Page 74 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 66 -
มีใครอยากจะอธิบายคําว่าความยุติ ธรรมคืออะไร เพราะเป็ นที่ ทราบกันดีว่าระบบอํานาจนิ ยมได้ฝัง
รากลึกลงไปในกลุ ่มข้าราชการที่ เกี่ยวข้องกับการใช้อกฎหมายที่อาศัยกฎหมายเป็ นแหล่ งที่มาแห่ ง
อํานาจโดยที่ไม่เชื่อว่าความยุติธรรมมี อยู่ จริ ง แต่ก็ย ังใช้คําว่ากระบวนการยุติธรรมอย่างแพร่หลาย
โดยที่ ไม่ได้เพียรพยายามที่จะสร้างกระบวนการที่จะก่อให้เกิดสังคมที่มีความยุติธรรมอย่าง
จริ งๆจังๆเสียที
1. ความหมายและหลักความยุติธรรม
ความยุติธรรมหมายความว่าอย่ างไร? ความยุติธรรมตั้งอยู่บนหลักของสิ ่ งใด? คําถาม
เกี่ยวกับคําว่ายุติ ธรรมนั้ นนักนิติ ศาสตร์และผู ้ ใช้กฎหมายของโลกได้ค้นหาคําตอบและอธิ บายด้วย
ทฤษฏีต่ างๆที่ถามเกี่ ยวกับความยุติธรรม บางสํานักความคิดไม่เชื่อว่ามีความยุติธรรมอยู่จริ งมีแต่
กฎหมายเท่านั้ นที่ เป็ นหลักแห่ งความยุติธรรม บางสํานักเชื่อว่าความยุติ ธรรมมีอยู่จริ งเป็ นคุณ
ค่าสู งสุดมีความเป็ นนิ รั นดร์ไม่เปลี่ยนแปลงไปตามสถานที่ เวลาหรื อความแตกต่างของบุคคล และ
กฎหมายต้องบัญญัติไปตามความมุ ่งหมายแห่ งความยุติธรรม ในเบื้องต้นเราสามารถแบ่งเป็ นสํานัก
ความคิดหรื อกลุ่มความคิดหลายกลุ่ม ในประเทศไทยนั้นนับได้ว่าจัดอยู ่ กลุ่มความคิดสํานักกฎหมาย
บ้านเมื อง ที่พยายามลบล้างสํานักความคิดเกี่ยวกับความยุติธรรมของสํานักกฎหมายธรรมชาติและ
สํานักพุทธธรรมนิยมในสังคมไทย ซึ่ งผู้ นําทฤษฎีความคิดนี้ มาเผยแพร่ คือท่านกรมหลวงราชบุรี
ดิ เรกฤทธิ์ (จรัญ.2545:367-381) ผู ้ได้อธิบายความหมายของความยุติ ธรรมตามแนวคําอธิ บายของ
สํานักความคิดปฏิ ฐานนิยมทางกฎหมายแก่ นักเรียนกฎหมายของประเทศสยามในปี พ.ศ.2443 จน
เป็ นแนวคิดหลักของระบบความเชื่อทางกฎหมายไทยในช่วงปฏิรู ปการปกครองตั้งแต่ในสมัย
รั ชกาลที่ 5 เป็ นมา ซึ่ ง มีใจความว่า “....เราจะต้องระวังอย่าคิดเอากดหมายไปปนกับความดีความชั่ว
ฤๅความยุติธรรม กดหมายเปนคําสั่งเปนแบบที่เราต้องประพฤติตาม แต่กดหมายนั้นบางที ก็จะ
ชั ่วได้ ฤๅไม่เปนยุติธรรมก็ได้ ความคิดว่าอะไรดีอะไรชั่ว ฤๅอะไรเปนยุติธรรม มีบ่อเกิ ดขึ้นหลาย
แห่ งเช่นตามสาสนาต่างๆ แต่กดหมายนั้ นเกิดขึ้ นได้แห่ งเดียว คือจากผู ้ ปกครองแผ่นดิน ฤๅที่
ผู ้ ปกครองแผ่นดินอนุญาตเท่ านั้น....” (จรัญ.เพิ่งอ้าง)และกล่าวอีกว่า “….ในเมืองไทย คําพิพากษา
เก่าๆ แลคําพิพากษาเดี๋ยวนี้ ด้วย อ้างความยุติธรรมขึ้นตั้งเสมอๆ แต่ คําที่เรี ยกว่ายุติธรรมเปนคําไม่ดี
เพราะเปนการที่ ทุกคนเห็นต่างกันตามนิไสย ซึ่ งไม่ เปนกิริ ยาของกดหมาย กดหมายต้องเปนยุติ จะ
เถียงแปลกออกไปไม่ ได้ แต่เราเถียงได้ว่าอย่างไรเปนยุติ ธรรมไม่ยุติ ธรรมทุกเมื่อทุ กเรื่อง....”(จรั ญ.
เพิ่งอ้าง) จากนั้ นศาลไทยได้พิพากษาให้ หลายคดีว่าการตัดสิ นตามกฎหมายนั้ นคือความหมายของ
ความยุติธรรม ความยุติธรรมไม่มีอยู่จริ งนักคิดตะวันตกชื่ อโทมัส ฮอบส์ สนับสนุ นแนวคิดที่ว่า ไม่
มีกฎหมายใดที่ไม่ยุติธรรม นักทฤษฎี กฎหมายท่ านหนึ่ งชื่ อ ฮันส์ คาลเซ้น ตอกย ํ้าว่า ‘ …. การตอบ
คําถามเรื่องความยุติธรรมอย่างโดดๆ โดยไม่อิงกรอบของกฎหมายเป็ นสิ ่งที่ไม่สามารถพิ สู จน์ได้
โดยข้อเท็จจริ งเพราะเป็ นเรื่องการตัดสิ นใจเลือกภายในหลักคุณค่าที่แต่ละคนชื่นชอบ ในเมื่ อสภาวะ