Page 177 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 169 -
นําชุมชนช่วยเรี ยกให้ผู ้ ก่ อเหตุมาไต่ ถามข้อเท็จจริ งและกําหนดโทษปรับตามสมควร เรื่ องที่ คู่กรณี
เป็ นคนในเผ่าจะใช้จารีตประเพณี แบบดั้ งเดิม และถ้าคู่กรณี เป็ นคนต่ างท้องถิ่นหรื อต่างเผ่าจะพึ่ง
ตํารวจ เรื่ องถึงกับต้องฟ้ องศาลให้ช่วยพิพากษาเกิดขึ้ นน้อย ส่วนมากจะไกล่ เกลี่ยกันในพื้นที่ จน
เสร็จ บางครั้ งต้องวางค่าป่ วยการแต่ส่ วนมากเป็ นการดําเนิ นการให้เปล่า แล้วจัดโต๊ ะอาหารเลี้ ยง
เพื่อให้ขอโทษกันตามประเพณี
ชุ มชนบ้านห้วยชมภูอยู่ติดกับชุมชนของชาวจี น(วาวี) มีการปะทะสังสรรค์ทางวัฒนธรรม
ประเพณี อยู่มาก รูปแบบการประกอบพิธีกรรมภายหลังจากการเจรจาไกล่เกลี่ ยจึงมักจะไม่มีแล้ว
ดังนั้ นกลุ ่มผู ้ นําพิธีกรรมก็ ไม่ค่อยมี บทบาทในชุมชนเหมือนกับอดีต ผู ้ นําชุมชนส่วนมากเป็ นกลุ ่ม
หัวสมัยใหม่ สามารถเรียนรู ้วัฒนธรรมหลักได้เป็ นอย่างดี มีการออกแบบนวัตกรรมทางสังคมใหม่ ๆ
อยู่เสมอไม่ให้มีลักษณะหยุดนิ่ ง ส่วนมากเมื่อเที ยบกับชาวบ้านผาลั้ งแล้วถือว่าปั จจุบัน สภาพความ
พร้อมในการปรับตัวให้เข้ากับยุคที่กฎหมายอุทยานแห่งชาติเข้าถึงพื ้นที่อย่างใกล้ชิ ดนั้นทําได้ดีกว่า
เยอะ จากเดิมที่ชุมชนตั้งโครงการที่จะทําการพัฒนาการท่องเที่ยวบนดอยกาดผีด้วยเอง เปลี่ยนเป็ น
การพัฒนาร่ วมกันสามฝ่ าย โดยสนับสนุนให้มีการตั้ งวนอุทยานแห่งชาติ ในพื้นที่ และร่ วมกับตําบล
วาวีในการดึงกลุ่มนักท่องเที่ ยวเข้ามาเที่ยว นับได้ว่ามีการปรับระบบจารี ตประเพณีที่ ดี ทําให้หลุด
พ้นไปจากกลุ ่มที่ทางการต้องควบคุมการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่ งแวดล้อม แต่ชุ มชนจะรับ
ประโยชน์ทางอ้อมจากการที่ มีนักท่องเที่ยวเข้ามาพักอาศัยอยู่ในหมู่บ้าน หรื อช่วยซื้ อหาสินค้าและ
บริ การ เช่นสถานที่พัก สถานที่อันเป็ นแหล่งเรี ยนรู้ทางวัฒนธรรมพื้นบ้าน วิ ถีชี วิตชุมชนที่เป็ นการ
เกษตรกรรมแบบกึ่ งพึ่งพิ งตลาด การที่ผลักภาระการจัดการสิ ่งแวดล้อมไปให้กับทาวนอุทยานแห่
ชาติ แต่อยู่ในความดูแลสอดส่องของชุมชนทําให้มีโอกาสที่ผืนป่ าและทรัพยากรธรรมชาติอื่ น เช่น
ชนิ ดและจํานวนของสัตว์ป่ าจะได้รั บการฟื้ นฟูอย่างรวดเร็ว และการเพิ ่มสถานที่ ทางราชการในพื้นที่
เป็ นการเพิ ่มพูนแหล่งงานให้ กับเยาวชนในพื้นที่ ได้มากขึ้น นอกจากนี้ แล้วย ังเป็ นผลพลอยได้ให้
ยกระดับกระบวนการยุติธรรมชุมชนให้เป็ นรู ปธรรมมากขึ้ น คื อรัฐและหน่วยงานของรั ฐทํางาน
ยุติธรรมร่ วมกับชุ มชน เพราะชาวบ้านบางส่วนเข้าไปเป็ นข้าราชการอยู่ในหน่วยงานได้มากขึ้ น
1.2.2 รูปแบบพื้นฐานการปรับตัวของระบบจารีตประเพณี ชุมชนบ้ านผาลั้ง
ตลอดพื้นที่ รอบอาณาเขตหมู่บ้านผาลั้ งมีผื นป่ าที่ชาวบ้านเคยร่ วมกันรักษามา กลายเป็ นที่
หมายปองของหน่ วยงานภาครัฐ ที่จะเข้ามาอ้างอํานาจรัฐควบคุมสิทธิ ชุมชนในการดูแลและใช้
ประโยชน์ จากทรัพยากรธรรมชาติ ชาวบ้านบางส่ วนเห็นว่าอาจจะถูกไล่ที่ ในที่สุ ดจึงได้หาซื้อบ้าน
และที่ ดินในพื้นราบมากขึ้ น ย ้ายไปขายแรงงานในเมื องใหญ่ เพื่อเตรี ยมที่ไว้หากเกิ ดเหตุการณ์
ดังกล่าวขึ้ นจริงๆ สภาพชุมชนปั จจุบันค่อนข้างเงี ยบเหงา สมาชิกชุมชนส่วนใหญ่ไม่อยู่ในหมู่บ้าน
ไปขายแรงงานในที่อื่ นไม่มีเวลามาสนใจความเป็ นไปของชุมชน เป็ นโอกาสให้คนบางกลุ่มที่อยู่ ใน
ชุ มชนได้แอบนํากล้ากาแฟ ชาและไม้ไปปลู กไว้ใต้ผืนป่ า แล้วหาโอกาสไปตัดตอนนํ้ าเพื่อให้ต้นไม้
ค่ อยๆยืนต้นตาย เมื่อเวลาผ่านไปหลายปี กว่าที่คนส่ วนใหญ่จะรู ้เรื่ องผืนป่ าของส่ วนรวมนั้ นถูกบุก