Page 181 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 173 -
ตามลําดับ โดยยอมรับการมี อยู่ ของกฎเกณฑ์ที่ซ้อนกันอยู ่ อาทิเช่ นกฎหมายแห่งรัฐซึ่ งเป็ นกฎของ
ประเทศและกฎจารี ตประเพณี ที่มีอยู่ในสังคมชนเผ่า ซึ่ งเป็ นจารี ตที่ตกทอดมาตั้ งแต่บรรพบุรุษหลาย
ชั ่วรุ ่ นมาแล้ว กฎจารี ตเหล่าที่มุ ่งหมายให้สังคมสามารถอยู่ ร่ วมกันอย่างปกติสุ ข สามารถยอมรับซึ่ ง
กันและกัน เข้าใจและให้อภัยกันได้เป็ นกฎเกณฑ์แห่งภราดรภาพความเป็ นพี่น้องความเป็ นเครื อ
ญาติซึ่ งเต็ มไปด้วยความรักและความผูกพัน ซึ่ งเผอิญสิ ่งนี้ เป็ นเสมือนหนึ่ งมรดกทางชนชาติที่
เหลื ออยู่อย่างเป็ นรู ปธรรมที่ช่วยเอื้ อให้เกิดความยุติ ธรรมในสังคม เหตุใดจึงถูกห้ามใช้ในการจัดการ
ปัญหาและข้อพิพาทในสังคม ปั จจุ บันกระทรวงยุติธรรมเรี ยกว่า ยุติ ธรรมชุมชนเป็ นส่ วนหนึ่ งของ
กระบวนการยุติธรรมทางเลื อก ซึ่ งภายในแฝงไปด้วย กระบวนการยุติธรรมทางเลื อกที่หลากหลาย
เช่น การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท การประนีประนอมข้อพิพาท กระบวนการยุติ ธรรมเชิงสมานฉันท์ และ
นักวิ ชาการทั้งหลายได้ทําการศึกษาแล้วเห็นว่า มีความเหมาะสมและได้ผลในการป้ องกัน
อาชญากรรมและการฟื้ นฟูสังคมที่ได้รั บผลกระทบทางอาชญากรรมได้ดี ยิ่งกว่า กระบวนการ
ยุติธรรมกระแสหลัก พร้อมทั้งมีผลดีในการสร้างชุมชนให้เข้มแข็งสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่าง
แท้จริ ง แต่ทว่ายุติธรรมชุมชนที่กระทรวงยุติ ธรรมเสนอมาเป็ นสิ่งที่ ดีเพียงใด คงไม่อาจรู ้ได้ถ้าหาก
ไม่มีการนํามาเป็ นนโยบายของฝ่ ายบริ หาร ออกกฎหมายรับรองและเผยแพร่ให้ ประชนชนทราบถึง
หลักการ และให้ประชาชนมีโอกาสได้ใช้อย่างจริ งๆจังๆ อย่างที่ผ่านมาไม่ใช่ ว่ารัฐไม่ รู้ว่าสิ่งใดไม่ ดี
แต่ เพราะว่ารู ้ว่าสิ่งดี แล้วไม่ได้ทําให้เป็ นจริ งต่างหาก สังคมไทยจึงต้องจ่ายเพื่อกระบวนการยุติ ธรรม
ตามกฎหมายอย่างสาสม กล่าวคือนับวันจํานวนผู ้ ถูกคุมขังจะเพิ่มจํานวนมากขึ้ นจนสังคมจะยิ ่งผลิต
ซํ้ าความเสื่ อมทรุดที่เกิดจากแนวคิดปรั ชญาทางกฎหมายที่ไม่เชื่ อว่า ความยุติธรรมมีอยู่จริ ง
ระบบจารี ตประเพณี ที่กลุ่มผู ้ อาวุโสอ้างถึงเวลาเสนอแนวทางออกให้แก่คู ่กรณีนี้ เป็ นสิ ่งอ้าง
ถึงเรื่ องความเป็ นเครื อญาติเดียวกัน ลัทธิความเชื่ ออย่างเดียวกัน สมาชิกในชุมชนเดี ยวกัน การอยู่
ร่ วมฉันพี่น้อง เป็ นหลักการที่เรี ยบๆง่ ายๆ ไม่ได้มีความสลับซับซ้อนอะไรเลย ถึ งแม้ว่าองค์คณะผู้
ไกล่เกลี่ ยจะได้แนะนําว่าให้ประนี ประนอมกัน ผู้ เสี ยหายที่แท้จริ งเขาทราบถึงสิทธิที่ จะเลือกว่ าจะ
ใช้กระบวนการยุติธรรมนอกศาลหรื อกระบวนการยุติ ธรรมในศาลก็ได้ หากเรื่ องไหนที่เขาต้องการ
ให้เป็ นเรื่ องพี่น้องคุยกันเขาจะมาหาชุมชน แต่เรื่ องไหนที่เขาอยากให้มีการลงโทษผู้ กรทําผิดตาม
กฎหมาย เขาจะแจ้งความร้องทุกข์กับตํารวจ คือสิ ทธิแห่งการเลื อกที่หลากหลายของคู่กรณี แต่เมื่อ
เป็ นการขัดแย ้งระหว่างเผ่าพันธุ์หรื อต่างชุมชนกัน เขาก็เลือกใช้กฎหมายที่มีความเป็ นสากลกว่า
กรณี ที่มีข้อขัดแย ้งกับหมู่บ้านบริ วาร ผู ้ ใหญ่บ้านไม่สามารถไปควบคุมหมู่บ้านบริ วารได้
เลย ไม่ว่าจะเป็ นกรณี สัตว์เลี้ ยงที่รบกวนพืชไร่ พืชสวนอยู่ ผู ้ใหญ่บ้านก็มักจะต้องเงียบเฉย ไม่กล้าไป
ว่ากล่าวชุ มชนบริ วารมากนัก เนื่องจากเป็ นชุมชนที่มีจํานวนประชากรใกล้เคียงกัน และมีแกนนํา
ชุ มชนที่แข็งแกร่ งยืนหย ัดเพื่อชุ มชนส่วนรวมได้อย่างหนักแน่ น หมู่บ้านบริ วารดังกล่าวสามารถ
เลือกทางเดิ นของตนเอง เหตุ เพราะถือว่าเป็ นคนละพวกเรี ยกร้องสิ ทธิว่าเขาต้องการกฎหมายไทย
การไกล่ เกลี่ยหรือจัดการปัญหาเช่ นนั้ นต้องไปใช้กฎหมายไทยที่เป็ นกฎหมายบ้านเมื อง จะไปฝื นใช้