Page 75 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 67 -
ภายนอกจิตใจที่ เรี ยกว่ามาตรฐานแห่งความยุติ ธรรมไม่มีอยู่จริ ง การตอบคําถามเรื่ องความยุติ ธรรม
จึงควรตอบเฉพาะเรื่ องความยุติธรรมตามกฎหมายเท่านั้ น’….”(จรัญ.2549:33) เราสามารถเรี ยก
แนวคิดกลุ ่ มนี้ ในชื่ออี กชื่ อหนึ่ งว่า สํานักกฎหมายบ้านเมือง เป็ นกลุ่มความคิดที่เกิดขึ้นมาใน
ศตวรรษที่ 15-16 และพัฒนาเป็ นระบบที่ โดดเด่นในศตวรรษที่ 19 และ 20 โดยเชื่อว่าความยุติ ธรรม
ไม่มีอยู่จริ ง ถึงจะมีอยู่จริ งก็ไม่เกี่ยวข้องอะไรกับกฎหมายที่ประกาศใช้อยู่ จริ ง ผู้ใช้กฎหมายไม่ต้อง
ไปสนใจว่าความยุติธรรมมี ความหมายว่าคือสิ ่งใด? หรื อตั้ งอยู่บนหลักของอะไร? ขอเพียงทําตาม
กฎหมายก็เพียงพอแล้ว การค้นหาความยุติธรรมเป็ นเรื่ องของนักบวชและนักนิ ติศาสตร์ ที่ไม่
เกี่ยวกับการใช้บังคับกฎหมาย
นักกฎหมายสํานักกฎหมายบ้านเมืองสอนกันมาตามทฤษฎีของ จอห์ น ออสติน ถือว่า
กฎหมายเป็ นคําสั่งของรัฐาธิปั ตย์ นั้นเป็ นรากฐานของคําว่ า ยุติธรรม ในประเทศไทยโดยเฉพาะใน
สมัยรัชกาลที่ 5 กรมหลวงราชบุรี ดิเรกฤทธิ์ ได้ไปศึกษาในประเทศอังกฤษแล้วนําแนวคิดกฎหมาย
ปฏิธานนิยมมาบรรยายเป็ นไทยว่ า “...กดหมายนั้นคือ คําสั ่งทั้ งหลายของผู้ปกครองว่าการแผ่นดิน
ต่อราษฎรทั้งหลายเมื่ อไม่ทําตามแล้ว ตามธรรมดาต้องโทษ....” (จรั ญ.2545:367-381) เท่ากับได้ตั้ง
ต้นแนะนําว่ าความยุติธรรมอยู่ในอํานาจของผู ้ ปกครอง เข้าลักษณะการส่งเสริ มให้คนที่มีอํานาจ
หรื อแย่งชิงอํานาจรัฐได้สําเร็ จสามารถออกกฎหมายได้ตามใจชอบ แล้วผู ้ ปกครองที่มีอํานาจออก
กฎหมายได้เป็ นใคร? ท่านกรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ได้ชี้ แจงว่า “ผู ้ ที่ มีอํานาจสูงสุดในทางราชการ
เช่น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู ่หัวในเมืองไทย หาใช่ ผู ้ ซึ่ งมีอํานาจโดยใช้กําลัง เช่ น โจรผู้ร้ายใน
เขมรในถิ ่นใดๆ” (จรัญ.2545 เพิ่งอ้าง) ผู้ มีอํานาจสูงสุดนี้ จะเป็ นบุ คคลคนเดียวหรื อหลายคนรวมกัน
ก็ได้ หรื อตามคําอธิ บายในลักษณะนี้ ถ้าประชาชนยอมรับตามคําสั่งของผู้นั้ นโดยไม่มีข้อสงสัยหรื อ
ติดใจ ว่ากฎหมายซึ่ งเคยใช้เป็ นเครื่ องมือการอํานวยความยุติธรรมกลายเป็ นที่ มาของหลักความ
ยุติธรรมไปแล้ว ลักษณะของสั งคมดังกล่าวมีความเป็ นได้สู งที่ จะถูกสร้างขึ้ นอย่างชั ่ ว คือไม่ ยุติ ธรรม
ตามสามัญสํานึกก็ได้ ขอแค่ให้ เป็ นไปตามลักษณะความต้องการขององค์รัฐาธิ ปัตย์ที่ ใช้อํานาจ
เหมือนพระเจ้า แต่ ออกกฎหมายอยู่นอกเหนื อกฎเกณฑ์นอกเหนือกฎหมายของพระเจ้า จอห์น
ออสติน กล่าวยืนย ันว่า “การดํารงอยู่ของกฎหมายเป็ นคนละเรื่ องกับปั ญหาความถูกต้องชอบธรรม
ของกฎหมาย” (จรั ญ.2549:46) แนวคิดนี้ จึงเชื่ อว่าแม้กฎหมายของมนุษย์และรั ฐจะไม่ยุติ ธรรม
ขัดแย ้งกับกฎหมายพระเจ้าก็ย ังใช้บังคับได้ จึงเป็ นกลุ่มสํานักความคิดทางกฎหมายที่ได้ชื่ อว่าสร้าง
รั ฐชาติหรื อรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชขึ้นมาโดยเน้นที่ สถาบันการปกครองมากกว่าความเป็ นธรรมใน
สังคม หรื อกล่าวได้ว่าสอนคนให้หันหลังแก่สามัญสํานึกผิดชอบชั ่ วดี แต่เป็ นรัฐหรื อสังคมใหม่ที่
บูชาผู้ปกครองหรือกลุ่มผู ้ ปกครองที่กุมอํานาจเหนื ออาณาเขตดินแดนที่ เรี ยกว่ารัฐชาติ ซึ่ งหากไม่มี
ระบบควบคุมการตรวจสอบการใช้อํานาจรั ฐในลักษณะดั งกล่าวแล้ว คนในสังคมหรื อประเทศ
เช่นนั้ นจะกลายเป็ นสั งคมที่ใครมีกําลังมากกว่าก็ได้อํานาจเป็ นใหญ่กว่า สามารถชี้ นําอะไรได้ตามใจ
ชอบ เพราะความยุติ ธรรมคือกฎหมาย ส่วนกฎหมายคือเครื่ องมือยืนย ันอํานาจที่ถู กต้องเป็ นสิ่งเดียว