Page 81 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 73 -
จากจุดเริ ่ มต้นของความคิดของท่านทําให้นักคิดในยุคต่อๆมาได้อิ งอาศัยเป็ นฐานในการเสนอความ
จริ งที่ว่า กฎเกณฑ์ซึ่ งใช้เป็ นตัวควบคุมแก่นสารหรื อธรรมชาติชี วิตนั้ นย่อมมีปรากฏอยู่แล้วใน
ธรรมชาติ มิได้มีใครในหมู่มนุษย์ไปแสดงเจตจํานงบัญญัติขึ้ นมา มันเป็ นสิ่ งที่เหนื อการควบคุมของ
มนุษย์เป็ นอยู่ในธรรมชาติ อํานาจรัฐไม่สามารถอยู่เหนือกฎแห่ งธรรมชาตินี้ ได้ ต่อมาโสกราตีสผู้ ที่
เกิดและมีช่ วงชีวิตอยู่ระหว่างปี 469-399 ก่อนคริ สตกาลได้เสนอให้คนเชื่อมั่ นในปั ญญาและ
คุณธรรมของมนุษย์ ท่านสนับสนุ นความศักดิ์ สิ ทธิ์ ของกฎหมายที่เชื่อมั่ นในหลักการเกี่ยวกับความ
ยุติธรรม โดยกล่าวว่า “ประชาชนทุกคนต้องเคารพปฏิบัติตามกฎหมายโดยไม่คํานึงว่ากฎหมายนั้ น
เป็ นธรรมหรื อไม่ ก็ตาม”(จรัญ.2549:125) เพราะเหตุที่เชื่อว่ากฎหมายเป็ นสิ ่ งที่ถูกค้นพบจาก
ธรรมชาติโดยญาณปัญญาอันบริ สุ ทธิ์ ของมนุษย์ แต่ สิ ่ งที่ท่านโสกราตีสยกย่องคือเหตุผลอันบริ สุ ทธิ์
ในการบัญญัติกฎหมาย ที่ให้ชุ มชนมีส่ วนร่ วมอย่างเต็มที่ในการปกครองและอํานวยความยุติ ธรรม
(โดยเชื่อว่ามนุ ษย์ทุกคนมีเหตุ ผลที่ถูกต้องและเจตนาที่จะใช้เหตุผลที่ถูกต้องนั้ น) ไม่ใช่ กฎหมายที่
ถูกบัญญัติด้วยมือมนุ ษย์หมู ่มากที่มีจิตใจสกปรกแต่ได้อํานาจจากช่องว่างของกฎหมายที่ไม่
รอบคอบ และใช้กฎหมายที่ ไม่เป็ นธรรมในสมัยนั้ น คือ เป็ นกฎหมายที่ให้ ใช้ระบบการพิ จารณา
แบบประชุมสภาตุ ลาการเพื่อพิพากษาอรรถคดี หรือเสนอคําพิพากษาในการตัดสิ นข้อขัดแย ้งหรื อ
ศัตรู ทางการเมื องของตนเองของผู้ปกครอง คําสอนของท่ านที่ให้เชื่อในความถูกต้องหรือเชื่ อว่า
กฎหมายถูกต้องยุติ ธรรมแล้วได้นํามาซึ่ งการตัดสิ นประหารชีวิตของท่านในที่ สุ ด แต่ท่านก็ยอมรับ
โทษประหารตามคําพิพากษานั้ นเพราะอํานาจนั้ นมาจากกฎหมายที่ท่านสอนให้ผู ้ คนเคารพเชื่ อฟัง
มาตลอดชีวิต ท่านจึงยืนย ันว่าท่านไม่มีความผิดตามคําพิพากษาที่ไม่ ยุติ ธรรมนั้ น แต่ท่านเคารพ
กฎหมายของรั ฐที่ให้อํานาจแก่ คณะตุลาการนั้ นยุติธรรมและพร้ อมกับได้ปฏิเสธการมีชีวิตอยู ่ เหนื อ
กฎหมายร่ วมกับพวกโจรปล้นคุกพานักโทษหลบหนี(โดยอํานาจเงินและอํานาจทางการเมือง) ความ
เด็ดเดี่ ยวอันยิ ่งใหญ่ของท่านได้สร้างท่านให้เป็ นวีระบุรุ ษผู้ พิ ทักษ์กฎหมายที่ มีความยุติ ธรรม ซึ่ งใน
เวลาต่อมาเพลโตสานุ ศิษย์เอกของโสกราตี สได้หันหลังให้กับระบบจารีตของการพิจารณาโดย
ระบบพวกมากลากไปนี้ เพราะความศรัทธาต่อระบบกฎหมู่ อยู่ เหนื อกฎหมายได้พัฒนาขึ้นมาอย่าง
มากในสมัยนั้ น ซึ่ งเป็ นที่มาของอํานาจนิยมในเจตนาที่ ไม่บริสุ ทธิ์ ในสิทธิธรรมอันบริ สุ ทธิ์ ตาม
กฎหมาย เนื่องจากผู ้ ที่ มีอิ ทธิพลทางการเมืองที่ รวบรวมพรรคพวกได้มากกว่าสามารถเปลี่ยนแปลง
ได้ทุกสิ่ งตามใจชอบ เพลโตจึงแสวงการปกครองโดยไร้กฎเกณฑ์กฎหมายของคนหมู่มากอันไม่
เป็ นธรรมนี้ จึงได้เสนอทฤษฎีเรื่ องแบบหรือแม่พิ มพ์ของสิ ่ งที่เป็ นอสสารหรื อคุณธรรมอันเป็ น
สากลไม่ มีการเปลี่ ยนแปลง เพื่อยืนย ันธรรมชาติของมนุ ษย์ในส่วนดี เอาไว้ เพลโตสนับสนุนให้ใช้
ปัญญาอันบริ สุ ทธิ์ เข้าถึงความเป็ นจริ ง และเริ่ มต้นอธิบายว่า “...กฎหมายธรรมชาติเป็ นความคิด
หรื อแบบที่ไม่มีวันเปลี่ยนแปลงที่ ใช้เป็ นบรรทัดฐานต่อกฎหมายบ้านเมื อง โดยกฎหมายที่ตราขึ้ น
ใดๆต้องสอดคล้องกับแบบ(ความเป็ นจริ ง)แห่งกฎหมายธรรมชาตินี้ มิฉะนั้ นก็ไม่อาจเรี ยกว่าเป็ น
กฎหมายได้ และมีเพียงปรัชญาเมธี ผู ้ มีญาณปั ญญาอันบริ สุ ทธิ์ เท่านั้น เป็ นผู ้ สามารถเข้าถึงแบบหรือ