Page 180 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 172 -
สื่ อสารที่ ดีเพียงพอ ซึ่ งที่ตั้ งของชุมชนทั้ งสองแห่ งเป็ นพื้ นที่ห่ างไกลชุมชนเมือง โดยเฉพาะที่ว่าการ
อําเภอซึ่ งเป็นศูนย์กลางของการสนับสนุนงบประมาณการพัฒนาทั้งหลาย ในการวิจัยครั้ งนี้ ได้พบ
ข้อมูลอันสําคัญว่า ในเบื้ องแรกจริ งๆของการก่อตั้ งชุมชนย่ อมไม่ได้ขออนุญาตต่อทางการที่
ปกครองอยู่ในสมัยนั้น เนื่องจากชุมชนทั้งสองแห่ งเป็ นชุมชนชาติพันธุ ์อิ้วเมี่ยนที่ได้รั กความเป็ น
อิสระ มี ระบบเศรษฐกิจแบบการเพาะปลู กเพื่อการย ังชี พ ช่วงเวลาที่อพยพเข้ามาก็เป็ นช่วงที่เมือง
เชียงรายเป็ นเมืองร้างไม่มีผู ้คนอาศัยอยู่ในพื้นที่ ภูเขา หรือแม้แต่ ในพื้นราบก็ไม่มีคนอาศัยอยู่ ไม่มี
หน่ วยงานปกครองเช่นทุกวันนี้ จึงไม่ได้มีกฎหมายหรื อคําสั่งของผู ้ ปกครองแห่งรั ฐคอยสั ่งห้ามไว้ว่า
ที่ใดอยู ่ ได้หรื อไม่ ได้ พื้ นที่บริ เวณไหนใช้ได้หรื อไม่ โดยเฉพาะเพื่อการเพาะปลูกแบบทําไร่ เลื่อน
ลอย ชาวอิ้ วเมี่ยนกลุ ่มนี้ เขาไปตั้ งชุมชนที่ไหนหรื อเมื่อไร อย่างไรเขามีองค์ความรู ้โบราณตามแบบ
ลัทธิ ความเชื่อของคนจีน เมื่ อไปตั้งชุ มชนตามที่เขาเชื่ ออย่างสนิทใจว่ามีสิ ทธิอย่างเต็มที่บนเทือกเขา
ทุกลูก เพราะเขามีธรรมเนี ยมปฏิบัติอย่างนั้นมา กฎเกณฑ์ ทางสังคมที่ ชนกลุ ่มนี้ ถื ออยู่ในมือเป็ นกฎ
แห่ งเสรี ภาพทั ่วเขตเขา สําหรับชาวพื ้นเมืองทางภาคเหนือแล้วคนอยู่ดอยไม่ใช่เรื่ องแปลกและแต่ละ
ท้องถิ ่นจะมีกฎจารี ตของท้องถิ่นนั้ นใช้บังคับอยู่เสมอ กฎหมายลายลักษณ์อักษรเป็ นกฎหมายที่ดี
ประการหนึ่ ง แต่ เป็ นเพียงเครื่ องมือคอยอํานวยความยุติธรรมหาใช่ ความยุติ ธรรมเลยทีเดียว
ประกอบกับเมื่อชาวอิ้ วเมี่ยนกลุ่มนี้ เข้ามาตั้งชุ มชนเป็ นเวลานานแล้ว ทางรัฐบาลสยามเพิ ่งจะ
รวบรวมดิ นแดนของประเทศราชทั้ งหลายให้ใช้กฎหมายเดี ยวกันในช่วงสมัยรัชกาลที่ห้า หรื อ
ประมาณร้อยกว่าปี มานี้ เอง การรวมศู นย์อํานาจดังกล่าวก็มีอิ ทธิพลอยู่เฉพาะในพื้นที่ เมืองใหญ่ๆ
เท่านั้ น
ดังนั้ นสิ่งแรกที่ได้รั บจากการศึกษาการปรับตัวของระบบจารีตประเพณี ก็คือ กฎเกณฑ์ทาง
สังคมของแต่ชนชาติ ก็มีข้อดี ของมันเองอยู่ หลักการหรื อกฎเกณฑ์ทางสังคมที่ใช้ก็ยอมรับได้ใน
ระดับหนึ่ ง ประกอบมีการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมในพหุ สังคมเช่นที่ เป็ นอยู่ในขณะที่เป็ น
อาณาจักรแว่นแคว้นหรื อนครรัฐไทนี้ แต่ละนครรัฐหรื อแต่เมืองจะมี เจ้าเมืองปกครองมาตลอด ซึ่ ง
แต่ละเมื องก็เชื่อในเรื่องหลักความยุติธรรมชุมชน โดยที่แต่ ละเมืองก็จะยอมรับอํานาจของนครรัฐ
ใหญ่ในระดับหนึ่ ง แต่ภายในนครรัฐย่อยๆก็มีกฎเกณฑ์ที่ ซ้อนกันอยู่หลายกฎเกณฑ์ การที่ จะมา
ยึดถือเพี ยงกฎใดกฎหนึ่ งเท่านั้ นเช่ นที่ทางรั ฐบาลสยามนําใช้จึงปรากฏว่ามีการต่อต้านในช่ วงหนึ่ ง
อย่างรุ นแรง คงเพราะเหตุที่ไม่ใช่ กฎแห่งความยุติ ธรรมที่สมบูรณ์แบบในตัวเอง และมันขัดต่อ
กระบวนการยุติธรรมชุมชนที่แต่ ละเมืองใช้อยู่นั ่นเอง
เมื่อทําการศึกษาในพื้นที่ห่ างไกลจากสังคมเมื องได้พบว่ามีการใช้ระบบจารี ตประเพณีการ
จัดการปัญหาและไกล่เกลี่ ยข้อพิพาทกับสมาชิกชุมชนของหลายชนเผา โดยเฉพาะชนชาอิ้วเมี่ยนนั้ น
มีการใช้อยู่ อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ ในสมัยที่อยู่ในประเทศจี นแล้ว และมาถึงทุ กวันนี้ ก็ ย ังคงนิ ยมใช้กัน
อยู่ในชุ มชนต่างๆ อาทิเช่นชุมชนบ้านผาลั้ งและชุมชนบ้านห้วยชมภูเป็ นชุมชนที่ย ังยึดมั ่นต่อการ
จัดการปัญหาภายในชุมชนด้วยจารีตประเพณี แห่งท้องถิ ่น ซึ่ งมีโลกทัศน์ที่เปิ ดกว้างมากขึ้ น