Page 182 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 174 -
กฎหมายประวัติ ศาสตร์ของกลุ ่มใดกลุ ่มหนึ่ ง คงเป็ นที่ยอมรับไม่ ได้ สิ่ งนี้ ผู ้ ที่ เป็ นนักนิ ติศาสตร์ ต้องรู ้
ไว้เสมอถึงเจตจํานงแห่งสิทธิ มนุษยชนในความเป็ นจริง กล่าวโดยสรุ ปก็คือมนุ ษย์ทุกผู ้ ปรารถนาจะ
เลือกสิ่ งที่ตนเองไว้ใจได้มากที่สุ ด ไม่ใช่สิ ่ งเขาไม่รู ้จักหรื อไม่เป็ นมิตรกับเขาเลย จึงไม่ค่อยจะ
ยอมรับข้อเรียกร้องของชาวบ้านผาลั้ง เมื่อชาวบ้านของหมู่บ้านหลักไม่มีทางเลือกต้องยินยอมจัด
ประชุมชาคมให้ ในระหว่างการประชุมทุกครั้ งนี้ ก็แสดงจุดยืนของตนเองที่ต่ อต้านคัดค้าน
ตลอดเวลาดังเราจะเห็นได้จากการถอดเทปบันทึกการประชุ มที่จะแนบมานี้ ด้วยเหตุแห่ งข้อเท็จจริ ง
ดังกล่าวทางสภาที่ ปรึกษาอาวุโสบ้านผาลั้ง ได้พยายามปรับรู ปแบบประเพณี การจัดการปัญหาให้
ทันต่อสถานการณ์อยู่เสมอ จากเดิมที่ไม่ นิยมการจดบันทึกรายงานการหารื อก็ต้องยอมพัฒนาตนเอง
ให้มีการเก็บรวบรวมเรื่องการหารื อการประชุ มเป็ นระบบมากขึ้น เพื่อให้ใช้เป็ นหลักฐานยืนย ันได้
ในโอกาสต่อไป ยิ่งอิ ้วเมี่ยนมีอุปนิ สัยรักความอิสระมาก แต่เพื่อช่วยกันรักษาสังคมให้สามารถรักษา
ระบบจารี ตประเพณี ไว้ ที่ หมู่บ้านผาลั้ งและที่หมู ่บ้านห้วยชมภูได้มีการรวมกลุ่มทางความคิดเป็ น
องค์กรขนาดเล็กเกิ ดขึ้น ซึ่ งก่ อนหน้านี้ มีแค่กลุ่มผู ้ นําพิธีกรรมเท่านั้ นที่ จะมีโอกาสถ่ายทอดองค์
ความรู ้แก่เยาวชน ปัจจุ บันกลุ่มผู ้ อาวุโสทั ่ วไปก็มีพื้นที่แสดงออกถึงองค์ความรู ้และประสบการณ์
ของตนเองมากขึ้ นตามลําดับ กระบวนการใหม่ได้ให้ความจริงของวิ ถีชุ มชนที่หลากหลายซึ่ งดํารง
อยู่จริ งนั้ นได้รับการเปิ ดเผยออกมาในรูปของจารี ตประเพณีที่ มีชี วิต ทําหน้าที่ในการรักษาเยียวยา
ความสัมพันธ์ของสมาชิกชุมชนที่กฎหมายอาจอยู่สู งเกินไปสําหรับที่ จะได้ปกป้ องพวกเขา
เป้ าหมายของการจัดการก็คือการมุ่งเน้ นที่การชดเชยความเสี ยหายแก่ผู ้เสียหายและเยี ยวยา
ความสัมพันธ์ของสมาชิกชุมชนให้สามารถอยู่ร่วมกันได้ต่ อไป ไม่ ได้มุ่งเน้นการแก้แค้นทดแทน
หรื อลงโทษผู้กระทําผิด นอกจากนั้ นในชุมชนลาหู่ และอาข่าที่อยู่ใกล้เคียงก็มีจารีตประเพณี การจัด
ปัญหาของตนเองต่ างหาก ในอดีตการดําเนิ นการดังกล่าวมีระบบระเบียบสร้ างความเข้มแข็ งให้แก่
ชุ มชนได้เป็ นอย่างดี จารี ตประเพณีนี้ จึงเปรี ยบเสมือนเครื่ องกรองอรรถคดีที่จะไปขึ้ นสู่ ศาลได้อย่าง
มีประสิทธิ ภาพอีกทางหนึ่ ง ทําให้คู่กรณีต่ างชนะด้วยกันทั้งสองฝ่ าย ประการสําคัญคือผู้ ที่อยู่ร่ วมฟัง
การพิจารณานั้ น ทุกคนมีสิ ทธิเสนอแนวทางออกของปัญหานี้ ตัวผู ้ กระทําผิดเองก็สามารถต่อรองคํา
วินิจฉัยตัดสินได้อย่างเต็มที่ การที่ไม่ต้องเดินทางไปไกลถึงเมื องก็สามารถจัดการปัญหาได้สําเร็ จ
ย่อมหมายถึงการที่ ได้ประหย ัดค่าใช้จ่ายในการดําเนินการเพื่อให้ได้มาซึ่ งความยุติธรรม การไกล่
เกลี่ ยและประนีประนอมข้อพิพาทในศาลหรือนอกศาลก็เป็ นระบบหรื อกระบวนการหนึ่ งที่ชุ มชน
สามารถมีส่ วนร่วมได้อย่างจริ งจังในการเยียวยาความยุติ ธรรมทางสังคม ที่ ผ่านมาเราเชื่อว่ามี แต่รัฐ
เท่านั้ นที่ ทําได้เราหลงทางดงฝรั่ งมาตลอด เนื่องจากบ้านเมื องของชนชาติทางตะวันตกกับของเรามี
พื้ นฐานทางสังคมที่แตกต่างกัน ฝร่ งยกย่องสิทธิ ของปั จเจกชนอย่างยิ ่งจึงมีความรับผิดชอบต่อ
ส่ วนรวม ในขณะที่สังคมทางตะวันออกของเรายกย่องความกลมกลื นทางสังคม เราใช้กฎหมายเพื่อ
รั กษาธรรม ไม่ใช่ ใช้กฎหมายรักษาผลประโยชน์ของปั จเจกชนอย่างสุ ดโต่ง โดยที่ไม่ เอะใจเลย
ประเทศสยามก็ได้สั่งให้ทําลายการศึกษาภาษาและวัฒนธรรมแห่ งท้องถิ ่นเสี ยแล้ว เปลี่ยนสถานะให้