Page 168 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

- 160 -
เปลี่ยนแปลงไปตามสภาพทางสังคมที่ มีการเคลื่อนไหวอย่างไม่หยุดนิ ่ ง ชาวอิ้วเมี่ยนเป็ นชาติพันธุ์
หนึ่ งมีจํานวนประชากรไม่ มากนัก แต่กระจายตัวอยู่ในหลายประเทศ ระบบจารี ตประเพณีมีการ
เคลื่อนไหวเปลี่ ยนไปตามกฎเกณฑ์ของประเทศที่ ชุมชนชาวอิ ้วเมี่ยนตั้ งอยู่นั้ น อย่างในกรณีที่ ชาว
อิ้วเมี่ยนบ้านผาลั้งดําเนิ นการไกล่เกลี่ ยข้อพิพาทของสมาชิ กในชุมชนบ้านผาลั้ ง ย ังนิ ยมให้มีการ
รั กษาธรรมเนียมการประกอบพิธี กรรมบอกกล่าวแก่ เทพผู้ ครองและบรรพบุรุ ษ ส่วนที่หมู ่บ้านห้วย
ชมภูเวลาที่มีการจัดการปัญหาหรื อไกล่ เกลี่ยข้อพิพาทมักจะไม่กล่าวถึ งการประกอบพิธีกรรมพวกนี้
เท่าไร แต่เน้นไปที่ การอ้างอิงกฎหมายหลักของประเทศ รูปแบบกระบวนการก็ มีการดัดแปลงให้
สอดรับกับยุคสมัยหรือลักษณะอุปนิสัยของผู้นําซึ่ งประกอบด้วย ผู ้ นําพิธี กรรม ผู้ อาวุโส ผู ้ มีบทบาท
ในชุ มชนหรือตัวของผู้นําชุมชนเองก็มีส่ วนสําคัญอย่างมากว่าจะนํารู ปแบบอะไรมาใช้ในชุ มชน
คล้ายกับแนวความเชื่ อเรื่องพระเจ้าหลายองค์ พระเจ้าแต่ ละองค์ทรงเป็ นพระเจ้าในแบบฉบับของ
ตนเอง เมื่ อชาวอิ้วเมี่ยนกลุ ่ มที่ไม่ เชื่อพระเจ้า เปี้ ยน ฮู่ง แล้ว พวกเขาก็มีสิ ทธิจะเลือกใช้ธรรมเนี ยม
ปฏิบัติ ของคริสเตียนคื อการอธิษฐานต่อพระบิดา ในพระนามพระเยซูคริ สต์ ก่อนและหลังการ
จัดการปัญหาหรื อไกล่ เกลี่ยข้อพิพาทได้ กลุ ่มที่นับถื อศาสนาพุทธก็นิยมกราบพระพุทธรู ปก่อนที่จะ
เริ่ มต้น เป็ นต้น แต่แกนของจารี ตดังเดิมย ังคงเฝ้ าวนเวียนอยู่ในทุ กกระบวนการคือ เพื่อให้ชาว
อิ้วเมี่ ยนสามารถที่จะอยู่ ร่ วมกันต่อไปได้ จึงทําเรื่ องใหญ่ให้ เป็ นเรื่ องเล็ก ทําเรื่ องเล็กให้มันหมดไป
อุดมการณ์ ของการไกล่เกลี่ยก็คือการกระทําอย่างใดๆนั้ นก็เพื่อให้เป็ นที่ พอใจของทุกฝ่ ายให้ถู กต้อง
สอดคล้องตรงกับความจริ งตามสิ ่ งที่ควรจะเป็ นมากที่สุ ด
การเรี ยกค่าเสียหายเป็ นแค่เพียงสัญลักษณ์อย่างหนึ่ งเท่านั้ น เป้ าหมายของการให้จ่ายเงินคือ
มุ ่งเป้ าไปที่การถื อว่าเป็ นฝ่ ายยอมรับผิดในข้อพิพาทนี้ อย่างกรณี ที่สามเมื่อเรียกให้ชําระเงินได้
แล้วแต่ กลับไม่ ได้นําไปด้วย เท่ากับว่าจํานวนเงิ นไม่ใช่ สาระสําคัญของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทใน
ชุ มชนอิ้วเมี่ ยน ในกรณีการทําร้ายร่างกายหรื อการล่วงละเมิดสิ ทธิส่ วนบุคคลทั้งหลาย ผู้เสียหาย
หรื อเหยื่ออาชญากรรมเพียงต้องการให้มีผู ้ หลักผู ้ ใหญ่รับรู ้รับทราบว่ าตนเองได้รั บความทุกข์ยากใจ
อย่างไร ขอให้เยียวยาความเสียหายทางใจและช่วยปรามผู้ ก่ อเหตุให้ ยุติ การกระทํานั้ นเสี ย เพื่อให้เกิด
ความย ําเกรงก็ได้มีการประกอบพิธีจุดธูปบอกกล่าวไปย ังผี บรรพบุรุ ษของผู ้ นําชุมชนและของคู่กรณี
ด้วย นับเป็ นมาตรการทางจิตใจที่ค่ อนข้างได้ผลทีเดียว สําหรับกลุ่มที่ย ังคงมีความเคารพย ําเกรงโลก
ฝ่ ายวิญญาณและให้ความนับถือผีบรรพบุรุษ หรื อย ังเชื่อสามัญสํานึกส่ วนดีอยู่ เพราะแท้ที่จริ งแล้ว
เมื่ อทางแกนนําเสนอทางออกให้แล้ว คู่กรณีที่จิตใจแข็งกระด้างและไม่เห็นความสําคัญของคนอื่น
จะไม่ยอมรับการตัดสินเลยก็ได้ เพราะผู ้ นําชุมชนสมัยนี้ ไม่กล้าใช้อํานาจอย่างเต็มที่เหมือนสมัยก่อน
สาเหตุที่ ย ังมีการใช้จารีตประเพณี การจัดการปัญหาในชุมชนทั้ งสองแห่ งนี้ อยู่ก็เนื่องมาจาก
ความที่ เป็ นชุมชนอิ้วเมี่ยน หรื อมีชาวอิ้ วเมี่ยนเป็ นสมาชิกมากที่ สุ ด ซึ่ งหมายถึงว่าเป็ นชุมชนที่มี
ความเป็ นเครื อญาติโดยอาจจะมาจากการสื บสายโลหิตหรื อการสมรสกัน เมื่อมีความใกล้ชิ ดผูกพัน
อยู่เรื่ องการเรี ยกร้องให้รั บผิดตามที่ได้กระทํามาจึงเน้นไปในทางการคืนดีกัน และป้ องปราม