Page 64 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๕
ท่ ารํา
ลุงเอ เพ็ชหรี่ กล่าวว่า “ไม่รู้ ว่ามีกี่ท่า และในอดีตก็รํ ากันไปไม่มีระเบียบอะไร”
ในอดีตนั ้ นท่ารําได้มีการประยุกต์กันขึ ้ นมาเพื่อให้สอดคล้ องกับสมัยนิยม โดยประมาณในปี
พ.ศ. ๒๕๔๑ - ๒๕๔๒ ทางโรงเรียนกงไกรลาศวิ ทยา ได้เชิญลุงเอ เพ็ชรี่ ปราชญ์ชาวบ้ านได้ ไปสอนการ
เล่นมังคละในโรงเรี ยนกงไกรลาสวิทยา และทางโรงเรี ยนได้ เข้ าร่วมแห่ ในวงมังคละกับอําเภอกงไกรลาศ
โดยนายขํา สิงห์สนิท อดีตผู้ ใหญ่บ้ านหมู่ที่ ๕ แนะนําว่าน่าจะมี ท่ารําวงและมีภรรยาของครู ในโรงเรี ยน
กงไกรลาศวิทยาได้ ช่วยกันหาสื่อมาศึกษา และเริ่ มฝึ กหัดท่ารํ ากันมา ซึ่งไม่คิดว่าจะได้ แบบอย่างที่ ถูกต้ อง
มากนัก
เดิมผู้รํ าตัวพระของฝ่ ายชายไม่ค่อยมีใช้ นางรําของฝ่ ายหญิ งแต่งเป็ นชายแทน และในปี ๒๕๔๔
เริ่มมีนักเรียนชายเข้ าร่วมการแสดงและได้ รับความร่วมมื อจากสํานักงานวัฒนธรรมจังหวัด ในการส่งเสริ ม
การประกวดที่จังหวัดเชียงใหม่ และได้ รับคําแนะนําจากวิทยาลัยนาฏศิ ลปสุโขทัย ในเรื่องท่ารํ ามีจํานวน
๑๒ ท่า ทางโรงเรี ยนได้ ปรับท่ารําตามคําแนะนําของวิ ทยาลัยนาฏศิลปสุโขทัยให้ถูกต้ องและสวยงาม
การประยุกต์จะมีอีกอย่างคือ การรํ าไม่มีท่าบังคับหรื อจัดสํ าคัญท่าก่อน หลัง โดยจะดูภารกิจของ
งานที่จะไปร่วมว่าเป็ นงานประเภทใด แล้ วแต่งบทเพลงเนื ้ อร้ องรองรั บในแต่ละงานโดยได้รับการสอนการ
แนะนํ าจากนายเคียง ชํานิ ปราชญ์ชาวบ้าน และนายธนาดล อินทสูตร อดี ตครูสอนด้านดนตรี ของ
โรงเรี ยนกงไกรลาศวิทยา อีกท่านหนึ่ ง ที่ได้ ปรับประยุกต์ให้ มังคละมีเนื ้ อหาเพลงเข้ ามาร่ วมการแสดง
มังคละเช่นในปั จจุบัน ในการแสดงมังคละโดยทั่วไปเพลงที่ร้องและใช้ บ่ อยครั ้ งในการแสดงมังคละ คือ
ประวัติความเป็ นมาของมังคละที่นายเคียง ชํ านิ ปราชญ์ชาวบ้านได้ แต่งเนื ้ อร้ องและทํานองไว้ให้ ขับร้ อง
และบรรเลง
การรํามั งคละของตําบลกกแรต
ในสมัยสุโขทัย ได้ กล่าวถึงการฟ้ อนรํา ปรากฏอยู่ในศิลาจารึ กหลักที่ ๘ ในสมัยพระมหาธรรม-
ราชาลิไท ความว่า “ย่อมเรียงขันหมาก ขันพลู บู ชาพิลม ระบํา – เต้น เล่นทุกฉัน… ด้ วยเสียงอันดัง
สาธุการบูชา อีกดุริยพาทย์ พิณ ฆ้ อง กลอง เสียงดังสีพอดังดินจักหล่มอันไซร้ (ประชุม ศิลา จารึกภาค
ที่ ๑. ๒๕๑๕ : ๘๗)
นอกจากนี ้ ในหนังสือเตภูมิกถา ยังเล่ าถึงการฟ้ อนรํ าไว้ว่า “…บ้ างเต้น บ้ างรํา ซึ่งฟ้ อนรําระบําบันลือ
เพลงดุริ ยดนตรี บ้ างดีด บ้ างสี บ้ างเป่ า บ้ างขั บสรรพสําเนียงเสียงหมู่ นักคนจุนกันไป เดียรดาษพื ้ นฆ้ อง
กลอง แตรสังข์ ระฆังกังสดาร มโหรทึกกึกก้องทํานุกดี…” (พญาลิไทย ๒๕๑๕ : ๘๗)
การรํ ามังคละสุโขทัย เดิมทีการร่ ายรํ าไม่มีรู ปแบบที่เป็ นมาตรฐาน เมื่อชาวบ้ านได้ ยินเสียงปี่ เสียง
กลองของวงมังคละที่ได้ บรรเลงในงานต่าง ๆ เช่น งานบวชนาค งานโกนจุก งานทอดกฐิ น – ผ้าป่ า หรือ
งานตรุ ษ สงกรานต์ ตลอดจนงานขึ ้ นบ้ านใหม่ จะพากันออกร่ ายรํ าเพื่อความสนุกสนาน มีการออก