Page 37 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๘
เลิศเสียงก้ อง อี กทั ้ งคนร้ องโห่อื ้ อดาสรท้าน ทั่วทั ้ งนครหริ ภุญชัย แล”
ชื่อเครื่ องดนตรี ต่าง ๆ ซึ่งมีอยู่ ในหลักฐานที่นํามากล่าวนี ้ เป็ นสิ่งที่ท่านผู้ บันทึกได้ รวบรวมขึ ้ นไว้
ตามแต่จะแลเห็นหรื อคิดว่าควรจะมี เท่านั ้ น ย่อมมีทั ้ งสิ่งที่อยู่ในวงดนตรี และที่ประชาชนนํ ามาตีเป่ าเพื่อ
ความครึกครื ้ นสนุกสนานกัน เพราะฉะนั ้ นการที่ จะพิจารณาว่าเครื่ องดนตรีที่ใช้บรรเลงตามแบบแผนจริ ง ๆ
ในสมัยสุโขทัยมี อะไรบ้ าง ก็จะต้องคัดเลื อกเก็บมาแต่สิ่ งที่อยู่ในวงจริ ง ๆ ดังจะได้กล่าวต่อไปนี ้
วงแตรสังข์ ที่ประกอบพระราชพิ ธีอย่างสมัยนี ้ มีอยู่ครบบริ บูรณ์ สังข์ และแตรคือแตรยาวที่สมัยนี ้
เรียกว่ า “แตรฝรั่ง” นี ้ มีอยู่ในไตรภูมิพระร่ วง ส่วนแตรงอนก็คือ “กาหล” จากหลักศิลาจารึ กวัดพระยืน ส่วน
วงปี่ ไฉน กลองชนะ ก็เก็บจาก “ปี่ ไฉนแก้ ว” ในไตรภูมิพระร่วงหรื อปี่ สรไนในศิลาจารึ กวัดพระยืน กับคําว่า
“ทะเทียด” หรื อ “สรเทียด” ซึ่งท่านผู้ รู้ ได้ กล่าวว่า ตรงกับคําบาลีว่า “ทินทิม” แปลว่า กลองสองหน้ าใช้ ตี
ด้ วยไม้ ข้ างหนึ่ง คือกลองชนะ แถมยังมีบัณเฑาะว์และมโหระทึ กอีกด้ วย จึงเป็ นอันว่าเครื่ องประโคม
ประกอบพระเกียรติยศของพระมหากษัตริย์ นั ้ นมีพร้ อมมูลในสมัยสุโขทัย
ทีนี ้ จะกล่าวถึง วงปี่ พาทย์ ซึ่งเป็ นวงดนตรี ที่ถื อว่าเป็ นหลักสําคัญในวงการดนตรีไทย วงปี่ พาทย์ก็
คือ วงดนตรีประกอบด้ วยเครื่องตีเป่ า ตรงกับคําว่า “เสียงปี พาทย์” ในหลักศิ ลาจารึกของพ่อขุน
รามคําแหงหลักที่หนึ่ง ในสมัยสุโขทัยนี ้ วัฒนธรรมของอินเดียทั ้ งทางศิลปกรรม วรรณกรรม ตลอดจนลัทธิ
ศาสนาต่าง ๆ ได้ แผ่เข้ ามาแพร่หลายเป็ นที่นิยมนับถื อของชาวแหลมอินโดจีนทั่วไป ประชาชนแถบนี ้ ต่างก็
ปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ โดยยึดถือแบบแผนของอินเดียกันทั ้ งสิ ้ น ไทยเราก็เช่ นเดียวกัน
ในการจัดวงดนตรี อินเดีย มีวงดนตรีที่ใช้ เครื่องตีเป่ าเป็ นแบบแผนอยู่วงหนึ่ง เรี ยกว่า ปั ญจ
ดุริ ยางค์ ซึ่งประกอบด้ วยเครื่ องบรรเลง ๕ สิ่ง คือ
สุลิรํ เครื่ องที่มีรู กลวงภายในเป็ นเครื่องเป่ า
อาตตํ เครื่ องขึ ้ นหนังหน้ าเดียว
วิตตํ เครื่ องขึ ้ นหนังสองหน้า
อาตตวิตตํ เครื่ องหุ้ มหนังรอบตัว
ฆนํ เครื่ องที่เป็ นแท่งทึบกระทบเป็ นเสียง
ไทยเราจึงผสมวงโดยดําเนินตามแบบแผนนี ้ บ้ าง โดยเรียกว่า “วงเครื่ องห้ า” เลือกหาเครื่ องดนตรี
ที่มีอยู่แล้วมาผสมเป็ นวงขึ ้ นเลียนตามลักษณะของปั ญจดุริ ยางค์ คือ
๑. ปี่ ได้ แก่ ปี่ ใน ที่เราใช้ กันอยู่ในปัจจุบันนี ้ โบราณอาจเรี ยก “ปี่ สรไน” หรื อ “นันทไฉน”
อย่างใดอย่างหนึ่งก็ ได้ ปี่ ในนี ้ นับว่าเป็ นของไทยแท้ มีลักษณะแตกต่างของชาติอื่ น ๆ ทั ้ งสิ ้ น มีรู ปิ ดเปิ ดนิ ้ ว
๖ รู ตอนบนมีอยู่ ๔ รู เรียงกันแล้ วก็เว้ นเป็ นช่วงหนึ่งจึงถึงตอนล่างอีก ๒ รู เวลาเป่ าเสี ยงสามัญนี ้ ปี่
หรื อขลุ่ยของทุก ๆ ชาติจะต้องปิ ดเปิ ดรูและนิ ้ วเรี ยงลําดับกัน แต่ปี่ ในเมื องเป่ าเสี ยงเรียงกันจะต้องปิ ดเปิ ด
นิ ้ วสลับสับสนกัน ไม่เรียงตามลําดับกันเหมือนปี่ ของชาติอื่น