Page 44 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 36 -
บทที่ 3
การก่อตั้ งชุมชนอิ ้ วเมี่ยนในประเทศไทย
เมื่อครั้ งที่อาณาจักรล้านช้างและล้านนาย ังแบ่ งการปกครองออกเป็ นแว่ นแคว้น มีฐานะเป็ น
หัวเมืองประเทศราชของสยามนั้ น ชาวอิ้วเมี่ยนกลุ ่มที่โพกศี รษะแบบไขว้ ผู ้ ชายจะโกนผมครึ่ งศีรษะ
ไว้ผมยาวถักเปี ยเหมื อนกับชาวแมนจู ได้อพยพข้ามแม่นํ้ าโขงมาถึงเชียงของที่ปกครองโดยพวกลาว
พุงดํา ภายใต้กํากับของเจ้าเมืองน่านและได้เลือกที่จะตั้ งถิ ่นฐานบนที่สู ง ซึ่ งมีอากาศเย็นเหมาะแก่
การปลูกฝิ ่ นและสามารถปลูกข้าวได้ผลดี ต่อมาได้ย ้ายไปตั้ งชุมชนอยู่ในเขตปกครองของเจ้าเมือง
เชียงใหม่บริเวณดอยช้าง ดอยสามหมื่นและดอยอ่างขางใกล้กับพรมแดนพม่า ขณะนั้ นเชียงรายเป็ น
เมืองร้างไม่มีผู ้ คนอาศัยอยู่ บริ เวณพื้นที่ ภาคเหนือตอนบนระหว่างแม่นํ้ าโขงและแม่นํ้ าสาละวินนี้ มี
เมืองน่ าน เมืองลําปางกับเมื องเชียงใหม่เป็ นเมืองหลัก ส่ วนเมืองเชี ยงราย เมืองฝาง เมืองเชียงตุงเป็ น
เมืองบริ วารของเชี ยงใหม่ เมืองเชี ยงของ เมืองเทิง เมืองสิ งห์ เมืองไทรยะบุรีเป็ นเมืองบริ วารของ
น่าน ดังนั้ นการข้ามไปมาระหว่างแม่ นํ้ าโขงของกลุ ่มชาติพันธุ ์จึงเกิดขึ้นได้โดยง่าย ประกอบกับ
ในช่ วงต้นคริ สต์ทศวรรษ 1800 นั้ น ทางเมืองสยามได้ขยายอิทธิพลมาย ังหัวเมืองล้านนาอย่าง
ต่อเนื่ อง ได้ส่ งเสริ มให้เมืองน่ าน เมืองเชียงใหม่ไปตีเอาเมืองในปกครองของแคว้นสิบสองปั นนา
หรื อของพม่ามาไว้ในอํานาจ ทุกครั้ งที่ ไปตีเมืองได้ก็ จะกวาดต้อนผู้ คนในเมื องนั้ นมาเป็ นเชลย
สงคราม โดยกําหนดที่ตั้งชุ มชนไว้ในเมืองต่างๆ โดยในช่ วงปี ค.ศ. 1800 ถึง 1843 ชาวเมื องใน
เชียงราย เชียงแสนและเมื องเล็กหลายเมืองถูกกวาดต้อนเช่นกัน
1. การจําแนกกลุ่ มอพยพ
การเคลื่อนย ้ายของประชากรอิ้วเมี่ยนตั้ งแต่กลุ่มแรกๆที่ได้อพยพเข้ามาในประเทศไทย ก็มี
การบันทึกไว้ในตําราบางอย่ างที่ใช้เป็ นหลักฐานอ้างอิงหรื อตรวจสอบได้ใกล้เคียงอย่างยิ ่ง เช่น “จา
ฟิ น ตาน” (เทพประจําบ้านของวงศ์ตระกูล), “โฒ้ว-โต้ว โซว: (หนังสือบันทึ กหลุมฝังศพบรรพชน)
“โซว หฑั่ ง” (หนังสือบันทึ กวันเดือนปี เกิด) และ “โซว ฑูง” (ตําราบทเพลง) เป็ นต้น ในตํารา
ที่กล่าวมาข้างต้นนี้ ส่ วนมากจะบันทึกด้วยอักษรจี นโบราณที่มีความเป็ นเอกลักษณ์เฉพาะของชาว
อิ้วเมี่ยนเอง คําถามที่ ว่า ‘เมื่อไรที่ อิ้วเมี่ยนกลุ ่มแรกได้อพยพเข้ามาในประเทศไทย? นักวิชาการไทย
และต่ างประเทศที่ทําการวิจัยมักจะตอบว่า ปี คริ สต์ศักราช 1800 (พ.ศ. 2343) คื อปี ที่มีชาวอิ้ วเมี่ยน
ได้อพยพเข้ามาในประเทศ รวมถึงนักวิจัยของต่างประเทศหลายคนก็กล่าวว่า ชาวอิ้วเมี่ยนมีการ
อพยพเข้ามาในประเทศไทยหลายกลุ่มและในช่ วงเวลาที่แตกต่างกัน(Jess.อ้างแล้ว) เขตเมืองน่าน
อาจเป็ นพื้นที่ แห่งแรกที่ ชาวอิ้ วเมี่ยนอพยพเข้ามาตั้งถิ ่นฐานเมื่ออพยพข้ามแม่นํ้ าโขงมาถึงฝั่งไทย
ผู ้ วิจัยเชื่อว่าส่ วนมากได้ข้ามแม่นํ้ าในเขตเมืองเชียงของ ซึ่ งเป็ นบริ เวณที่พื้นผิวแม่นํ้ากว้างขวาง ใน
ฤดูแล้งระดับนํ้าในแม่นํ้ าจะไม่ สู งมากสามารถต่อแพข้ามแม่นํ้ าได้ อาทิเช่น ในช่ วงประมาณปี ค.ศ.