Page 185 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 177 -
สังคม การปฏิ เสธไม่ให้ประชาชนในชุมชนหนึ่ งๆที่ห่างไกลความรู้ ความเข้าใจในระบบกฎหมาย
บ้านเมื อง แต่ต้องใช้ระบบกฎหมายที่อยู่อย่างเดี ยวนั้ นในการการจัดการปัญหาเป็ นสิ ่ งที่ทําให้สังคม
เกิดภาวะที่เรี ยกว่า การปรั บตัวไปในทิศทางที่แย่ลงและกลายเป็ นสังคมที่ล้มเหลวในที่สุ ด การใช้
หลักวิชานิติ ศาสตร์คื อวิชาการใช้ปรั ชญาทางด้านวิชาวิทยาศาสตร์ ตรรกะศาสตร์ สังคมศาสตร์
มนุษย์ศาสตร์และประวัติศาสตร์ ร่วมกันเพื่อค้นหาหลักความยุติ ธรรม เพื่อให้ผลแห่งการค้นหาด้วย
เหตุ ผลอันบริ สุ ทธิ์ นั้ น ช่วยส่ งเสริ มประโยชน์สุ ขแก่มนุ ษย์ทุกคนในการอยู่ร่วมกันหรือช่วยสร้าง
หลักการขจัดปัญหาข้อขัดแย ้งทางความผิดในเรื่ องเดียวกันของชุมชนที่แตกต่างกัน กระบวนการ
แก้ไขปั ญหาอาจไม่ได้สิ้ นสุดที่ฝ่ ายใดฝ่ ายหนึ่ งมีชัยชนะเหนืออี กฝ่ าย หากเป็ นการดีที่สุ ดให้ทั้งสอง
ฝ่ ายมีส่ วนร่ วมเท่าๆกัน มีชัยชนะของคดี หรื อข้อพิพาทเดียวกันอย่างเท่าเที ยมเป็ นธรรมกับทุ กฝ่ าย
และการลงโทษการประจารอาจมีระดับที่เบาบางที่ สุ ดหรื อเกิ ดขึ้นได้น้อยที่เพื่อสังคมกลับสู่ภาวะที่
ปกติสุ ขเร็ วที่สุ ด สิ ่งนั้ นคือเป้ าหมายของการศึกษานี้ เพราะผลการศึกษาทําให้เห็นได้อย่างชัดเจนว่า
ความผิดพลาดในอดีตของกระบวนการยุติธรรมไทยคือการทําให้ประชาชนหรื อชุ มชนเป็ นส่ วนเกิน
ในการพิทักษ์ความยุติธรรม ทั้ งๆที่ผลกระทบของพฤติกรรมที่ไม่ พึงประสงค์โดยเนื้ อแท้แล้วผู ้ ที่
ได้ผลกระทบโดยตรงคือประชาชนหรื อชุมชน ส่ วนรั ฐเป็ นบุคคลสุดท้ายที่ได้รั บกระทบจาก
พฤติกรรมที่ไม่ ถูกต้องดังกล่าว แต่ รัฐเน้นกระบวนการที่ ให้ฝ่ ายหนึ่ งชนะอีกฝ่ ายหนึ่ งพ่ายแพ้ ผู ้ที่พ่าย
แพ้จากการผ่านกระบวนการกลายเป็ นผู ้ ที่ถู กลงโทษหากผู้ที่พ่ายแพ้เป็ นผู้ ที่บริ สุ ทธิ์ ถู กต้องสังคมคน
ที่อยู่ใกล้ชิดก็ล้วนทราบดี แต่ไม่อาจมี ส่ วนเข้าไปเยียวยาได้ เพราะรัฐมองว่าตนเองเป็ นเจ้าของเรื่อง
ความยุติธรรม ประชาชนและชุมชนไม่มีสิ ทธิ(อํานาจ)ห้ามเข้ามาเกี่ยวข้อง ทําให้คนกระทําผิดเหิ ม
เกริ มก้าวร้าวกระทําผิดซํ้ าซาก ปัจจุ บันการอ้างสิ ทธิอํานาจแบบเดิมที่ว่ารัฐหรือหน่ วยงานของ
(สถาบันตามกฎหมาย)เป็ นเจ้าของหลักความยุติ ธรรมนั้ น ประชาชนเขาไม่ ยอมรับอีกแล้ว
ประชาชนเขามองว่าอํานาจรัฐเป็ นของประชาชน องค์กรทุกองค์กรของรัฐเป็ นเครื่องมือของ
ประชาชน กฎหมายที่บัญญัติขึ้ นต้องสอดคล้องกับความยุติ ธรรม และเพื่อประโยชน์สุ ขของ
ประชาชนทุ กคนอย่างเท่าเทียมกัน
เมื่ อศึกษาถึงมูลเหตุของการปรับตัวของระบบจารี ตประเพณี ที่เป็ นไปในทิศทางพัฒนา
น้อยลง ปัจจัยที่ก่อให้เกิดการปรับตัวเกี่ ยวการจัดการปั ญหาและไกล่เกลี่ ยข้อพิพาทภายในชุ มชน
อิ้วเมี่ ยนสามารถดํารงอยู ่ (อย่างอ่อนแอ) มีทั้ งปัจจัยภายในและปั จจัยภายนอกที่ ก่อให้เกิดการปรับตัว
ดังกล่าว
1. ปัจจัยภายใน เหตุผลภายในของชุมชนที่มีผลต่อการปรั บตัวของระบบจารี ตประเพณี
การจัดการปัญหาและไกล่ เกลี่ยข้อพิพาท ส่ วนมากเกิดจากการที่ผู ้ คนในสังคมหรื อชุ มชน ปล่อยให้ผู ้
ที่มีความโลภความมักง่ายเข้าถึงโอกาสการทําลายทรัพยากรธรรมชาติ ส่ วนดีของวัฒนธรรม จนทํา
ให้ ชุมชนมีอาการของเนื ้อร้ายที่เน่ าออกมาจากข้างในกระดูก เพราะคนที่มีความโลภจํานวนหนึ่ งนั้ น
ได้เป็ นแบบอย่างที่ไม่ ดีให้แก่ คนอื่นๆ ในการเป็ นนักฉวยโอกาสช่ วงชิงประโยชน์ของส่ วนรวมเข้า