Page 36 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๗
พิ จารณาจากข้อความในหนังสือไตรภูมิเกี่ยวด้ วยดนตรี ขับร้ องฟ้ อนรํา ซึ่งมิได้ แปลจากอรรถกถาก็มีที่
จาระไนรายชื่อเครื่ องดรตรี อยู่ในตอนที่ว่า ด้ วยความสุขใน อุตรกุรุ ทวี ป ตอนหนึ่งว่า
“ บ้ างเต้ น บ้างรํ า บ้างฟ้ อน ระบํา บรรลือเพลงดุริ ยะดนตรี บ้ าง
ดีด บ้างสี บ้ างตี บ้ างเป่ า บ้างขับสัพพสํ าเนียง เสียงหมู่ นักคุนจุนกันไป
เดียรดาษ พื ้ นฆ้ องกลองแตรสังข์ ระฆังกังสดาล มโหรทึกกึกก้ อง ทํานุกดี”
นี ้ แห่งหนึ่ง กับที่กล่าวมาถึงตอนชื่นชมนิยมพระบารมีของสมเด็จพระมหาจักรพัตราธิ ราช อีกตอน
หนึ่งว่า
“ แล้วแลร้ อง ก้ องขับเสียงพาทย์ เสียงพิณ แตรสังข์ ฟั งเสียงกลองใหญ่
แลกลองราม กลองเล็ก แลฉิ่งแฉ่ง บัณเฑาะว์วังเวง ลางคนตีกลอง
ตีพาทย์ฆ้ องตีกรับสัพพทุกสิ่ง ลางจําพวกดีดพิณและสีซอพุงตอ แลกันฉิ่ง
ริ งรํ าจับระบําเต้ นเล่นสารพนักคุณทั ้ งหลาย สัพพดุริ ยดนตรีอยู่ครืนเครง
อลวนเวงดังแผ่นดินจะถล่ม”
ส่วนในตอนที่ว่าด้วยสมบัติของพระอินทร์ ในชั ้ นดาวดึงส์โดยมากเป็ นชื่อกลองต่ าง ๆ ชื่อบัณเฑาะว์
ต่าง ๆ และชื่อสังข์ต่าง ๆ ซึ่งแลเห็นว่าทรงแปลมาจากอรรถกถา แต่มีที่น่าสังเกตอยู่สองแห่ง คือ สังข์ที่
เรียกว่า มุทิงคสังข์ แห่งหนึ่งกับตอนที่ว่าถึงเทพยดาเป่ าปี่ ว่า “ยังมีเทพยดาตนหนึ่งชื่อว่า สรโฆสสุร เป่ าปี่
ไฉนแก้ วเลาหนึ่งชื่อว่า นันทไฉน” อีกแห่งหนึ่ง
นอกจากหลักฐานทั ้ งสองแห่งที่ได้ กล่าวมาแล้ ว ยังมีหลักศิลาจารึ กมที่กล่าวถึงเรื่ องดนตรี ขับร้ อง
ฟ้ อนรําในสมัยใกล้ เคียงกันอีกแห่ งหนึ่งก็ คือ หลักศิลาจารึ กที่เรียกว่า ศิลาจารึ กภูเขาสุมนกู ฏ ซึ่งหนังสือ
ประชุมจารึกสยามภาคหนึ่ง จัดไว้เป็ นหลักที่ ๘ ข้ อความตอนหนึ่งในศิลาจารึ กหลักนี ้ มีว่า
“ทั ้ งสองปลากหนทางย่อมเรียงขันหมากพลู บูชาพิลม ระบํา
เต้ นเล่นทุกฉันด้ วยเสียงอันสาธุการบูชา อีกด้ วยดุรยพาทพิ ณ ฆ้ องกลอง
เสียงดัง สีพดังดินจักหล่มอันใส้ ”
ในสมัยสุโขทัยนั ้ นบรรดาท่านนักปราชญ์ ทางประวัติศาสตร์ ก็ดูเหมือนจะเห็นพ้องต้ องกันว่า
ศิลปกรรมและวัฒนธรรมของสุโขทัยกับลานนาไทยต่างก็เทไปถ่ายมาสู่กันและกันอยู่เสมอ ๆ เพราะฉะนั ้ นก็
จําเป็ นที่จะต้องนํ าหลักฐานทางลานนาไทยที่ร่ วมสมัยกันมาร่วมพิจารณาด้วย ซึ่งได้ แก่ หลักศิลาจารึกวัด
พระยื น จังหวัดลําพูน ซึ่งจารึกในพุทธศักราช ๑๙๘๓ คําจารึกหลักนี ้ มีข้ อความตอนหนึ่งที่กล่าวถึงการรั บ
พระมหาสุมนเถรซึ่งอาราธนาไปจากสุโขทัย ว่า
“ให้ ถือกระทงข้ าวตอกดอกไม้ ไต้ เทียน ตีพาทย์ดังพิณฆ้ องกลอง ปี่
สรไนพิสเนญชัย ทะเทียดกาหลแตรสังข์มานกังสดาล มรทงค์ ดงเดือด เสียง