน ๓ แตกอนการทํ าขาหย ากู นึ่งขาวสุกแล วนําไปคลุกน้ํ าออย ถาทํ า
มากคลุกในกระทะใหญ ชวยกันกวนหลายคนจนไดที่ นําถั่วลิสงที่ กะเทาะเปลือกออกผสมคลุกเคลา
ตอนมสน้ําออยหรือน้ําตาล แล วขูดมะพราวโรยหนาอีก บางตําราคั้นน้ํ ากะทิ เคี่ยวพอมันแตก เอาขาว
สุกที่นั่ งมาคลุกน้ํ ากะทิคนใหเขากันทิ้ งไวบนเตาถ านไฟพอสุกเหนี ยวจึงตักออกใส ถาดเอาตองทับ
ผิวหนาใหเรียบเสมอกัน รอให เย็นจึงตัดเปนกอนสี่หลี่ ยมขนมเปยกปูนใส หอไปทํางาน การทําบุ ญทํา
ทานขาวหยากูนี้มั กจัดรวมกันเปนหมูบาน รวมกันที่ บานใหญหรือกํานั นแลวจะมี การใสเกวียนใสรถ
หรือแบกหาม ถาขบวนใหญ ตีฆองกลอง แหไปแจกภายในหมูบานโดยทั่วถึงกัน
การทําบุญถวายกองโหลพารา คื อเอาไมเนื้อออน มีไม งิ้ว “นุ น” ไมเสาไมกฤษณา บางแห งใช
ไมไผขุดเปลือกออก แลวนํามากอฐานสี่เหลี่ยมคอกหมู ปลายแหลมขึ้นไปเปนรูปเจดีย มีฉัตรเป นยอด
ไตเรียกวา “ที หึ่ง” คือฉั ตร ๕ ชั้นประดับด วยดอกจาจานําไม ไผมาขัดราชวัตทั้งสี่ มุมปกหนอกลวยหนอ
ออย การเผากองโหลใชไฟม าลอ “บ องไฟสั้น”มีตาตรงกลางตอกดินปนทั้งสองข างใชดิ นเหนี ยวปด
เจาะรูชนวนทั้งสองขาง ผู กเสนลวดจากที่เผาไปหากองโหล หางประมาณ ๑๐-๑๕ เมตร เมื่อจุดมาไฟ
แลว มาไฟจะวิ่งตามเส นลวดไปชนสายชนวนที่กองโหล ครั้งสุดทาย จะไม มีอะไรกั้นไวม าไฟจะวิ่งไปถึง
กองโหลที่มี หอดินหรือกองโหลสายชนวนดานกองโหลจะติดไฟ แลวไฟนั้นจะพุงเขากองโหลที่มี หอดิน
ปนหรือราดดวยน้ํามันไฟจุดลุ กขั้น ระหวางแขงม าไฟจะมีการตีฆองกลองสนุกสนาน กอนจุดมาไฟจะมี
พิธีถวายกองโหลโดยตอดายสายสิญจนจากกองโหลไปบนวั ดที่พระสงฆให ศีลใหพร และอนุ โมทนา
นิทานบอเกิดประเพณี กลาวไวว าสมัยหนึ่ งนานมาแลว ในเมืองสาวัตถี มีมาณพเข็ญใจคนหนึ่ ง พอถึ ง
เดือน ๓ ยามหนาวเหน็บไดเก็บฟนมากองไว ที่ต นทางที่พระสงฆจะมาบิ ณฑบาตในเมือง พอถึงเวลา
เชาตรูจะตื่นแตเชามือ เดินทางไปยังกองฟ นและกอกองไฟที่ตนทางนั้น พร อมกับนิมนตพระสงฆมาผิง
ไฟใหเกิดความอบอุนแลวจึงบิณฑบาต ทําอยางนี้ทุกเชาจนสิ้นฤดูหนาว ดวยอานิ สงสแหงการกระทํ า
ดังกล าวสงผลใหมาณพนั้นตายแล วไปเกิดในสวรรค เปนเทพบุ ตรผูมี รัศมียิ่ งใหญ ดุ จดวงไฟที่สุก โชติ
ชวงชั ชวาล เปนที่ เคารพถื อของเหลาเทวดาทั้ งหลายสําหรับการถวายข าวหย ากู มี ตํานานมาว า
พระพุทธเจาทรงประชวรดวยโรคพระอุทร ปวดๆ เสี ยดๆ พระอานนทไดออกบิณฑบาตและไปพบนาง
สุชาดาที่ กําหลังหุงขาวยาคู ใสเนยน้ํานม จ าติโผ (ผลพลู ) เลงยาง (กานพลู) พิดซาง (ดี ปลี ) พิดป อม