Page 65 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๖
ลวดลายท่ารําต่ าง ๆ โดยลักษณะท่ ารําเหล่านั ้ นจะเป็ นลักษณะวาดวงแขน ม้วนมื อ และยํ ้ าเท้ าให้ เข้ า
กับจังหวะดนตรี บางคนคิดลีลาท่ารําที่ ดีเด่นมาอวดกัน เมื่อผู้หนึ่งรํ าได้ คนอื่น ๆ ก็คิดลีลาท่ารํามา
ประชันกัน ผู้ดูและผู้ รําก็จะ พยายามจดจําเพื่อนําไปร่ ายรํ าต่อ ๆ กันไป โดยเฉพาะท่ าร่ายรํ าของหลวงปู่
แหยม จ่านาค ผู้ เชี่ ยวชาญการเล่นมังคละและหัวหน้ าวงมังคละบ้ านนา ตํ าบลบ้านนา อําเภอศรีสํ าโรง
จังหวัดสุโขทัย แม่ครูโล่ สุขภุมริ นทร์ แม่ครูถม เกตุทอง และแม่ครูละครคณะ “ศรี ไทย รุ่งเรื อง” บ้ าน
หลังวัดโพธิ ์ ตําบลวังลึก อํ าเภอศรี สําโรง จังหวัดสุโขทัย และแม่ครูเม้ า แม่ครูละครชาตรี บ้ านนามอญ
ตําบลบ้านนา อําเภอศรี สําโรง จังหวัดสุโขทัย
ท่าร่ายรํ าที่ ดูเด่นของหลวงปู่ แหยม จ่านาค แม่ ครูโล่ สุขภุมริ นทร์ แม่ครูถม เกตุทอง และแม่
ครู เม้ า ได้แก่ ท่าลิงอุ้มแตง ลิงขย่มตอ ท่านกกระเด้ าดิน ท่านางอาย ท่ากวางเหลียวหลัง ท่ากาสาวไส้
ท่ามอญชมดาว เป็ นต้น
จากท่ารําที่ พ่อครู แม่ครู มังคละ และละคร ได้นําออกมาวาดลวดลาย จึงเป็ นที่ประทับใจของ
ประชาชนที่ได้ ชม นายสําเนา จันทร์ จรู ญ ผู้ เป็ นลูกหลานของพ่อครู แม่ครู ที่กล่าวถึง จึงได้ ขอต่อท่า
ร่ ายรํ า แล้ วนํามาประติดประต่อให้ เป็ นท่ารําที่ เป็ นมาตรฐาน และพร้ อมกันนี ้ นายสําเนา จันทร์ จรู ญ ได้
ทําการฝึ กท่ารําเพื่ อให้เกิดความแม่นยํา พร้ อมทั ้ งได้ ทําการจดบันทึกท่ารําต่าง ๆ เป็ นลายลักษณ์อักษร
เพื่อมิให้ ท่ารํ าสูญหายไป
ท่ารํามังคละของตําบลกกแรต จังหวัดสุโขทัย เป็ นท่ารําที่ อ่อนช้ อย งดงาม สนุกสนาน ท่ารําเป็ น
การรํ าในท่วงที การเกี ้ ยวพาราสี การหยอกล้ อระหว่างชาย – หญิ ง และจากท่าทางที่พ่อครู แม่ครู มังคละ
และละคร ได้ จินตนาการท่ารํ าที่ออกมา จึงเป็ นมรดกที่ตกทอดสื บกันมา โดยมีชื่อเรียกท่าต่างๆ ดังนี ้
๑. ท่ากลองโยน หรือท่าตกปรั ก
๒. ท่าช้ างประสานงา
๓. ท่ากาสาวไส้
๔. ท่ากวางเดินดง (กวางเหลียวหลัง)
๕. ท่าแม่ม่ายทิ ้ งแป้ ง
๖. ท่าลิงอุ้มแดง – ลิ งขย่มตอ
๗. ท่านางอาย
๘. ท่าจีบยาว
๙. ท่าผาลา
๑๐.ท่ามอญชมดาว
๑๑.ท่านกกระเด้ าดิน – ท่าหงษ์ เหิร
๑๒. ท่าสอดสร้ อยมาลาแปลง