Page 187 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 179 -
ความถูกต้อง โดยมองหาแต่หลักการปฏิ บัติเดิมๆที่เคยกระทํากันมาโดยไม่ตระหนักถึ งสภาวการณ์
ของโลกที่เปลี่ยนไป โดยเฉพาะเรื่ องการเอาผิดกับผู้ ชายที่ได้ล่วงละเมิดสิ ทธิทางเพศของผู ้ หญิง การ
ที่เอามาตรวัดอันเก่ าและเสื่อมทรุ ดมาตวงให้กับผู ้ เป็ นเหยื่อทางวัฒนธรรมจึ งขาดความเป็ นธรรม
การปรับแก้ปัจจัยภายในหรื อการปรับกระบวนทัศน์ทางความเชื่อที่งมงายให้ อยู่ ในโลกแห่ ง
ความเป็ นจริ ง จะเป็ นหนทางที่ดีในการช่วยฟื้ นฟูความน่าเชื่อถื อของระบบจารี ตประเพณี การจัดการ
ปัญหาและการไกล่เกลี่ ยข้อพิพาทในชุมชน อย่างเช่ นที่ ชุมชนบ้านห้วยชมภูได้ดําเนิ นการเอา
กฎหมายบ้านเข้ามาเป็ นแหล่งที่ มาอีกแห่ งหนึ่ งของหลักการตัดสินข้อพิพาท โดยที่ ย ังคงรักษา
รู ปแบบกระบวนการมีส่ วนร่ วมของชุมชนเอาไว้ แต่ ได้ตัดระบบเรื่ องพิธีกรรมเกี่ยวกับความเชื่ อออก
เสี ยบางส่วนและมีการผสมผสานเรื่ องการให้องค์กรภาครัฐเข้ามามี ส่ วนร่วมในการจัดการปัญหาที่
จําต้องอาศัยการร่ วมมือของบุคคลหลายฝ่ าย ทําให้ผู ้ ที่เห็นแก่ตัวเกิดความย ําเกรงต่ อผลร้ายที่อาจจะ
ได้รั บ หากย ังขื นกระทําการเอาเปรี ยบสังคมต่ อไป
2. ปั จจัยภายนอก สิ ่ งแวดล้อมที่มีผลกระทบต่อการปรับตัวของระบบจารีตประเพณี การ
จัดการปัญหาและไกล่เกลี่ ยข้อพิพาทในชุมชนอิ้วเมี่ยน สามารถแบ่ งได้หลายประการดังนี้
2.1 ระบบการศึ กษากฎหมายและกระบวนการยุติธรรมกระแสหลัก
กฎหมายและกระบวนการยุติธรรมกระแสหลัก เดิมทีชาวอิ้วเมี่ยนได้รั บอิทธิพลกฎหมาย
จารี ตจากชาวเมืองท้องถิ ่น เช่น ชาวจี น(กวางตุ้ ง)ที่มาในรู ปแบบธรรม คุณธรรม ศีลธรรม และจารี ต
การปกครองที่กระจายอํานาจ เมื่ออพยพมาถึงฝั่ งไทยในดินแดนล้านนา ก็ รับเอารู ปแบบการ
ปกครองแบบแว่นแคว้น ที่เป็ นนครรัฐทั้ งหลาย ซึ่ งแต่ละนครรั ฐก็ มีเจ้าเมืองหรือเจ้าหลวงปกครอง
ซึ่ งเจ้าเมืองหรือเจ้าหลวงเหล่านั้ นจะแต่งตั้ งให้ผู ้ นําของชาวอิ้วเมี่ยนบางคนใช้อํานาจปกครองและ
เก็บส่วยเก็ บภาษีส่ งทางการ ที่สําคัญการตัดสินปั ญหาในชุมชนก็เป็ นหน้าที่และเป็ นอํานาจของผู ้ นํา
ชุ มชนเหล่านั้ นที่จะดําเนิ นการได้เอง การดําเนิ นการในยุคสมัยนั้ นก็ใช้กฎธรรมะ จารี ตประเพณี แห่ง
ชนเผ่าได้อย่างเต็มที่ โดยที่กฎหมายบ้านเมืองในขณะนั้ นเป็ นกฎหมายที่อิงอยู่กลับหลักธรรมคํา
สอนในศาสนา หรื อลัทธิความเชื่อของชาวล้านนา ที่ เชื่อพุทธและผีสางทั้ งหลาย ชาวอิ้วเมี่ ยนก็มี
รากฐานความเชื่ ออย่างเดี ยวกัน จึงสามารถเข้าสู่ ระบบการยุติ ธรรมตามกฎหมายพุทธนิยม โดยที่เป็ น
การผสมผสานเอาเรื่ องผีเข้ามาเป็ นเครื่ องกําหนดความศักดิ์ สิ ทธิ์ ของการจัดการปัญหาในสังคม ใน
ยุคนั้นสามารถใช้กฎแห่งจารี ตได้เป็ นอย่างดี ต่อมาระบบประมวลกฎหมายที่บัญญัติขึ้ นโดยสยาม
ประเทศได้แผ่เข้ามาคลอบคุมระบบจารี ตประเพณี มากขึ้ น จนได้มีการบังคับให้ยกเลิกจารี ตแบบเก่า
เสี ยทั้ งหมด ปรากฏการณ์เช่ นนี้ มีทั้ งส่วนที่ดี คือได้ทําให้กฎเกณฑ์ ทางสังคมทั่วทั้ งประเทศมีบรรทัด
ฐานเดียวกัน โดยได้ทําให้เกิดการแลกเปลี่ยนรูปแบบกระบวนการทางกฎเกณฑ์บางประการ แต่สิ ่ง
ที่เป็ นผลเสี ยหายที่เกิดการแผ่อิ ทธิพลของกฎหมายแห่งกรุ งสยามโดยตรงก็คื อ คําสอนที่ให้ ปฏิเสธ
หลักความยุติ ธรรมเชิงคุ ณค่าเสีย แล้วเอาแต่หลักความยุติธรรมตามกฎหมาย พร้อมกับการแสดง
ความรังเกลียดต่ อวัฒนธรรมชนเผ่าที่ใช้จารี ตประเพณีที่อ่ อนด้อยกว่ากฎหมายบ้านเมือง บางเผ่าที่