Page 79 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 71 -
ปฏิบัติ ทางสังคมของมนุษย์โดยเฉพาะ” (จรัญ.2549: 79) การที่ ยอมรับว่ากฎหมายเป็ นกฎเกณฑ์ทาง
สังคม สังคมที่ต้องมีสถาบันทําหน้าที่ตามขั้ นตอนที่ถูกต้องในการบัญญัติ กฎหมาย บังคับใช้
กฎหมายที่ ถูกต้องตามบรรทัดฐานความประพฤติในเรื่องสิ ทธิและหน้าที่ที่ชัดเจนกล่าวคือมี
มาตรฐานที่ยอมรับได้ เมื่อสังคมของมนุษย์ยอมรับว่าความยุติธรรมมี อยู่จริ ง กฎหมายก็ต้องมุ ่งหมาย
ที่จะให้ความยุติธรรมเป็ นเป้ าประสงค์ของกฎหมาย ศาสตราจารย์ฟุ ลเลอร์ เสนอว่า “นิยาม
ความหมายของกฎหมายนั้ นก็มุ ่งหมายในตัวของมันเองแฝงอยู่ อาทิเช่น เพื่อส่ งเสริ มอุดมคติเรื่ อง
ความสงบและความเป็ นระเบียบเรี ยบร้อย....กฎหมายนั้ นจําเป็ นต้องสนองตอบความจําเป็ นหรือ
วัตถุประสงค์ทางศีลธรรม กฎหมายและศีลธรรมจึงเป็ นสิ่งที่ไม่ อาจแยกออกจากกันได้ แต่กฎหมาย
จะต้องมีสิ ่ งที่เรี ยกว่า ศี ลธรรมภายในกฎหมายบรรจุอยู่เสมอ”(จรัญ.2549:88) การวิจารณ์ว่า
กฎเกณฑ์ต้องยอมรั บให้ศีลธรรมเข้ามาเกี่ยวข้องกับกฎหมายเช่นนี้ เป็ นการวิจารณ์ในมุมมองของ
สํานักกฎหมายธรรมชาติ ที่ย ังโต้แย ้งว่ากฎหมายเป็ นกฎเกณฑ์ทางสังคมนั้ นมีนัยทางศี ลธรรมแฝงอยู่
เสมอ ต่อมาดวอกิ ้น เสนอว่า “การถือว่ากฎหมายเป็ นกฎเกณฑ์นั้ น....คับแคบเกินไป...ไม่เพียงพอ
กฎเกณฑ์เป็ นเพียงส่ วนหนึ่ งของกฎหมายเท่านั้ น แท้จริ งย ังมีเนื้อหาสาระสําคัญอื่ นๆซึ่ งประกอบอยู่
ภายในกฎหมาย ที่สําคัญคือเนื้อหาสาระที่ เป็ นเรื่องของ หลักการ ทางศีลธรรมหรื อความเป็ นธรรม”
(จรั ญ.2549) ทําให้สํานักกฎหมายบ้านเมืองต้องหวนกลับมาสู่เวทีการถกเถียงดั้ งเดิมที่ว่า ความ
ยุติ ธรรมอยู่ เหนื อกฎหมาย การใช้กฎหมายในทุกระดับต้อง “...วางอยู่บนพื้นฐานของความมี
ศีลธรรมของชุมชน ประกอบอยู ่เป็ นตัวช่วยกําหนดคําพิพากษาตัดสิ นอันถูกต้องเที่ยงธรรม และ
หลักการนี้ ถือเป็ นส่ วนหนึ่ งของกฎหมายด้วย” อันที่จริ งถ้าเราจะวินิ จฉัยความคิดด้วยใจเป็ นกลาง
แล้วก็ถื อว่าทั้ง ฮาร์ตและฟุลเลอร์มองกฎหมายในทิศทางเดียวกันแต่ใช้ถ้อยคําต่างกันเท่านั้ นเอง
ในทางกลับกัน ฮาร์ต อาจมี คําอธิ บายเรื่องที่ มาของกฎหมายที่เป็ นธรรมได้ชัดเจนกว่า ฟุลเลอร์
ด้วยซํ้ า แนวความคิดของ ฮาร์ ต จึงถือได้ว่าเป็ นทฤษฎี กฎหมายบ้านเมื องที่ดี ที่สุ ดของสํานัก
ความคิดนี้ ได้ช่วยลดช่องว่างทางความคิดเกี่ ยวกับสํ านักความคิ ดทางกฎหมายให้มีความสอดคล้อง
กันจนเสริ มส่ งกันในการแก้ไขปั ญหาทางสั งคมที่นับวันจะมี ความยุ ่งยากมากขึ้ นตามลําดับ
สํ านักกฎหมายธรรมชาติ
แนวคิดของสํานักกฎหมายธรรมชาติเป็ นแนวคิดที่เก่าแก่มีความเป็ นมานับเป็ นพันปี ที่ จริ ง
เป็ นเหมือนมารดาของสํานักกฎหมายบ้านเมืองและสํานักกฎหมายจารีตประเพณีเลยก็ว่าได้
ปัจจุ บันย ังคงมีอิทธิพลอยู ่มากในการสนับสนุ นการต่อต้านอํานาจรัฐที่ไม่มีความเป็ นธรรม เนื่องจาก
สํานักความคิดนี้ มีความเชื่ อมั ่นในสิ ทธิมนุษยชนมากกว่าสํานักอื่ นๆและเชื่อว่าความยุติธรรมนั้ นมี
อยู่จริ ง แนวคิดที่สําคัญของสํานักนี้ อาจารย์จรัญได้สรุ ปแนวคิดหลักๆของสํานักกฎหมายธรรมชาติ
ไว้ว่า “....กฎหมายธรรมชาติเป็ นกฎหมายซึ่ งบุคคล(บางกลุ ่ม) อ้างว่ ามีอยู่ตามธรรมชาติคื อ
เกิดมีมาเอง โดยมนุ ษย์ไม่ได้ทําขึ้น เป็ นกฎหมายที่อยู่เหนือรัฐและใช้ได้โดยไม่จํากัดกาละเทศะหรื อ